Trong bối cảnh nhiều thành phố đang đối mặt với sự xuống cấp của các khu trung tâm, áp lực phát triển, biến đổi khí hậu và nguy cơ mai một bản sắc, tái tạo đô thị không còn chỉ là việc cải thiện diện mạo không gian. Đây là một quá trình tổng thể, đòi hỏi sự kết hợp giữa kinh tế, xã hội, môi trường, thể chế, bảo tồn di sản và sự tham gia của cộng đồng. Qua bài phỏng vấn, Giáo sư Steffen Lehmann chia sẻ những nguyên tắc cốt lõi, các mô hình thành công, những bài học từ thất bại và cách kết hợp “khoa học đô thị” phức tạp với nghệ thuật thiết kế kiến trúc và đô thị.

Qua nhiều thập kỷ đảm nhiệm vai trò giám khảo tại các giải thưởng thiết kế quốc tế, Prof. Patrick Fong cho rằng sức hấp dẫn thị giác chỉ là điểm khởi đầu. Một thiết kế thực sự xuất sắc cần được đánh giá ở chiều sâu của bản sắc văn hóa, tính đổi mới có mục đích, khả năng kể chuyện bằng không gian và trách nhiệm lâu dài đối với con người, xã hội và môi trường.

Khi trí tuệ nhân tạo ngày càng rút ngắn khoảng cách giữa ý tưởng và quá trình hiện thực hóa, vai trò của nhà thiết kế cũng đứng trước một cuộc tái định nghĩa sâu sắc. Theo Stephen Melamed, câu hỏi không còn nằm ở việc thiết kế có thay đổi hay không, mà là phiên bản nào của nghề sẽ tồn tại và phát triển: một nghề dựa trên năng lực thực thi kỹ thuật hay một nghề được định hình bởi khả năng phân định, xác lập vấn đề và phán đoán của con người.

Theo Họa sĩ Lê Huy Văn, để thủ công mỹ nghệ Việt Nam phát triển bền vững trong cơ chế thị trường, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc gìn giữ kỹ thuật truyền thống mà còn ở khả năng đổi mới tư duy thiết kế, nâng cao trình độ thẩm mỹ của công chúng và xây dựng cơ chế bảo vệ sáng tạo. Đây không phải là bài toán có thể giải quyết trong ngày một ngày hai, mà là một quá trình lâu dài, liên quan chặt chẽ đến giáo dục, thị trường và năng lực định hình bản sắc văn hóa của toàn xã hội.

Theo Dr. Rachel Jahja, một trong những thách thức lớn nhất mà nhà thiết kế trẻ phải đối diện trong tương lai gần chính là sự hiện diện ngày càng sâu của trí tuệ nhân tạo trong quy trình sáng tạo. AI mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc tăng tốc sản xuất, hỗ trợ phân tích và tối ưu hóa nhiều công đoạn. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc sáng tạo của con người trở nên dư thừa.

Sự phát triển nhanh chóng của thị trường sáng tạo cùng với tác động ngày càng rõ nét của trí tuệ nhân tạo đang đặt ra những yêu cầu mới cho đào tạo thiết kế tại Việt Nam. Theo ThS. Lê Phương Hiếu – Phó Khoa Mỹ thuật Ứng dụng, Đại học Duy Tân – đào tạo thiết kế không còn có thể dừng lại ở việc trang bị kỹ năng mỹ thuật và công cụ, mà cần chuyển trọng tâm sang phát triển tư duy, bản lĩnh nghề nghiệp và khả năng làm chủ công nghệ trong bối cảnh xã hội – văn hóa đương đại.

Với vai trò Giám khảo quốc tế của VMARK Design Award 2026, Dr. Jeanne Lee cho rằng giá trị của thiết kế vượt xa việc tạo ra những hình thức đẹp mắt. Thiết kế cần phản hồi con người, văn hóa, môi trường và những thách thức phức tạp của thời đại, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng sống, thúc đẩy tiến bộ xã hội và mở ra những khả năng bền vững hơn cho tương lai.

Theo Thầy Đoàn Ngọc Duy, năm 2026 đánh dấu thời điểm ngành thiết kế bước qua một “ngưỡng trưởng thành” mới, chuyển từ làm đẹp sang tạo lợi thế cạnh tranh. Trong bối cảnh AI, dữ liệu và hành vi khách hàng liên tục thay đổi, nhà thiết kế cần vượt khỏi vai trò tạo hình để tham gia sâu hơn vào việc định nghĩa vấn đề, thiết kế hệ thống và tạo ra những kết quả có thể đo lường.

Trong bối cảnh ngành thiết kế và sáng tạo đang chịu áp lực đồng thời từ thị trường, công nghệ và toàn cầu hóa, câu chuyện về khoảng cách giữa đào tạo học thuật và thực tiễn nghề nghiệp ngày càng trở nên cấp thiết. Theo ThS. Lê Quốc Vũ, vấn đề không chỉ nằm ở nội dung chương trình, mà sâu xa hơn là ở cách người học được chuẩn bị để bước vào một môi trường làm nghề đầy mơ hồ, rủi ro và trách nhiệm.

Khi trí tuệ nhân tạo tái cấu trúc ngành thiết kế toàn cầu

Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang tái định hình toàn bộ chuỗi giá trị của ngành công nghiệp sáng tạo, đào tạo thiết kế tại Việt Nam đứng trước yêu cầu chuyển đổi không chỉ về phương pháp, mà còn về tư duy và bản sắc. Theo PhD. Hoàng Lê Duy (Jacky), đây là giai đoạn mang tính bản lề, nơi giáo dục thiết kế cần xác lập lại vai trò của mình giữa sáng tạo, công nghệ và trách nhiệm xã hội, nhằm chuẩn bị cho một thế hệ nhà thiết kế có năng lực thích ứng dài hạn trong bối cảnh hội nhập khu vực và quốc tế.

Theo Arch. Joe Lin, châu Á không còn đơn thuần tiếp nhận những chuẩn mực thiết kế từ phương Tây mà đang từng bước hình thành tiếng nói, sự tự tin và bản sắc riêng. Tương lai của thiết kế châu Á sẽ không chỉ được định hình bởi công nghệ hay tốc độ phát triển, mà còn bởi khả năng tạo ra giá trị xã hội, đào tạo thế hệ lãnh đạo mới và thúc đẩy sự hợp tác giữa các nền văn hóa.

Trước sự chuyển dịch nhanh chóng của thị trường sáng tạo và tác động sâu rộng của công nghệ số, đào tạo thiết kế tại Việt Nam đang đứng trước yêu cầu thay đổi về bản chất. Theo TS. Nguyễn Long Giang – Trưởng Khoa Mỹ thuật và Truyền thông, Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM, thiết kế ngày nay không còn dừng lại ở việc tạo ra hình ảnh đẹp, mà phải trở thành một công cụ giải quyết vấn đề, có khả năng thực thi trên nhiều nền tảng và đóng góp trực tiếp vào giá trị kinh tế của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh nền kinh tế tri thức và tiến trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, vai trò của nhà thiết kế Việt Nam trong chuỗi giá trị sản xuất toàn cầu đang được tái định nghĩa. Theo TS. Nguyễn Thị Ngọc Quyên, thiết kế ngày nay không còn chỉ là hoạt động tạo hình hay hoàn thiện thẩm mỹ sản phẩm, mà ngày càng trở thành một động lực chiến lược, góp phần tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm, dịch vụ và các giải pháp phát triển bền vững.

Khi ngành thiết kế tại Việt Nam ngày càng cạnh tranh và chịu áp lực thị trường rõ rệt, khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn nghề nghiệp không còn là vấn đề lý thuyết, mà là trải nghiệm trực tiếp của nhiều sinh viên sau khi tốt nghiệp. Dưới góc nhìn của TS. Võ Quang Phát, thách thức lớn nhất không nằm ở thiếu sáng tạo, mà ở sự chênh lệch về tư duy thực tế, nhịp độ làm việc và khả năng thích ứng với môi trường chuyên nghiệp.

Trong bối cảnh ngành kiến trúc – xây dựng Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ, tiêu chuẩn quốc tế và yêu cầu phát triển bền vững, câu chuyện về chất lượng đào tạo kiến trúc ngày càng trở nên cấp thiết. Theo TS Đỗ Xuân Sơn, khoảng cách giữa giảng đường và môi trường hành nghề không chỉ là vấn đề kỹ năng, mà phản ánh sự chậm chuyển đổi của toàn bộ hệ sinh thái đào tạo trước những thay đổi sâu sắc của thị trường.

Trong hành trình hành nghề của mình, PhD Candidate Trương Đình Huy đã tham gia nhiều dự án ở các lĩnh vực khác nhau, từ thiết kế sản phẩm số đến các hệ thống trải nghiệm phức hợp. Tuy nhiên, Manabie là một trong những dự án để lại dấu ấn đặc biệt nhất – không chỉ bởi quy mô hay công nghệ, mà bởi tác động xã hội rõ ràng mà thiết kế mang lại cho giáo dục và con người.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, công nghệ số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu số, đang tạo ra những biến đổi sâu sắc đối với giáo dục và đào tạo ngành thiết kế. Không chỉ làm thay đổi công cụ hành nghề, công nghệ còn tác động trực tiếp đến nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy và chuẩn năng lực đầu ra của người học. Bài viết tập trung phân tích tác động của công nghệ trong đào tạo thiết kế hiện nay, đồng thời nhận diện lợi thế, hạn chế của sinh viên thiết kế khi bước vào thị trường khu vực và quốc tế, cũng như những yếu tố cần được cân bằng trong xây dựng chương trình đào tạo thiết kế hiệu quả.

Khoảng cách giữa giảng đường và thị trường

ThS. Hoàng Minh Tuyến (Khoa Mỹ thuật Ứng dụng, Trường Đại học Nghệ thuật, ĐH Huế Tóm tắt: Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự phát triển bùng nổ của khoa học công nghệ cùng với đó là xu hướng chuyển đổi số ngày càng mạnh mẽ trên thế giới cho đến Việt Nam, chính phủ cũng đã ra nghị quyết chuyển đổi số nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế, xã hội và giáo dục.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, đặc biệt là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và tự động hóa sáng tạo, ngành thiết kế đang trải qua những chuyển dịch sâu sắc. Kỹ năng chuyên môn, vốn từng được xem là nền tảng cốt lõi của người làm nghề, ngày càng không còn đủ để đảm bảo một sự nghiệp bền vững. Từ góc nhìn của một nhà giáo dục và nghiên cứu lâu năm, TS. Nguyễn Thị Thu Huyền cho rằng đào tạo thiết kế trong 5-10 năm tới cần chuyển trọng tâm từ việc dạy công cụ sang phát triển con người, với những năng lực nền tảng mang tính lâu dài.

Gần đây, khi xem bộ phim hoạt hình Tiểu Yêu Quái Núi Lãng Lãng (Nobody, 2025), tôi nhận thấy tác phẩm này không chỉ mang tính giải trí mà còn đặt ra những vấn đề tâm lý sâu sắc liên quan đến hành trình phát triển nghề nghiệp. Bốn nhân vật chính – những tiểu yêu quái nhỏ bé, không sở hữu pháp lực vượt trội – đại diện cho đa số cá nhân trong xã hội: những người không sinh ra đã là “nhân vật chính” rực rỡ, mà phải đối mặt với sự coi thường, thất bại liên tiếp và môi trường cạnh tranh khốc liệt.

Trong bối cảnh ngành công nghiệp sáng tạo Việt Nam đang hội nhập ngày càng sâu với thế giới, đào tạo thiết kế không còn dừng lại ở việc truyền dạy kỹ năng nghề thuần túy. Theo ThS. Vũ Thị Ngọc Linh – Trưởng ngành Thiết kế Thời trang, Khoa Mỹ thuật Công nghiệp, Trường Đại học Hòa Bình – sự thay đổi cốt lõi của đào tạo thiết kế hiện nay nằm ở việc chuyển trọng tâm từ “làm cho đẹp” sang “tạo ra giá trị”, nơi tư duy sáng tạo, chiều sâu văn hóa và trách nhiệm xã hội trở thành nền tảng không thể thiếu của người làm nghề.

Trong bối cảnh ngành thiết kế và thời trang đang chịu tác động đồng thời từ công nghệ, thị trường và các yêu cầu phát triển bền vững, giáo dục thiết kế tại Việt Nam đứng trước một thách thức mang tính nền tảng: làm thế nào để sinh viên không chỉ giỏi ý tưởng, mà còn đủ năng lực hành nghề trong một môi trường thực tế ngày càng phức tạp. Theo ThS. Lê Thị Thanh Nhàn, khoảng cách lớn nhất hiện nay không nằm ở việc thiếu sáng tạo hay thiếu công nghệ, mà ở cách người học hiểu bản chất của nghề thiết kế và vai trò xã hội mà người làm nghề phải gánh vác trong dài hạn.