TS. Nguyễn Long Giang | Đào tạo thiết kế trong kỷ nguyên công nghệ khi cái đẹp phải đi cùng khả năng thực thi

23 tháng 7, 2026

Trước sự chuyển dịch nhanh chóng của thị trường sáng tạo và tác động sâu rộng của công nghệ số, đào tạo thiết kế tại Việt Nam đang đứng trước yêu cầu thay đổi về bản chất. Theo TS. Nguyễn Long Giang – Trưởng Khoa Mỹ thuật và Truyền thông, Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM, thiết kế ngày nay không còn dừng lại ở việc tạo ra hình ảnh đẹp, mà phải trở thành một công cụ giải quyết vấn đề, có khả năng thực thi trên nhiều nền tảng và đóng góp trực tiếp vào giá trị kinh tế của doanh nghiệp.

Đào tạo thiết kế từ tạo hình thẩm mỹ đến giải quyết vấn đề bằng hình ảnh
Theo TS. Nguyễn Long Giang, một trong những chuyển dịch quan trọng nhất của đào tạo thiết kế đồ họa trong những năm gần đây là sự thay đổi về vai trò và kỳ vọng xã hội đối với ngành nghề này. Nếu như trước đây, thiết kế thường được nhìn nhận chủ yếu ở khía cạnh tạo hình thẩm mỹ, thì hiện nay, nhà thiết kế được kỳ vọng trở thành người tham gia trực tiếp vào quá trình giải quyết vấn đề thông qua hình ảnh, ngôn ngữ thị giác và tư duy truyền thông.

Tại Khoa Mỹ thuật và Truyền thông, Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM – tiền thân là Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM – quá trình đào tạo ngành thiết kế đồ họa được định hình trên nền tảng đặc thù của lĩnh vực in và sản xuất. Theo TS. Nguyễn Long Giang, chính nền tảng này giúp chương trình đào tạo không tách rời giữa sáng tạo và khả năng triển khai thực tế.

Thị trường hiện nay không chỉ cần những bản thiết kế đẹp trên màn hình, mà cần những sản phẩm có thể đi vào sản xuất, vận hành trên nhiều chất liệu khác nhau và thích ứng với các nền tảng truyền thông đa dạng. Từ in ấn truyền thống, bao bì, xuất bản, đến các nền tảng số và truyền thông đa phương tiện, thiết kế ngày càng gắn chặt với tính thực dụng và khả năng tạo ra giá trị kinh tế.

TS. Nguyễn Long Giang – Trưởng Khoa Mỹ thuật và Truyền thông, Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM; chuyên gia trong lĩnh vực đào tạo thiết kế đồ họa, với định hướng kết hợp giữa tư duy sáng tạo, công nghệ và khả năng ứng dụng thực tiễn.

Từ năm 2018, Khoa Mỹ thuật và Truyền thông đã chủ động tích hợp tư duy kỹ thuật vào quy trình sáng tạo. Sinh viên không chỉ học cách sử dụng phần mềm thiết kế, mà còn được trang bị kiến thức về quy trình sản xuất, vật liệu và khả năng triển khai. Điều này giúp sinh viên hiểu rằng mọi ý tưởng sáng tạo, dù mang tính bay bổng, đều cần được đặt trong mối quan hệ với khả năng thực thi. Theo TS. Nguyễn Long Giang, sự thay đổi này đã góp phần đưa đào tạo thiết kế đồ họa trở thành cầu nối thực chất giữa thẩm mỹ, công nghệ và sản phẩm đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

AI và công nghệ số nâng cấp năng lực thay vì thay thế nhà thiết kế
Trước làn sóng phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo và công nghệ số, không ít lo ngại cho rằng vai trò của nhà thiết kế sẽ bị thu hẹp hoặc thay thế. Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Long Giang, cách nhìn này chưa phản ánh đúng bản chất của sự thay đổi đang diễn ra trong ngành sáng tạo.

Tại Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM, AI không được tiếp cận như một mối đe dọa, mà được xem là một trợ lý sáng tạo có khả năng nâng cao năng suất và mở rộng biên độ tư duy cho người làm thiết kế. Công nghệ số đang tái định nghĩa cách nhà thiết kế làm việc, giúp họ thoát khỏi các tác vụ mang tính lặp lại để tập trung vào những yếu tố mang tính cốt lõi hơn như tư duy chiến lược, cảm xúc và thông điệp mà sản phẩm truyền tải.

Việc đào tạo nhiều khóa sinh viên tốt nghiệp kể từ năm 2018 đã cung cấp cho khoa những dữ liệu thực tế quan trọng để liên tục điều chỉnh chương trình đào tạo. Trên cơ sở đó, các học phần liên quan đến thiết kế tương tác, trải nghiệm người dùng và ứng dụng dữ liệu trong cá nhân hóa nội dung đã được đưa vào chương trình học. Theo TS. Nguyễn Long Giang, đây không chỉ là sự cập nhật mang tính kỹ thuật, mà là sự thay đổi về tư duy đào tạo nhằm giúp sinh viên hiểu rõ hơn mối quan hệ giữa thiết kế, dữ liệu và hành vi người dùng.

Sinh viên ngành thiết kế đồ họa tại Khoa Mỹ thuật và Truyền thông được khuyến khích tiếp cận công nghệ như một công cụ hỗ trợ tư duy. Các em không chỉ học cách tạo ra hình ảnh, mà còn học cách tổ chức thông tin, khai thác dữ liệu và chuyển hóa những dữ liệu tưởng chừng khô khan thành các câu chuyện hình ảnh có sức thuyết phục. Theo TS. Nguyễn Long Giang, khả năng kết hợp giữa tư duy sáng tạo và công nghệ chính là yếu tố tạo nên lợi thế cạnh tranh của sinh viên khi bước vào thị trường lao động.

Giữ bản sắc sáng tạo trong một thế giới ngập tràn hình ảnh tạo bởi máy móc
Nhìn về tương lai 10 năm tới, TS. Nguyễn Long Giang cho rằng thế hệ nhà thiết kế trẻ sẽ làm việc trong một bối cảnh hoàn toàn khác, nơi hình ảnh được tạo ra với tốc độ và số lượng chưa từng có nhờ sự hỗ trợ của công nghệ. Trong bối cảnh đó, sự khác biệt không nằm ở việc ai sử dụng công cụ tốt hơn, mà ở chiều sâu tư duy và bản sắc văn hóa mà nhà thiết kế đưa vào sản phẩm.

Thông điệp mà TS. Nguyễn Long Giang muốn gửi đến thế hệ trẻ là hãy giữ trái tim nghệ sĩ nhưng làm việc với tư duy của một kỹ sư. Theo ông, công cụ có thể thay đổi rất nhanh, nhưng khả năng thấu cảm, tư duy phản biện và sự hiểu biết về bối cảnh văn hóa vẫn là những giá trị cốt lõi không thể thay thế. Nhà thiết kế cần hiểu rằng công nghệ chỉ là phương tiện, còn tư duy mới là tài sản dài hạn.
Với kinh nghiệm đào tạo ngành thiết kế đồ họa trong nhiều năm, TS. Nguyễn Long Giang nhấn mạnh vai trò của sự kiên trì và khả năng thích nghi.

Trong môi trường sáng tạo liên tục biến đổi, việc sẵn sàng học hỏi và làm chủ công nghệ sẽ giúp nhà thiết kế không bị cuốn theo sự thay đổi của công cụ, mà chủ động định hình con đường nghề nghiệp của mình.

Triết lý “Học để làm – Làm để sáng tạo” được xem là nền tảng trong đào tạo tại Khoa Mỹ thuật và Truyền thông. Theo TS. Nguyễn Long Giang, tinh thần này giúp sinh viên không chỉ sẵn sàng tham gia thị trường lao động trong nước, mà còn có đủ năng lực để từng bước khẳng định vị thế của sản phẩm và thiết kế Việt Nam trong bối cảnh sáng tạo quốc tế.