TS. VÕ THỊ NGỌC ANH | Thu hẹp khoảng cách đào tạo – thực tiễn: Tư duy lại vai trò của thiết kế

Theo TS Võ Thị Ngọc Anh, khoảng cách giữa đào tạo học thuật và thực tiễn nghề nghiệp không chỉ là chênh lệch giữa lý thuyết và thực hành, mà sâu xa hơn là sự khác biệt giữa môi trường đào tạo với hệ sinh thái nghề nghiệp đang vận động nhanh chóng.

Trong nhiều chương trình, tri thức hàn lâm vẫn giữ vai trò trung tâm, trong khi doanh nghiệp lại cần năng lực triển khai công việc, xử lý tình huống, làm việc theo dự án, phối hợp liên ngành và thích ứng công nghệ. Hệ quả là không ít sinh viên sau khi tốt nghiệp phải mất thêm thời gian “học lại” trong môi trường làm việc thực tế.

Một nguyên nhân cốt lõi là chuẩn đầu ra chưa được xây dựng trên cơ sở phân tích sâu nhu cầu thị trường lao động. Nội dung đào tạo đôi khi vẫn dựa trên năng lực sẵn có của cơ sở đào tạo hơn là yêu cầu thực tiễn của nghề. Trong khi đó, sự phát triển nhanh của công nghệ số và mô hình sản xuất – dịch vụ mới đòi hỏi chương trình đào tạo phải có khả năng cập nhật và điều chỉnh linh hoạt.

Để thu hẹp khoảng cách này, theo bà, cần chuyển từ đào tạo theo nội dung sang đào tạo theo năng lực nghề nghiệp. Chuẩn đầu ra phải gắn với vị trí việc làm cụ thể; học tập qua dự án, studio và đề bài thực tiễn từ doanh nghiệp cần trở thành cấu phần chính thức của chương trình. Thực tập không nên chỉ là giai đoạn quan sát, mà phải được tổ chức như một học phần có mục tiêu, hướng dẫn và đánh giá rõ ràng.

Quan trọng hơn, cần xây dựng hệ sinh thái hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp, nơi doanh nghiệp tham gia từ khâu xây dựng chương trình đến đánh giá năng lực người học. Trong bối cảnh biến động nhanh, giá trị cốt lõi không còn là “biết cái gì”, mà là “biết học như thế nào” và “biết giải quyết vấn đề ra sao”.