PhD. Hoàng Lê Duy | Đào tạo thiết kế Việt Nam trước chuyển dịch công nghệ và yêu cầu tái định vị bản sắc sáng tạo

Thu hẹp khoảng cách học thuật – thực tiễn và năng lực cốt lõi của nhà thiết kế tương lai
Một trong những thách thức lớn nhất của đào tạo thiết kế hiện nay, theo PhD. Hoàng Lê Duy, là khoảng cách giữa học thuật trong nhà trường và thực tiễn nghề nghiệp ngoài xã hội. Khoảng cách này xuất phát từ sự khác biệt trong việc ứng dụng lý thuyết vào bối cảnh công việc cụ thể. Trong giai đoạn trước, nhiều chương trình đào tạo còn nặng về lý thuyết, trong khi thị trường lại đòi hỏi năng lực ứng dụng linh hoạt và tư duy giải quyết vấn đề.

Những năm gần đây, đào tạo thiết kế đã bắt đầu chuyển dịch theo hướng phân hóa chuyên môn rõ ràng hơn, đi sâu vào từng nhóm năng lực cụ thể.

Việc phân biệt giữa đào tạo họa viên – người triển khai kỹ thuật – và đào tạo nhà thiết kế – người có khả năng sáng tạo và ứng dụng – giúp xác định đúng vai trò và năng lực đầu ra của người học. Song song đó, các đồ án chuyên ngành mô phỏng dự án thực tế, các cuộc thi thiết kế, hoạt động kết nối doanh nghiệp và hiệp hội nghề nghiệp đã tạo điều kiện để sinh viên va chạm sớm với môi trường hành nghề.

Trong bối cảnh 5–10 năm tới, ông cho rằng năng lực cốt lõi của sinh viên thiết kế không chỉ nằm ở kỹ năng chuyên môn, mà ở khả năng thích ứng lâu dài. Điều này bao gồm tư duy phản biện, khả năng đặt câu hỏi, nghiên cứu hành vi người dùng và xây dựng câu chuyện thiết kế có chiều sâu. Bên cạnh đó, các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, thuyết trình và thuyết phục đối tác ngày càng trở nên quan trọng trong môi trường làm việc đa ngành và toàn cầu hóa.

Đặc biệt, vấn đề bản sắc văn hóa, tư duy xã hội và đạo đức nghề nghiệp được xem là nền tảng không thể thiếu. Thiết kế không chỉ tạo ra sản phẩm, mà còn tác động đến môi trường sống và cộng đồng. Việc hình thành ý thức về bản quyền, trách nhiệm xã hội và giá trị văn hóa bản địa chính là yếu tố giúp nhà thiết kế Việt Nam xây dựng vị thế bền vững trong dòng chảy sáng tạo quốc tế.