Bài viết giải thích vì sao các chứng chỉ nghề trong thiết kế nội thất—từ học vị, chứng nhận NCIDQ đến giấy phép hành nghề—giữ vai trò then chốt đối với thu nhập, thăng tiến và quyền hành nghề. Đồng thời nhấn mạnh phong trào vận động pháp lý nhằm công nhận thiết kế nội thất như một nghề được bảo hộ đúng nghĩa.
Thiết kế nội thất đã dần trở thành một nghề được chuẩn hoá trong hơn 25 năm qua, nhưng nhiều bạn trẻ theo nghề vẫn chưa biết rằng họ có thể đăng ký, được chứng nhận hoặc được cấp phép hành nghề. Học vấn chính quy, chứng nhận NCIDQ và giấy phép của từng bang có liên quan trực tiếp đến mức thu nhập và cơ hội thăng tiến. Tuy vậy, không ít sinh viên thiết kế chưa hiểu đầy đủ quy trình đạt được những chứng chỉ này, và người tiêu dùng càng thiếu thông tin về vai trò của giáo dục, thi kiểm tra, kinh nghiệm và cấp phép trong việc bảo vệ họ.
Phong trào thúc đẩy quản lý nghề thiết kế nội thất và xác lập quyền pháp lý của nhà thiết kế ngày càng phát triển, trong đó lực lượng nhà thiết kế trẻ giữ vai trò quan trọng. Thom Banks, Giám đốc của Hội đồng Kiểm định Thiết kế Nội thất (CIDQ), nhấn mạnh: “Càng nhiều nhà thiết kế theo đuổi chứng nhận NCIDQ và giấy phép của bang, chúng ta càng có cơ sở thuyết phục nhà lập pháp. Đừng chỉ đứng ngoài quan sát—hãy tham gia bảo vệ quyền nghề nghiệp của mình.”
Hành trình nhiều thập kỷ: từ trang trí nội thất đến một nghề chuyên nghiệp
Những người tiên phong thời kỳ đầu như Elsie de Wolfe hay Billy Baldwin đều là những người trang trí nội thất tự học, dựa trên gu thẩm mỹ và quan hệ xã hội. Từ giữa thế kỷ XX, khi các công ty kiến trúc bắt đầu thuê nhà thiết kế để lựa chọn vật liệu, nghệ thuật và đồ nội thất cho các công trình thương mại, thiết kế nội thất bắt đầu hình thành tiêu chuẩn nghề nghiệp.
Sau Thế chiến II, từ “người trang trí” mờ dần, và thuật ngữ “nhà thiết kế nội thất” trở nên phổ biến. Khi xã hội nhận ra vai trò thiết yếu của thiết kế nội thất đối với sự tiện dụng và chất lượng không gian, tiêu chuẩn nghề nghiệp không ngừng hoàn thiện. Các tổ chức như Hội đồng Kiểm định Chương trình Thiết kế Nội thất (CIDA), Hội đồng Kiểm định Thiết kế Nội thất (CIDQ), Hội Nhà thiết kế Nội thất Hoa Kỳ (ASID), Hiệp hội Thiết kế Nội thất Quốc tế (IIDA)… là những đơn vị dẫn dắt việc xác lập tiêu chuẩn nghề.
Năm 2004, CIDQ đưa ra định nghĩa chính thức về thiết kế nội thất, nhấn mạnh việc tuân thủ các bộ quy chuẩn xây dựng, phòng cháy chữa cháy, lối thoát hiểm, năng lượng… nhằm bảo vệ sức khoẻ và an toàn cộng đồng.
Tiêu chuẩn trong ngành đang tăng lên, các bang và tỉnh bang bắt đầu mở rộng luật quản lý quyền sử dụng danh xưng “nhà thiết kế nội thất được chứng nhận/đăng ký” và luật quản lý hành nghề. Tính đến năm 2024, 29 bang của Hoa Kỳ, Washington DC, Puerto Rico và toàn bộ các tỉnh bang Canada đã có hình thức quản lý nghề.
Ba nhóm chứng chỉ xác lập tính chuyên nghiệp của nhà thiết kế nội thất
1. Bằng cấp chuyên môn từ chương trình được kiểm định bởi CIDA
CIDA kiểm định để bảo đảm chương trình đào tạo trang bị kỹ năng hành nghề cho sinh viên. Bằng chuyên môn có thể là cử nhân bốn năm hoặc thạc sĩ định hướng nghề nghiệp. Những chương trình này trải qua kiểm định định kỳ và phải chứng minh chất lượng đào tạo.
Lợi ích rõ nhất cho sinh viên là được bảo đảm chất lượng giáo dục và có đủ điều kiện dự thi NCIDQ. Thống kê cho thấy sinh viên tốt nghiệp từ chương trình được kiểm định có tỷ lệ vượt qua kỳ thi NCIDQ cao hơn.
2. Kỳ thi và chứng nhận NCIDQ
NCIDQ là chuẩn chứng chỉ nghề được công nhận rộng rãi, chứng minh khả năng áp dụng các quy chuẩn bảo đảm sức khỏe, an toàn và phúc lợi cộng đồng. Ứng viên dự thi phải đáp ứng yêu cầu về bằng cấp và kinh nghiệm thực tế. Đậu kỳ thi cho phép sử dụng danh xưng “NCIDQ” và đủ điều kiện tham gia các hiệp hội nghề nghiệp lớn.
Tuy nhiên, chứng nhận NCIDQ không tự động cho phép sử dụng các danh xưng “nhà thiết kế nội thất được chứng nhận” hay “được đăng ký”—điều này phụ thuộc vào từng bang.
3. Giấy phép hành nghề và đăng ký của từng bang
Đây là mức chứng chỉ cao nhất. Mỗi bang có quy định riêng, thường yêu cầu vượt mức tiêu chuẩn NCIDQ. Ví dụ: tại New York, ứng viên phải có tổng cộng bảy năm học tập và làm việc mới được nộp hồ sơ để dùng danh xưng “nhà thiết kế nội thất được chứng nhận”.
Sự khác biệt giữa các bang khiến người ngoài ngành dễ nhầm lẫn.
Phong trào củng cố quyền nghề cho nhà thiết kế được cấp phép
Trong ba năm gần đây, tiến độ ban hành luật quản lý nghề tăng nhanh hơn 20 năm trước cộng lại. Nhiều bang bổ sung quyền đóng dấu bản vẽ và xin phép xây dựng cho nhà thiết kế nội thất, cho phép họ tự nộp hồ sơ xin phép đối với các hạng mục không liên quan kết cấu và động đất.
Hiện đã có 14 bang, Puerto Rico và Washington DC cho phép đặc quyền này.
Một chứng chỉ hữu ích khác: LEED
LEED chứng minh kiến thức về thiết kế bền vững, rất được trọng dụng, đặc biệt ở New York và California. Sinh viên được khuyến khích thi cả cấp độ cơ bản và nâng cao.
Chứng chỉ có giúp tăng lương và thăng tiến không?
Câu trả lời là có. Báo cáo lương năm 2024 của ASID cho thấy nhóm có bằng cấp cao, chứng nhận NCIDQ hoặc có giấy phép hành nghề thường có thu nhập cao hơn. Trong nhóm 10,1% nhà thiết kế có thu nhập trên 150.000 USD/năm, đa số có chứng chỉ nghề.
Góc nhìn từ nhà tuyển dụng
Beth Ann Christiansen, nhà thiết kế cấp cao tại công ty thiết kế – kiến trúc HOK, cho biết:
Ở vị trí mới vào nghề: ưu tiên sự sáng tạo, chủ động, sử dụng phần mềm thiết kế và tinh thần làm việc nhóm.
Ưu tiên ứng viên tốt nghiệp từ chương trình được kiểm định.
Muốn thăng tiến tại HOK thì gần như bắt buộc phải có chứng chỉ NCIDQ.
Chứng chỉ của bạn ảnh hưởng đến toàn ngành
“Thiết kế nội thất vẫn là một nghề còn trẻ. Người hành nghề, sinh viên và các công ty đang cùng nhau xây dựng hệ chuẩn nghề nghiệp,” Fisher nhận định.
Để thiết kế nội thất được công nhận đầy đủ như một nghề, mọi người trong ngành cần ủng hộ ba trụ cột: giáo dục – kiểm tra – kinh nghiệm.
