Trong bối cảnh kiến trúc đương đại ngày càng chịu nhiều áp lực từ tốc độ đô thị hóa, mật độ xây dựng và sự thương mại hóa mạnh mẽ, việc giữ gìn mối quan hệ hài hòa giữa con người và thiên nhiên trở thành một thách thức lớn. Giữa dòng chảy ấy, kiến trúc sư Nguyễn Văn Chương được nhắc đến như một gương mặt kiên định theo đuổi triết lý kiến trúc gắn bó với tự nhiên thay vì ồn ào.
Hành trình nghề nghiệp của Nguyễn Văn Chương cho thấy một sự nhất quán rõ ràng trong tư duy thiết kế. Với anh, thiên nhiên không phải là yếu tố trang trí thêm vào sau cùng, mà là điểm khởi đầu của mọi ý tưởng. Mỗi công trình được hình thành từ việc quan sát bối cảnh, khí hậu và điều kiện tự nhiên cụ thể, từ đó tìm ra giải pháp không gian phù hợp nhất cho con người. Chính cách tiếp cận này giúp kiến trúc của anh tránh được sự áp đặt hình thức, thay vào đó là sự hòa hợp và thích ứng.
Dấu ấn dễ nhận thấy trong các công trình của Nguyễn Văn Chương là sự hiện diện rõ nét của cây xanh, ánh sáng và thông gió tự nhiên. Tuy nhiên, thiên nhiên trong kiến trúc của anh không xuất hiện một cách phô trương. Cây không chỉ nằm ở mặt tiền hay sân vườn, mà len lỏi vào từng khoảng trống, từng tầng không gian. Ánh sáng không tràn ngập một cách trực diện, mà được điều tiết qua các lớp kiến trúc, tạo nên những chuyển biến tinh tế theo thời gian trong ngày.
Thay vì tìm kiếm sự khác biệt bằng hình khối lạ mắt, Nguyễn Văn Chương tập trung vào chất lượng không gian sống. Các công trình của anh thường có bố cục mạch lạc, rõ ràng, với những khoảng đệm giúp con người có thời gian “chuyển trạng thái” khi di chuyển trong nhà. Hiên, sân trong, ban công hay giếng trời không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là những không gian sống đúng nghĩa, nơi con người có thể dừng lại, quan sát và kết nối với môi trường xung quanh.
Một điểm đáng chú ý trong triết lý thiết kế của Nguyễn Văn Chương là sự tiết chế. Anh không tìm cách đưa thiên nhiên vào bằng mọi giá, mà luôn cân nhắc mức độ vừa đủ. Sự cân bằng giữa đặc và rỗng, giữa mở và đóng được tính toán cẩn trọng để vừa đảm bảo riêng tư, vừa tạo sự thông thoáng. Nhờ đó, công trình không trở nên phô trương hay “xanh hóa” hình thức, mà giữ được sự bền vững trong sử dụng lâu dài.
Vật liệu trong các công trình của Nguyễn Văn Chương thường mang tính địa phương và gần gũi. Gỗ, gạch, bê tông trần hay đá tự nhiên được sử dụng với tinh thần tôn trọng tính nguyên bản. Anh không che giấu dấu vết của vật liệu, mà để chúng thể hiện rõ cấu trúc và thời gian. Theo anh, một công trình đẹp không phải là công trình luôn mới, mà là công trình có thể già đi một cách tự nhiên cùng với đời sống con người.
Bên cạnh yếu tố thiên nhiên, kiến trúc của Nguyễn Văn Chương còn thể hiện sự quan tâm rõ nét đến con người – đối tượng sử dụng cuối cùng của không gian. Các giải pháp thiết kế luôn hướng đến việc tạo ra môi trường sống thoải mái, dễ sử dụng và linh hoạt theo thời gian. Không gian không bị đóng khung bởi công năng cứng nhắc, mà có khả năng thích ứng với những thay đổi trong sinh hoạt gia đình.
Trong bối cảnh kiến trúc nhà ở đô thị Việt Nam thường phải đối mặt với diện tích hạn chế và khí hậu khắc nghiệt, những công trình của Nguyễn Văn Chương cho thấy khả năng tận dụng hiệu quả các giải pháp thụ động. Thông gió tự nhiên, che nắng, lấy sáng gián tiếp và sử dụng cây xanh giúp giảm phụ thuộc vào thiết bị cơ học, đồng thời nâng cao chất lượng vi khí hậu bên trong. Đây không chỉ là giải pháp tiết kiệm năng lượng, mà còn góp phần hình thành lối sống bền vững cho người sử dụng.
Ở góc độ nghề nghiệp, Nguyễn Văn Chương không xem kiến trúc sư là người sáng tạo đơn độc. Anh đề cao sự đối thoại giữa kiến trúc sư, chủ đầu tư và đội ngũ thi công. Quá trình thiết kế, theo anh, là một hành trình đồng hành, nơi mỗi bên đều đóng góp vào chất lượng cuối cùng của công trình. Chính thái độ làm nghề này giúp các dự án giữ được tính thực tiễn cao, tránh xa những ý tưởng đẹp trên bản vẽ nhưng khó triển khai trong thực tế.
Danh hiệu và sự ghi nhận, dù quan trọng, không phải là mục tiêu cuối cùng trong hành trình của Nguyễn Văn Chương. Điều anh hướng tới là việc tạo ra những không gian sống có khả năng nuôi dưỡng cảm xúc tích cực và ý thức bảo vệ môi trường cho người sử dụng. Khi sống trong một ngôi nhà chan hòa ánh sáng, gió và cây xanh, con người tự nhiên sẽ hình thành mối quan hệ gần gũi hơn với thiên nhiên – một mối quan hệ bền vững và lâu dài.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và khủng hoảng môi trường ngày càng rõ nét, kiến trúc của Nguyễn Văn Chương mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi cá nhân hay một vài công trình cụ thể. Đó là lời nhắc nhở nhẹ nhàng rằng kiến trúc không chỉ là việc xây dựng, mà còn là trách nhiệm đối với môi trường sống chung. Mỗi công trình, dù lớn hay nhỏ, đều có thể trở thành một “hạt mầm” góp phần thay đổi nhận thức và hành vi của con người.
Kiến trúc sư Nguyễn Văn Chương vì thế không tạo dấu ấn bằng sự khác biệt ồn ào, mà bằng sự bền bỉ trong tư duy và hành động. Những “mầm xanh” anh gieo trong từng công trình có thể không nở rộ ngay lập tức, nhưng theo thời gian, chúng âm thầm lan tỏa, tạo nên một hệ sinh thái kiến trúc nhân văn, nơi con người và thiên nhiên cùng tồn tại trong sự hài hòa. Đây chính là giá trị lâu dài và đáng trân trọng trong hành trình làm nghề của anh.
