Giữa những biến động của lịch sử, chiến tranh và đô thị hóa, nhiều công trình cảnh quan vẫn bền bỉ tồn tại như những “nhân chứng sống” của văn minh nhân loại. Đằng sau vẻ đẹp tưởng chừng tự nhiên ấy là dấu ấn của những kiến trúc sư cảnh quan vĩ đại—những người đã biến cây xanh, địa hình và không gian mở thành một loại hình nghệ thuật. Họ không chỉ thiết kế cảnh quan, mà còn định hình cách con người sống cùng thiên nhiên.
Frederick Law Olmsted – Người đặt nền móng cho kiến trúc cảnh quan hiện đại
Được mệnh danh là “cha đẻ của kiến trúc cảnh quan Hoa Kỳ”, Frederick Law Olmsted là người đầu tiên đưa không gian xanh trở thành một phần thiết yếu của đời sống đô thị. Sinh năm 1822 tại Hartford (Connecticut), ông theo đuổi một triết lý tiến bộ: mọi tầng lớp xã hội đều xứng đáng được tiếp cận với không gian xanh chất lượng.
Tư tưởng ấy được thể hiện rõ trong các dự án mang tính biểu tượng như Central Park (New York), khu dân cư Riverside (Illinois) hay hệ thống công viên tại Montreal và Kentucky. Với Olmsted, cảnh quan không chỉ để chiêm ngưỡng, mà là công cụ cải thiện sức khỏe thể chất, tinh thần và sự gắn kết xã hội—một tư duy vẫn còn nguyên giá trị cho đô thị đương đại.
André Le Nôtre – Nghệ thuật trật tự và quyền lực của thiên nhiên
Là bậc thầy cảnh quan Pháp thế kỷ XVII, André Le Nôtre gắn liền với hình ảnh những khu vườn đối xứng, trục cảnh quan dài bất tận và tính kỷ luật hình học tuyệt đối. Từ xuất phát điểm là người làm vườn cho giới quý tộc, ông vươn lên trở thành kiến trúc sư cảnh quan của triều đình vua Louis XIV.
Kiệt tác lớn nhất của ông—khu vườn Versailles—không chỉ là biểu tượng của quyền lực hoàng gia, mà còn đặt nền tảng cho phong cách vườn Pháp cổ điển, ảnh hưởng sâu rộng đến thiết kế cảnh quan châu Âu trong nhiều thế kỷ sau.
Lancelot Brown – Khi cảnh quan như chưa từng được thiết kế
Được biết đến với biệt danh “Capability Brown”, Lancelot Brown là người tái định nghĩa cảnh quan Anh bằng một phong cách hoàn toàn mới: tự nhiên, mềm mại và đầy tính thơ. Sinh năm 1716, ông để lại hơn 170 công trình, trong đó có Blenheim Palace, Harewood House và Warwick Castle.
Thay vì hình học cứng nhắc, Brown sử dụng thảm cỏ rộng, hồ nước uốn lượn và các cụm cây được bố trí có chủ ý để tạo nên những khung cảnh trông như “thiên nhiên nguyên bản”—một vẻ đẹp được tính toán kỹ lưỡng nhưng không phô trương.
Marc Peter Keane – Đối thoại Đông – Tây trong không gian cảnh quan
Marc Peter Keane là một trong số ít kiến trúc sư cảnh quan phương Tây dành gần hai thập kỷ sống và làm việc tại Nhật Bản. Chính trải nghiệm này đã định hình phong cách thiết kế của ông: tinh giản, tĩnh tại và giàu chiều sâu triết lý.
Các công trình của Keane, tiêu biểu như dự án đảo Dream tại New York, là sự giao thoa hài hòa giữa tư duy cảnh quan phương Tây và tinh thần thiền định của vườn Nhật—nơi mỗi chi tiết đều hướng đến cảm giác an yên và cân bằng nội tâm.
Piet Oudolf – Vẻ đẹp hoang dã có chủ đích
Là gương mặt tiêu biểu của phong cách cảnh quan tự nhiên đương đại, Piet Oudolf đã thay đổi cách thế giới nhìn nhận về cây lâu năm và thảm thực vật bản địa. Thay vì hoa rực rỡ ngắn hạn, ông tập trung vào cấu trúc, vòng đời và vẻ đẹp của cây cỏ qua bốn mùa.
Những dự án như vườn Oudolf tại Detroit, Serpentine Pavilion Gardens (London), hay khuôn viên bảo tàng Vitra cho thấy một loại hình cảnh quan bền vững, giàu cảm xúc và mang tính sinh thái cao—nơi vẻ đẹp không nằm ở sự hoàn hảo, mà ở quá trình biến đổi tự nhiên.
Lời kết
Từ trật tự cổ điển của Le Nôtre, thiên nhiên “giả tự nhiên” của Lancelot Brown, đến tinh thần bền vững đầy chất thơ của Piet Oudolf, các kiến trúc sư cảnh quan vĩ đại đã chứng minh rằng cảnh quan không chỉ là phần nền cho kiến trúc—mà là linh hồn của không gian sống.
Trong bối cảnh đô thị hóa và khủng hoảng môi trường hiện nay, việc nhìn lại di sản của họ không chỉ mang ý nghĩa lịch sử, mà còn mở ra những gợi ý quý giá cho tương lai: một tương lai nơi con người và thiên nhiên cùng tồn tại trong sự tôn trọng và thấu hiểu.
