Trong nhiều thập kỷ, bê tông và xi măng luôn nằm trong nhóm vật liệu gây ô nhiễm nặng nề nhất thế giới. Thế nhưng, một dự án mới tại Hà Lan đang làm lung lay định kiến này. Không chỉ giảm phát thải, công trình còn hấp thụ và khóa CO₂ vĩnh viễn, biến bê tông từ “kẻ gây hại” thành “người gác cổng” cho môi trường. Cây cầu dành cho người đi bộ dài vỏn vẹn 7 mét, nhưng ý nghĩa của nó có thể lan xa toàn cầu.
Hà Lan xây dựng cây cầu bê tông trung hòa carbon đầu tiên trên thế giới. Cây cầu dành cho người đi bộ dài vỏn vẹn 7 mét, nhưng ý nghĩa của nó có thể lan xa toàn cầu. Dự án do liên danh các đối tác Hà Lan và châu Âu triển khai, với Heijmans – tập đoàn xây dựng hàng đầu Hà Lan – giữ vai trò chủ trì thi công. Điểm đặc biệt không nằm ở hình thức, mà ở vật liệu cấu thành hoàn toàn mới. Cây cầu được xây dựng từ bê tông kết cấu trung hòa carbon, kết hợp:
- Thay thế một phần xi măng truyền thống.
- Sử dụng nguyên liệu tái chế quy mô lớn.
- Ứng dụng công nghệ lưu trữ CO₂ vĩnh viễn trong vật liệu.
Kết quả là một công trình vừa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật, vừa mở ra hướng đi mới cho ngành xây dựng xanh.
Bê tông “khóa” CO₂ vĩnh viễn hoạt động như thế nào?
30% xi măng được thay thế – con số không hề nhỏ. Trong hỗn hợp bê tông sử dụng cho cây cầu:
- 30% xi măng thông thường đã được thay thế bằng vật liệu khoáng hóa CO₂
- 75% nguyên liệu đầu vào là vật liệu tái chế
- Riêng phần mặt cầu đã lưu trữ gần 66 kg CO₂
- Đây là tỷ lệ thay thế xi măng cao nhất từng đạt được trong bê tông kết cấu, không còn giới hạn ở các hạng mục trang trí hay phi chịu lực.
Paebbl – công nghệ tăng tốc khoáng hóa CO₂ gấp 1 triệu lần:
Trái tim của công trình nằm ở vật liệu do Paebbl, một công ty công nghệ khí hậu Hà Lan, phát triển. Công nghệ này hoạt động bằng cách:
- Thu giữ CO₂.
- Đẩy nhanh quá trình khoáng hóa tự nhiên lên nhanh hơn gấp 1.000.000 lần.
- Chuyển CO₂ thành khoáng chất ổn định và tích hợp trực tiếp vào bê tông.
- Nhờ đó, khí CO₂ không chỉ bị “giữ lại tạm thời” mà bị khóa vĩnh viễn, không thể quay trở lại khí quyển theo thời gian.
- Không cát, không sỏi nguyên sinh – nhưng vẫn đạt chuẩn kết cấu
Một điểm đột phá khác là việc loại bỏ hoàn toàn cát và sỏi tự nhiên – nguồn tài nguyên đang bị khai thác quá mức trên toàn cầu. Thay vào đó, công trình sử dụng: Cốt liệu tái chế, than sinh học và vật liệu khoáng hóa CO₂ Paebbl.
Dù vậy, cây cầu vẫn đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về độ bền, khả năng chịu lực và tuổi thọ công trình, chứng minh rằng vật liệu bền vững không đồng nghĩa với đánh đổi chất lượng.
Từ ý tưởng viễn tưởng đến hiện thực kỹ thuật
Theo ông Nick Vervoort, Giám đốc Đổi mới của Heijmans, dự án này cho thấy bê tông trung hòa carbon không còn là tầm nhìn xa vời, mà đã sẵn sàng cho các ứng dụng hạ tầng thực tế, kể cả những công trình đòi hỏi tiêu chuẩn cao.
Đồng quan điểm, đại diện Paebbl cho biết vật liệu của họ có khả năng: Lưu trữ tới 300 kg CO₂ cho mỗi 1.000 kg vật liệu, giảm phát thải carbon trong xây dựng lên khoảng 30%.
Ngành xi măng truyền thống đang đứng trước ngã rẽ lớn: Xi măng hiện là nguồn phát thải khoảng 2,5 tỷ tấn CO₂ mỗi năm, tương đương 9% tổng lượng phát thải toàn cầu. Trong bối cảnh các quốc gia siết chặt tiêu chuẩn môi trường, những công nghệ như Paebbl đặt ra một câu hỏi không thể né tránh:
Ngành xi măng sẽ đổi mới, hay bị bỏ lại phía sau?
Nếu không thích nghi với xu hướng vật liệu tuần hoàn và trung hòa carbon, mô hình sản xuất truyền thống rất có thể sẽ trở nên lỗi thời trong tương lai gần. Cây cầu bê tông trung hòa carbon của Hà Lan không chỉ là một công trình hạ tầng, mà là tuyên ngôn cho tương lai xây dựng bền vững. Nó cho thấy các tòa nhà, cây cầu hay cơ sở hạ tầng hoàn toàn có thể trở thành bể chứa carbon dài hạn, thay vì là nguồn phát thải.
Và chính điều đó đang buộc cả ngành xi măng toàn cầu phải suy nghĩ lại về con đường phía trước.
