Phan Trọng Văn – Khi gió thổi qua ký ức
Giữa dòng chảy hội họa đương đại Việt Nam, Phan Trọng Văn nổi bật như một tiếng nói thầm lặng mà sâu sắc. Từ công việc phục chế tranh đến hành trình sáng tạo cá nhân, anh chọn cho mình con đường trừu tượng, nơi màu sắc và vết sơn thay cho lời nói, để kể lại những ký ức bị gió thời gian cuốn đi. “Gió qua ký ức” – triển lãm mới nhất của anh – không chỉ là tên gọi, mà còn là một tuyên ngôn nghệ thuật: khi gió trở thành ngôn ngữ của tâm hồn.

Từ phục chế đến tự do sáng tạo
Sinh năm 1972 tại Ninh Thuận – vùng đất đầy nắng gió – Phan Trọng Văn sớm được nuôi dưỡng trong không gian của ánh sáng và màu sắc khắc nghiệt. Trước khi dấn thân vào sáng tạo cá nhân, anh từng là cán bộ phục chế tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, rồi giảng dạy hội họa ở Đồng Nai. Chính quãng thời gian này giúp anh tích lũy một nền tảng kỹ thuật vững chắc, am hiểu vật liệu và cấu trúc tranh cổ điển. Khi quyết định rời bỏ lối mòn nghề nghiệp để theo đuổi sáng tạo tự do, anh mang theo toàn bộ kinh nghiệm đó vào thế giới của cảm xúc thuần túy.
“Gió qua ký ức” – tiếng thì thầm của thời gian
Triển lãm “Gió qua ký ức” giới thiệu 27 tác phẩm acrylic trên toan vuông, được sáng tác trong giai đoạn 2023-2024. Không có hình ảnh cụ thể, không nhân vật, không cảnh trí – chỉ là những mảng màu, vệt xước, cấu trúc bất đối xứng. Nhưng chính trong sự mơ hồ ấy, người xem lại bắt gặp một cảm xúc quen thuộc: gió thổi qua, để lại dấu vết của thời gian và ký ức.
Văn nói rằng anh không vẽ gió, mà vẽ điều gió chạm vào. Cảm xúc dường như đến từ miền ký ức Phan Rang – nơi gió mang theo hơi muối và mùi đất nóng. Mỗi bức tranh là một khoảnh khắc được đóng băng, là nhịp thở của quá khứ được hồi sinh qua màu sắc.

Ngôn ngữ trừu tượng của màu và hình
Tranh Phan Trọng Văn là sự giao thoa giữa kỹ thuật và trực cảm. Anh không dùng cọ để kể chuyện, mà để khơi gợi. Gam màu nóng lạnh đan xen, lớp sơn dày mỏng tạo độ sâu như địa tầng ký ức. Những khoảng trống trong bố cục gợi cảm giác về sự thiếu vắng, về những điều không thể gọi tên.
Trừu tượng với anh không phải là ẩn giấu, mà là giải phóng. Khi từ bỏ hình tượng cụ thể, anh mở ra không gian cho cảm xúc lan tỏa – nơi người xem không còn đứng ngoài mà trở thành người đồng sáng tạo. Chính trong khoảng lặng giữa các mảng màu, ký ức được đánh thức, và gió bắt đầu cất tiếng.
Ký ức – thiên nhiên – con người
Mạch chủ đạo trong sáng tác của Phan Trọng Văn là mối liên hệ giữa ký ức cá nhân, thiên nhiên và con người. Anh không vẽ chân dung, nhưng con người luôn hiện diện qua dấu vết – qua một vệt sơn như làn gió lướt, qua màu vàng rạn như nắng miền Trung, hay mảng xanh lam như bầu trời chiều. Gió trở thành linh hồn của tranh, vừa dữ dội vừa dịu dàng, vừa mang hơi thở đất trời vừa gợi nỗi niềm nhân thế.
Với anh, ký ức không phải để hoài niệm, mà để đối thoại. Tranh của anh khiến người xem nhận ra trong bản thân cũng có những “vết gió” – những mảnh hồi ức không thể gọi tên nhưng vẫn day dứt trong tâm trí.
Dấu ấn riêng trong hội họa Việt đương đại
Trong bối cảnh nghệ thuật Việt Nam đang mở rộng biên giới thể nghiệm, Phan Trọng Văn vẫn giữ được tiếng nói độc lập. Anh không chạy theo xu hướng, không phô trương kỹ thuật mà chọn sự cô đọng và thành thật. Sự giản lược trong hình thức lại làm nổi bật chiều sâu tư tưởng – điều hiếm thấy trong nhiều dòng trừu tượng hiện nay.
Các nhà sưu tập trong và ngoài nước đã bắt đầu chú ý tới tác phẩm của anh, không chỉ vì chất liệu mà vì năng lượng cảm xúc toát ra từ từng lớp sơn. Đó là thứ “ánh sáng ngược” – thứ gió nội tâm chỉ xuất hiện khi người họa sĩ đã thực sự đối thoại được với chính mình.

Gió còn thổi, ký ức còn vang
Phan Trọng Văn từng nói: “Tôi vẽ để nhớ, không phải để lưu giữ.” Câu nói giản dị ấy có lẽ đã khái quát toàn bộ con đường anh đi. Tranh của anh không tìm cách níu giữ quá khứ, mà để gió cuốn đi, chỉ giữ lại dư âm – như tiếng đàn sau khi ngân lên rồi tan vào không khí.
Và cũng như gió, tranh anh không ở lại một chỗ. Mỗi người xem mang theo một ký ức khác nhau, một lớp cảm xúc riêng, để rồi trong cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên ấy, gió lại thổi tiếp – nhẹ nhàng, không ồn ào, nhưng đầy sức sống.
Giữa ồn ào của thế giới hiện đại, hội họa của Phan Trọng Văn là lời nhắc nhở về giá trị của tĩnh lặng. Ở đó, ký ức trở thành chất liệu, gió trở thành giọng nói, và nghệ thuật trở thành cách con người lắng nghe chính mình.