Điểm chạm của Thiết kế, Sáng tạo & Kiến tạo Không gian
Chia sẻ về tinh thần sáng tạo và bản sắc: Hãy cân bằng giữa sự gắn bó với vùng đất
8 thg 6, 2026
Trong cuộc trò chuyện với STIR, đối tác của công ty Mexico – Fernando Sordo Madaleno – chia sẻ về tinh thần sáng tạo và bản sắc đang phát triển của một văn phòng kiến trúc đa thế hệ.
Rất ít văn phòng kiến trúc trên thế giới thể hiện rõ tinh thần này như Sordo Madaleno Arquitectos. Kiến trúc trong hình là Clubhouse Valle San Nicolás do Sordo Madaleno Arquitectos thiết kế, nổi bật với cấu trúc vòng tròn bằng gỗ và đá.
Xây dựng với chủ đích là bước đi trên ranh giới giữa đất đai và tương lai, giữa ký ức và chuyển động, giữa sự thuộc về và sự trở thành. Kiến trúc có khả năng neo đậu và tạo cộng hưởng hiếm khi tách rời khỏi nơi chốn của nó — nó thuộc về mảnh đất ấy cũng như thuộc về hiện tại. Sống trong không gian một cách thi vị là đặt rễ vào nơi chốn, đồng thời mở ra những khả thể, như triết gia Pháp Gaston Bachelard từng đề cập trong The Poetics of Space (1957).
Rất ít văn phòng kiến trúc trên thế giới thể hiện rõ tinh thần này như Sordo Madaleno Arquitectos.
“ĐẤT ĐAI, TÍNH ĐỊA PHƯƠNG // Với chúng tôi, kiến trúc bắt rễ từ đất — từ địa hình, sinh thái, lịch sử và văn hoá của nó. Mỗi dự án phản ánh sự kết nối sâu sắc với bối cảnh xung quanh, sử dụng vật liệu địa phương để tạo nên những hình thức vừa đương đại vừa gắn nền tảng. Chúng tôi tìm cách khơi gợi sự sống và kết nối thông qua những cử chỉ tinh tế và vật liệu thiết yếu, thiết lập một đối thoại lâu dài với nơi chốn,” văn phòng chia sẻ.
Hiện được dẫn dắt bởi Fernando Sordo Madaleno de Haro (đối tác), cùng cha ông (Javier Sordo Madaleno Bringas – kiến trúc sư trưởng) và em trai (Javier Sordo Madaleno de Haro – đối tác), Sordo Madaleno là một studio kiến trúc và thiết kế đô thị tại Mexico City với lịch sử 88 năm trải dài ba thế hệ. Văn phòng gia đình này vừa định hình, vừa được định hình bởi các chuyển biến văn hoá, kinh tế và sinh thái của Mexico — một mối quan hệ mang tính tương hỗ và biến đổi qua nhiều thập kỷ.
Trong cuộc trò chuyện với STIR tại văn phòng mới ở London, Fernando suy ngẫm về bản sắc đa thế hệ, triết lý sáng tạo mang tính cá nhân sâu sắc, và cách kiến trúc của họ trở thành vừa là “bình chứa ký ức” vừa là “chất xúc tác cho thay đổi” — nơi mà, như studio khẳng định, “kiến trúc luôn được đặt câu hỏi, tái định hình và hoàn thiện.”
“Chúng tôi không phải là một văn phòng doanh nghiệp lớn,” Fernando nói.
“Đây là một studio gia đình, và đó là điều định nghĩa chúng tôi. Chúng tôi không xem kiến trúc chỉ là một dịch vụ hay nghề nghiệp — nó là nghề thủ công, là đam mê. Đó là điều chúng tôi làm.”
Được thành lập năm 1937 bởi ông nội ông — Juan Sordo Madaleno — văn phòng khởi đầu từ một dự án bất động sản duy nhất do chính ông thiết kế. Ngay từ khi đó, kiến trúc đã là một “thiên chức” — một bản sắc được truyền lại như một nghề thiêng liêng.
“Ông luôn nói, bạn phải chủ động đi tìm công việc — nó sẽ không tự tìm đến bạn,” Fernando nhớ lại.
Tinh thần này vẫn là cốt lõi trong cách tiếp cận của Sordo Madaleno. Thay vì theo đuổi một phong cách hình thức cố định, văn phòng liên ngành này được dẫn dắt bởi triết lý nghiên cứu nghiêm ngặt, kết hợp với sự nhạy cảm và gắn kết sâu sắc với bối cảnh, thể hiện qua hơn 8,5 triệu m² công trình tại hơn 15 quốc gia.
“Kiến trúc là sự phản chiếu khát vọng của xã hội.”
— Fernando Sordo Madaleno de Haro
Thiết kế nổi bật với mặt tiền màu đỏ rực rỡ, cấu trúc hình bầu dục và các không gian bán mở tích hợp cây xanh, nhằm kết nối sân vận động với cảnh quan đô thị xung quanh.
“Chúng tôi không có phong cách. Phong cách của chúng tôi là quy trình,” Fernando khẳng định.
“Mỗi dự án bắt đầu từ việc hiểu bối cảnh — vật liệu có gì, động lực xã hội ra sao, cảnh quan mang lại điều gì. Khi nghĩ về một dự án mới, không chỉ là hình thức. Tôi nghĩ về động lực, tay nghề địa phương, cảm giác khi bạn ở trong không gian đó.”
Con người, nơi chốn và mục đích
Sự gắn kết với nơi chốn này không chỉ mang tính hoài niệm. Nó vừa có ý nghĩa, vừa mang tính chiến lược.
“Chúng tôi học từ vật liệu bền vững, từ kiến trúc bản địa, từ gốc rễ của mình — nhưng không phải để chỉ nhìn về quá khứ. Mà là để áp dụng vào tương lai. Đó mới là đổi mới.”
Ở Mexico, sự nhạy cảm với truyền thống và chuyển đổi này đặc biệt quan trọng trong việc tạo nên kiến trúc bối cảnh.
“Bản sắc của chúng tôi không đơn nhất. Nó nhiều lớp — tiền thuộc địa, thuộc địa, hậu thuộc địa. ‘Kiến trúc Mexico’ nghĩa là gì? Với tôi, không phải màu sắc hay khuôn mẫu hay Barragán. Mà là sử dụng tài nguyên thông minh, tạo ra không gian kết nối con người.”
Các dự án của họ rất đa dạng về quy mô và loại hình, nhưng có một điểm chung:
tỷ lệ con người.
Từ quy hoạch đô thị đến nhà ở, từ không gian dịch vụ đến công trình văn hoá, văn phòng tránh việc tạo ra “biểu tượng” hay “công trình mang tính biểu diễn”. Thay vào đó, họ tìm kiếm sự cộng hưởng và cân bằng.
“Có trách nhiệm phải thử thách các loại hình, làm ra những công trình tốt hơn cho xã hội.”
Khi các thành phố ngày càng toàn cầu hoá, kiến trúc có thể hoặc làm đồng nhất, hoặc làm nổi bật bản địa.
“Kiến trúc là sự phản ánh khát vọng xã hội,” Fernando nói.
Thế hệ mới cần hiểu những khát vọng đó theo cách mới — mang đến ý tưởng mới và góc nhìn đa dạng với sự khiêm tốn.
“Bởi vì khi bạn làm việc ở một nơi, tri thức không chỉ thuộc về bạn — nó thuộc về cộng đồng. Kiến trúc mạnh mẽ khi bao gồm điều đó.”
“Hy vọng lớn nhất của tôi là các dự án của chúng tôi phản ánh nơi chúng tồn tại.”
Tính liên tục qua ba thế hệ trở thành “vũ khí bí mật” của studio.
“Bạn thừa hưởng cả thành công, thất bại và tư duy. Nó không tĩnh.”
Sự liên tục này mang lại ổn định trong một ngành thường xuyên thay đổi giá trị. Công việc của Sordo Madaleno phát triển như một quá trình gìn giữ lâu dài — đối với đất đai, văn hoá và cộng đồng.
Hình ảnh kết xuất (render) của dự án Canadian School tại Cholula, Mexico, được thiết kế bởi công ty kiến trúc Sordo Madaleno Arquitectos.
Dù có bề dày lịch sử và tầm nhìn tương lai, studio không bị ràng buộc bởi quá khứ. Họ liên tục thử nghiệm các hướng tiếp cận sinh thái, xã hội và linh hoạt hơn: từ chương trình lai công cộng – thương mại, hạ tầng xanh mở, đến việc tái diễn giải kiến trúc bản địa trong bối cảnh đương đại.
“Với tôi, kiến trúc là nhìn về quá khứ để hiểu truyền thống, nhưng áp dụng bằng công nghệ hôm nay. Đó chính là sự cân bằng.”
Và có lẽ chính sự cân bằng là giá trị cốt lõi nhất trong công việc của họ:
giữa truyền thống và đổi mới,
giữa bản sắc cá nhân và nhu cầu tập thể,
giữa gốc rễ địa phương và trải nghiệm toàn cầu.
“Nếu bạn hiểu sức mạnh của kiến trúc,” Fernando nói,
“bạn có thể tạo ra điều có ích — bất kể quy mô dự án. Đó là vẻ đẹp của nó.”
Cuối cùng, chính cảm giác thuộc về — sự nhạy cảm với con người và nơi chốn — tiếp tục nâng đỡ mục đích sáng tạo của Sordo Madaleno.
“Các dự án của chúng tôi phải cảm thấy như chúng thuộc về nơi đó,” Fernando nói.
Không chỉ về mặt thẩm mỹ, mà còn về văn hoá, xã hội và cảm xúc.
Đó là lúc kiến trúc thực sự có ý nghĩa.
