Đặng Tiến – Ánh sáng ký ức và phong cảnh Hải Phòng qua hội họa
Họa sĩ Đặng Tiến là một trong những tên tuổi nổi bật của mỹ thuật Hải Phòng với phong cách trữ tình, tĩnh lặng, và mối liên hệ sâu sắc với không gian quê hương biển – sông. Sinh năm 1963 tại Hải Phòng, ông đồng thời là hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam và giữ vai trò hoạt động tích cực trong đời sống mỹ thuật địa phương.
Khởi đầu và hành trình nghệ thuật
Tuổi thơ và gia đình đóng vai trò quan trọng trong hình thành con đường nghệ thuật của Đặng Tiến. Từ nhỏ, niềm say mê vẽ bắt đầu qua hình ảnh bố vẽ minh họa, bản phác thảo nhỏ – và từ đó ông tự mày mò sáng tác, tự học, tự tạo cho mình con đường hội họa riêng biệt.
Từ những năm đầu sáng tác, ông đã tham gia các triển lãm nhóm tại Hải Phòng, sau đó mở triển lãm cá nhân; dần dà tên tuổi của ông được nhiều người trong giới mỹ thuật biết đến qua tranh phong cảnh, tĩnh vật, chân dung và những đề tài gần với đời sống vùng duyên hải. Ông cũng từng đảm nhận vai trò quản lý mỹ thuật ở địa phương, góp phần định hướng và phát triển phong trào mỹ thuật Hải Phòng.
Đề tài, chất liệu và phong cách
Một trong các đề tài chủ đạo trong tranh của ông là phong cảnh — sông nước, bến bãi, cây cối, mái nhà, và ánh sáng đặc trưng nơi cửa biển Hải Phòng. Qua tranh, ông không chỉ vẽ “cảnh vật”, mà chuyển hóa cảnh vào trạng thái nội tâm trữ tình. Phong cảnh được thể hiện như một ký ức lưu giữ; ánh sáng và bóng tối không chỉ là hiệu ứng thị giác, mà là cách để người xem cảm nhận dòng thời gian — những ngày tháng trôi qua, những chuyển động thầm lặng của thiên nhiên bên bến nước.
Về chất liệu, ông sử dụng sơn dầu nhiều, và trong một số tác phẩm – xen lẫn chất liệu phong cách truyền thống hoặc cách xử lý ánh sáng, bố cục “phẳng” có tính trang trí; sự tiết chế cao về màu sắc — không dùng gam màu quá rực rỡ mà thường chọn các sắc độ mềm mại, trầm ấm, dịu dàng.
Một đặc điểm ngang qua các đánh giá là hội họa của Đặng Tiến vừa mang tính hiện thực, vừa có tính trang trí; vừa cụ thể trong hình ảnh, vừa giản lược hình thức để đạt hiệu quả biểu cảm tinh tế. Bố cục đôi khi lệch trục, ánh sáng và bóng tối được cân bằng theo cảm nhận cá nhân, tạo không gian trầm lặng nhưng không tĩnh cứng; tranh có chi tiết rõ ràng, nhưng để người xem cảm nhận cách ánh sáng lướt qua mặt nước, qua bức tường, qua không gian vắng bóng người.
Mối liên hệ với Hải Phòng — quê hương trong tranh
Một trong những yếu tố làm nên cá tính sáng tác của ông là mối gắn kết bền chặt với thành phố nơi sinh sống: Hải Phòng. Trong nhiều tác phẩm phong cảnh và bến nước, sông ngòi, nhà cửa vùng cửa biển, người xem dễ cảm nhận được hơi thở địa phương — cả về tính kiến trúc, ánh sáng buổi chiều, bầu khí hậu ven biển, và trạng thái tĩnh vật dưới ánh sáng đặc trưng của biển, sông lạch.
Hải Phòng không chỉ là nơi chôn nhau cắt rốn, mà là nguồn cảm hứng lâu năm đi vào từng nét cọ, từng mảng màu. Từ mái nhà, bến sông, hàng cây bên bờ nước cho tới vật dụng tĩnh vật — đều được thể hiện bằng con mắt vừa quan sát thực tế, vừa gợi nhớ ký ức cá nhân, vừa tinh chỉnh thành hình thức mỹ thuật có dấu ấn riêng.
Chính vì thế, tranh ông không chỉ là cảnh đẹp, mà là “ký ức được giữ lại”, là nỗi nhớ được “gìn giữ” bằng màu sắc và ánh sáng. Sự lựa chọn vật thể đơn giản và sự tiết chế bố cục giúp người xem có thể tự đặt mình vào khung hình, tưởng tượng cái chân phương, cái trầm lắng của bến nước, mái ngói, cây cỏ — như chạm vào một phần ký ức cá nhân hoặc của thành phố.
Vai trò cộng đồng và ảnh hưởng mỹ thuật địa phương
Không chỉ sáng tác, Đặng Tiến còn đảm nhận chức năng cộng đồng mỹ thuật: ông từng tham gia và lãnh đạo các hoạt động mỹ thuật tại Hải Phòng, góp phần tổ chức triển lãm, kết nối các họa sĩ địa phương, phát triển hoạt động trại sáng tác, giao lưu với nghệ thuật vùng miền và quốc tế.
Nhờ thế, ông không chỉ là người vẽ tranh cá nhân, mà là thành tố quan trọng trong đời sống mỹ thuật Hải Phòng — là người thúc đẩy phong trào, là kênh dẫn dắt nghệ sĩ trẻ, là cầu nối giữa nghệ thuật địa phương và hệ thống mỹ thuật quốc gia.
Giá trị thẩm mỹ & thông điệp nghệ thuật
Đằng sau mỗi bức tranh của Đặng Tiến là thông điệp về thời gian, về sự trìu mến với những điều nhỏ bé trong đời sống hằng ngày, và về cách nghệ thuật có thể lưu giữ cảm xúc cá nhân nhưng vẫn trò chuyện với khán giả rộng hơn.
Thông qua hội họa, ông truyền đạt việc: nghệ thuật có thể là “chốn trú” cho ký ức, một nơi yên bình giữa bộn bề thời đại; cũng là phương tiện để gắn kết giữa cá nhân và cộng đồng, giữa ký ức thế hệ và ngày nay.
Kết nối quá khứ – hiện tại – tương lai
Phong cách và sự nghiệp của Đặng Tiến gợi nhắc rằng nghệ thuật địa phương — khi được tiếp cận bằng con mắt cá nhân giàu cảm xúc và sự nghiêm túc — có thể đi sâu vào lòng người, chứ không cần dựa vào phô diễn hay xu hướng “thời thượng”.
Những bức tranh anh vẽ hôm nay không chỉ là tác phẩm cá nhân, mà là phần ký ức Hải Phòng đang được tiếp nối, đồng thời là lời nhắc nghiêng về việc giữ gìn gốc rễ thẩm mỹ vùng miền trong bối cảnh mỹ thuật đương đại.