KTS LÊ ĐỨC VIÊN | Kiến trúc bản địa trong dòng chảy đương đại

Trải nghiệm người dùng - trung tâm của thiết kế trong kiến trúc dịch vụ
Trong thực hành nghề nghiệp những năm gần đây, đặc biệt khi tập trung vào các dự án khách sạn và nhà hàng cao cấp, KTS Lê Đức Viên cho rằng trải nghiệm người dùng là yếu tố có tác động mạnh mẽ nhất đến mọi quyết định thiết kế. Với các công trình dịch vụ, kiến trúc không chỉ được đánh giá bằng hình ảnh hay phong cách, mà bằng cách không gian đó được sử dụng, cảm nhận và ghi nhớ như thế nào trong suốt quá trình trải nghiệm.

Theo anh, trải nghiệm của khách hàng không phải là một yếu tố trừu tượng, mà được hình thành từ rất nhiều lớp chi tiết cụ thể: cách tiếp cận công trình, tỷ lệ không gian, vật liệu tiếp xúc trực tiếp, ánh sáng, âm thanh và cả nhịp di chuyển trong không gian. Một thiết kế tốt là thiết kế khiến người sử dụng cảm thấy thoải mái một cách tự nhiên, không cần phải “hiểu” hay “giải thích” quá nhiều.

Tuy nhiên, trải nghiệm người dùng trong các công trình dịch vụ cao cấp không chỉ dừng lại ở góc nhìn của khách hàng. KTS Lê Đức Viên nhấn mạnh rằng người làm thiết kế cần đặt mình vào nhiều vai trò khác nhau. Bên cạnh vai trò của người sử dụng cuối cùng, kiến trúc sư còn phải hiểu rõ nhu cầu của đội ngũ vận hành, kỹ thuật và dịch vụ. Một không gian có trải nghiệm tốt là không gian vừa mang lại cảm giác dễ chịu cho khách, vừa hỗ trợ hiệu quả cho những người làm việc phía sau.

Chính sự cân bằng giữa hai nhóm trải nghiệm này – khách hàng và người vận hành – mới tạo nên giá trị bền vững cho công trình. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt của ngành du lịch – dịch vụ, trải nghiệm người dùng không còn là yếu tố cộng thêm, mà trở thành nền tảng quyết định hiệu quả kinh doanh, uy tín thương hiệu và khả năng tồn tại lâu dài của dự án.

Thiết kế nội địa và khoảng trống bị bỏ ngỏ trong các dự án cao cấp
Nhìn vào thị trường thiết kế – kiến trúc tại Việt Nam, KTS Lê Đức Viên cho rằng một cơ hội lớn vẫn đang bị đánh giá thấp chính là năng lực của các đơn vị thiết kế trong nước, đặc biệt trong các dự án nghỉ dưỡng và khách sạn cao cấp. Trên thực tế, không ít dự án lớn tại Việt Nam vẫn ưu tiên lựa chọn các đơn vị tư vấn thiết kế nước ngoài, trong khi vai trò của các đơn vị nội địa thường bị thu hẹp hoặc đứng ở vị trí thứ yếu.

Theo anh, điều này không hoàn toàn xuất phát từ sự chênh lệch về năng lực chuyên môn, mà phần nhiều đến từ tâm lý và thói quen lựa chọn. Trong nhiều trường hợp, các đơn vị thiết kế nước ngoài chưa thực sự am hiểu sâu sắc bối cảnh địa phương, từ điều kiện khí hậu, vật liệu cho đến văn hóa và tập quán sử dụng không gian. Việc thiết kế từ xa, dựa trên hình ảnh hoặc dữ liệu gián tiếp, đôi khi dẫn đến những giải pháp chưa phù hợp với thực tế tại hiện trường.

Một ví dụ điển hình là việc sử dụng vật liệu ngoại nhập không cần thiết, gây khó khăn trong khâu tìm kiếm, gia công và bảo trì, đồng thời đẩy chi phí dự án lên cao. Trong khi đó, nhiều vật liệu bản địa hoàn toàn có thể đáp ứng yêu cầu thẩm mỹ và công năng, lại phù hợp hơn với điều kiện khí hậu và khả năng vận hành lâu dài.

KTS Lê Đức Viên cho rằng, từ triết lý thiết kế đến năng lực triển khai, nhiều đơn vị thiết kế Việt Nam hiện nay đã phát triển rất mạnh, sở hữu phong cách và tư duy riêng, không hề thua kém các đơn vị quốc tế. Điều còn thiếu không phải là năng lực, mà là sự tin tưởng và đánh giá đúng mức. Việc trao cơ hội nhiều hơn cho thiết kế nội địa không chỉ giúp dự án hiệu quả hơn về chi phí và vận hành, mà còn góp phần tạo nên những công trình mang bản sắc rõ ràng, gắn chặt với bối cảnh Việt Nam.