Điểm chạm của Thiết kế, Sáng tạo & Kiến tạo Không gian
KTS. Nguyễn Phúc Hậu | Khi kiến trúc biết lắng nghe nơi chốn và con người
5 thg 8, 2026
Với KTS. Nguyễn Phúc Hậu, người sáng lập The Planners Design & Build, thiết kế không bắt đầu từ một hình thức có sẵn mà từ việc quan sát khu đất, con người và những điều vốn đã hiện diện tại nơi đó. Trong bối cảnh khách hàng ngày càng chú trọng trải nghiệm và công nghệ rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến hình ảnh, vai trò của kiến trúc sư càng nằm ở khả năng phán đoán, lựa chọn và tạo nên những công trình có cá tính riêng nhưng vẫn thuộc về nơi chốn.
KTS. Nguyễn Phúc Hậu là kiến trúc sư và người sáng lập The Planners Design & Build. Trong thực hành thiết kế, KTS. theo đuổi cách tiếp cận bắt đầu từ việc quan sát kỹ nơi chốn, địa hình, thiên nhiên và cách con người sẽ sử dụng không gian.
Khi khách hàng không còn chỉ tìm kiếm một công trình đẹp
Theo KTS. Nguyễn Phúc Hậu, khách hàng ngày nay tiếp cận lượng hình ảnh và tham chiếu lớn hơn rất nhiều so với 3–5 năm trước. Trong cùng một buổi trao đổi, họ có thể đưa ra ví dụ từ một khách sạn ở Nhật Bản, một resort tại Bali hay một quán café ở Bangkok. Khả năng tiếp cận thông tin khiến họ nhạy cảm hơn với thẩm mỹ, nhưng đồng thời cũng khiến câu hỏi “điều gì thực sự là của mình?” trở nên khó trả lời hơn.
Nếu trước đây cuộc trò chuyện thường xoay quanh những khái niệm như nhiệt đới, tối giản hay sang trọng, thì hiện nay khách hàng quan tâm nhiều hơn đến cảm giác, trải nghiệm, câu chuyện của dự án và khả năng duy trì giá trị sau 5 hay 10 năm. Với KTS., đây là một thay đổi tích cực bởi trong thời đại hình ảnh đẹp xuất hiện ở khắp nơi, việc tạo ra một không gian gây ấn tượng trong vài giây không còn là thử thách lớn nhất. Điều quan trọng hơn là người ta có muốn ở lại khi bước vào và còn nhớ điều gì sau khi rời đi.
Ngay cả khái niệm “sang trọng” cũng đang thay đổi. Đôi khi sự sang trọng không nằm ở việc bổ sung một loại đá đắt tiền hay thêm một điểm check-in, mà đơn giản là có một khoảng sân đủ mát hoặc một nơi để con người ngồi yên mà không bị làm phiền. Chính từ đó, KTS. Nguyễn Phúc Hậu ngày càng chú trọng đến sự tiết chế và khả năng nhận biết đâu là thời điểm thiết kế nên dừng lại.
Thay vì áp đặt một phong cách cố định lên các dự án, The Planners hướng đến việc tìm kiếm câu trả lời riêng cho từng bối cảnh, tạo nên những công trình có cá tính nhưng vẫn hài hòa và thuộc về môi trường xung quanh.
Khi AI càng mạnh khả năng lựa chọn càng quan trọng
The Planners tiếp cận công nghệ với một tâm thế cởi mở. Theo KTS. Nguyễn Phúc Hậu, AI chắc chắn sẽ thay đổi cách người làm nghề thiết kế, nhưng vấn đề quan trọng không nằm ở câu hỏi AI có thay thế kiến trúc sư hay không. Điều đáng chú ý hơn là AI đang khiến khoảng cách từ một ý tưởng đến một hình ảnh gần như biến mất. Nếu trước đây một ý tưởng cần trải qua quá trình vẽ, dựng và thử nghiệm trước khi có thể nhìn thấy, thì giờ đây một hình ảnh thuyết phục có thể xuất hiện chỉ trong vài phút.
Tuy nhiên, chính tốc độ đó cũng tạo ra một nguy cơ: hình ảnh có thể trông hoàn chỉnh trước khi ý tưởng thực sự hoàn chỉnh. Một hình ảnh đẹp đôi khi thuyết phục cả kiến trúc sư lẫn khách hàng quá sớm, khiến quá trình sau đó tập trung vào việc xây dựng cho giống hình ảnh thay vì tiếp tục đặt câu hỏi liệu giải pháp đó có thực sự phù hợp. Vì vậy, KTS. cho rằng AI càng mạnh thì năng lực phán đoán và lựa chọn của người thiết kế càng trở nên quan trọng.
Dữ liệu cũng có thể cho biết hướng nắng, cách con người di chuyển hay mức tiêu thụ năng lượng, nhưng không thể hoàn toàn lý giải vì sao một người thích ngồi dưới bóng cây này hơn một bóng cây khác. Có những điều kiến trúc sư vẫn cần trực tiếp đến nơi, chạm vào vật liệu, quan sát ánh sáng thay đổi và dành thời gian cảm nhận. Với KTS. Nguyễn Phúc Hậu, công nghệ và cảm xúc không đối lập nhau; công nghệ tốt nhất chính là công nghệ giúp người thiết kế có thêm thời gian để quan tâm đến những điều rất con người.
Với KTS., điều quan trọng nhất khi thực hiện một dự án tại một quốc gia khác là học cách lắng nghe nhiều hơn. Một công thức từng thành công tại Việt Nam không thể đơn giản được đặt xuống Thái Lan, bởi mỗi nơi có khí hậu, vật liệu, phương pháp thi công, văn hóa và cách sử dụng không gian khác nhau.
Một công trình quốc tế không nhất thiết phải “trông quốc tế”
Một trong những dự án gần đây để lại nhiều dấu ấn với KTS. Nguyễn Phúc Hậu là dự án nghỉ dưỡng tại Prachinburi, Thái Lan. Khi lần đầu đến khu đất, câu hỏi của The Planners không phải là sẽ đặt một công trình như thế nào vào đó, mà là có thể làm gì để nơi này vẫn giữ được cảm giác vốn có. Địa hình, các lớp cây, độ dốc và tầm nhìn đã tạo nên một bối cảnh tự nhiên giàu giá trị, vì vậy kiến trúc được lựa chọn theo hướng thấp xuống, đi theo địa hình và len vào cảnh quan.
Đá, gỗ, kính cùng những vật liệu mang cảm giác gần gũi với thiên nhiên được sử dụng để làm mờ dần ranh giới giữa bên trong và bên ngoài. Tuy nhiên, với KTS., điều quan trọng nhất khi thực hiện một dự án tại một quốc gia khác là học cách lắng nghe nhiều hơn. Một công thức từng thành công tại Việt Nam không thể đơn giản được đặt xuống Thái Lan, bởi mỗi nơi có khí hậu, vật liệu, phương pháp thi công, văn hóa và cách sử dụng không gian khác nhau.
Vì vậy, một dự án quốc tế không có nghĩa là làm cho công trình “trông quốc tế”. Điều quan trọng là khi bước vào một nơi xa lạ, kiến trúc sư vẫn đủ nhạy cảm để tạo ra một công trình thực sự thuộc về nơi đó. Sau dự án tại Prachinburi, KTS. Nguyễn Phúc Hậu càng tin rằng đôi khi dấu ấn tốt nhất của kiến trúc sư không nằm ở việc khiến người ta lập tức nhận ra ai là người thiết kế, mà ở cảm giác công trình ấy dường như vốn đã nên hiện diện ở đó từ đầu.
Mỗi công trình cần có đời sống riêng
Cách tiếp cận của KTS. Nguyễn Phúc Hậu thường bắt đầu từ việc đến khu đất khi trong đầu vẫn chưa có một phương án cụ thể. KTS. muốn nhìn nơi chốn trước khi nhìn bản vẽ: quan sát những cây đã tồn tại từ lâu, cách địa hình dẫn hướng hay hình dung con người sẽ sống như thế nào trong không gian. Những quan sát tưởng chừng rất bình thường ấy lại có thể ảnh hưởng sâu sắc đến quyết định thiết kế.
Chính vì vậy, The Planners không cố gắng xây dựng một “phong cách nhận diện” để áp dụng cho mọi dự án. Mỗi nơi vốn đã đặt ra một câu hỏi khác nhau, vì thế mỗi công trình cũng cần có câu trả lời và đời sống riêng. Với KTS. Nguyễn Phúc Hậu, công việc của kiến trúc sư là tạo ra những công trình có cá tính nhưng không cần phải lên tiếng quá lớn để chứng minh sự hiện diện của mình giữa thiên nhiên.
Nhìn lại hành trình làm nghề, KTS. cũng xem những cuộc đối thoại chuyên môn như một cơ hội để tiếp tục quan sát và học hỏi. Bởi thiết kế không chỉ được tạo nên từ những gì kiến trúc sư làm, mà còn từ cách người làm nghề cùng nhau nhìn lại, đặt câu hỏi và tiếp tục mở rộng cách hiểu của mình về kiến trúc.
