Điểm chạm của Thiết kế, Sáng tạo & Kiến tạo Không gian
Từng là một pháo đài quân sự bên bờ sông Seine, Louvre đã trải qua 5 thế kỷ thăng trầm để trở thành bảo tàng nghệ thuật lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, chính sự xuất hiện của Kim tự tháp kính do kiến trúc sư I.M. Pei thiết kế năm 1989 mới thực sự là "cú nổ" định hình lại diện mạo đương đại của Paris, kết nối quá khứ hoàng gia với tinh thần vị lai.
Từng là một pháo đài quân sự bên bờ sông Seine, Louvre đã trải qua 5 thế kỷ thăng trầm để trở thành bảo tàng nghệ thuật lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, chính sự xuất hiện của Kim tự tháp kính do kiến trúc sư I.M. Pei thiết kế năm 1989 mới thực sự là "cú nổ" định hình lại diện mạo đương đại của Paris, kết nối quá khứ hoàng gia với tinh thần vị lai.
Tham vọng của Tổng thống và sự lựa chọn đầy tranh cãi
Năm 1981, Tổng thống Pháp François Mitterrand công bố dự án "Grand Louvre", với mục tiêu biến toàn bộ cung điện này thành một bảo tàng duy nhất (thời điểm đó một phần tòa nhà vẫn dùng làm văn phòng Bộ Tài chính). Ông muốn để lại một dấu ấn kiến trúc cho Paris nhân dịp kỷ niệm 200 năm Cách mạng Pháp. Trong số những cái tên lừng lẫy như Norman Foster hay Richard Meier, I.M. Pei – kiến trúc sư người Mỹ gốc Hoa lúc đó 64 tuổi – đã được chọn.
Sự lựa chọn này ngay lập tức vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội. Những người theo chủ nghĩa cổ điển Pháp phẫn nộ trước ý tưởng đặt một cấu trúc kính hiện đại ngay giữa sân Napoleon bao quanh bởi những tòa nhà Baroque cổ kính. Tuy nhiên, I.M. Pei không vội vã. Ông dành 4 tháng để nghiên cứu văn hóa Pháp và lịch sử Louvre trước khi đưa ra lời giải cho bài toán: Làm thế nào để đón tiếp hàng triệu khách tham quan mà không phá vỡ cảnh quan lịch sử?
Triết lý của Pei là sự khiêm nhường. Ông không muốn áp đặt dấu ấn cá nhân mà muốn tìm hiểu "thành phố muốn điều gì". Cuối cùng, ông khẳng định Kim tự tháp là hình khối duy nhất phù hợp: nó hội tụ tại một điểm, dần tan biến vào không trung và là khối tích ít xâm lấn nhất vào không gian của các tòa nhà xung quanh.
Giải pháp ngầm và biểu tượng Kim tự tháp kính
Thách thức lớn nhất là tạo ra diện tích sàn lên tới 92.000 mét vuông. Pei nhận thấy không thể xây dựng thêm bất kỳ khối tích nào phía trên mặt đất mà không phá hủy Louvre. Giải pháp duy nhất là đưa toàn bộ sảnh tiếp đón, trung tâm thương mại và khu vực kỹ thuật xuống dưới lòng đất. Kim tự tháp kính đóng vai trò là cửa ngõ, dẫn lối cho ánh sáng tự nhiên tràn xuống sảnh trung tâm phía dưới.
Việc chọn hình khối kim tự tháp không phải ngẫu nhiên. Sau khi thử nghiệm với các khối lập phương và hình vòm, Pei nhận thấy các tòa nhà lịch sử của Louvre vốn có đường nét hình học sắc sảo, không có đường cong. Kim tự tháp với tính xuyên thấu tối đa giúp du khách từ dưới sảnh vẫn có thể nhìn thấy trọn vẹn vẻ đẹp của các cánh Richelieu, Sully và Denon bên ngoài.
Ngày nay, sau hơn 30 năm, Louvre là bảo tàng được ghé thăm nhiều nhất thế giới với hơn 8 triệu lượt khách mỗi năm. Kim tự tháp kính không còn bị coi là "vết sẹo" mà đã trở thành biểu tượng toàn cầu của Paris. Nó thành công vì giải quyết được đồng thời ba yếu tố: không gian chất lượng cao, phản hồi thông minh với bối cảnh lịch sử và tính minh bạch tuyệt đối trong cấu trúc kiến trúc.
Đột phá công nghệ: Cáp buồm và kính "siêu trong"
Để Kim tự tháp có thể "tan biến" như mong đợi, hệ thống cấu trúc phải đạt tới độ thanh mảnh tối đa. Pei đã sử dụng hệ thống cáp thép siêu mảnh vốn được phát triển cho các tàu đua buồm tại giải America’s Cup. Hệ thống này cung cấp độ cứng cần thiết nhưng mang lại cảm giác nhẹ nhàng, không gây nặng nề về thị giác.
Thách thức tiếp theo là chất liệu kính. Kính kiến trúc thông thường vào thời đó thường có sắc xanh lục do hàm lượng sắt cao, điều này sẽ làm biến đổi màu sắc của đá kiến trúc cũ khi nhìn xuyên qua. Đội ngũ của Pei đã phối hợp với công ty Saint-Gobain của Pháp để tìm ra loại cát trắng Fontainebleau đặc biệt, sản xuất ra loại kính có độ trong suốt tuyệt đối. Mỗi tấm kính sau đó được đánh bóng tại Anh để đảm bảo bề mặt phẳng mịn hoàn hảo, không gây biến dạng phản xạ.
Trải nghiệm không gian: Sự thấu cảm giữa đá và kính
Khi bước vào bảo tàng qua Kim tự tháp, một thế giới ngầm rộng lớn hiện ra. Ánh sáng tự nhiên đổ xuống sảnh đón tiếp trung tâm từ độ cao hơn 21 mét, tạo nên cảm giác choáng ngợp và tràn đầy sức sống. Một quyết định tinh tế khác của Pei là lựa chọn tông màu cho các khối đá bên trong sảnh ngầm trùng khớp hoàn toàn với tông màu đá của mặt tiền các tòa nhà lịch sử bên ngoài, tạo nên sự kết nối liền mạch giữa cũ và mới.
Ngày nay, sau hơn 30 năm, Louvre là bảo tàng được ghé thăm nhiều nhất thế giới với hơn 8 triệu lượt khách mỗi năm. Kim tự tháp kính không còn bị coi là "vết sẹo" mà đã trở thành biểu tượng toàn cầu của Paris. Nó thành công vì giải quyết được đồng thời ba yếu tố: không gian chất lượng cao, phản hồi thông minh với bối cảnh lịch sử và tính minh bạch tuyệt đối trong cấu trúc kiến trúc.
THÔNG TIN CÔNG TRÌNH & ĐƠN VỊ THIẾT KẾ
Công trình: Dự án Grand Louvre.
Vị trí: Quận 1, Paris, Pháp.
Kiến trúc sư: I.M. Pei (Pei Cobb Freed & Partners).
Năm khánh thành: 1989.
Cấu trúc: Khung thép và cáp, bao phủ bởi 673 tấm kính hình thoi và hình tam giác.
Đơn vị sản xuất kính: Saint-Gobain (Pháp).
Giải thưởng: Giải thưởng 25 năm của Viện Kiến trúc sư Hoa Kỳ (AIA).
