Vũ Đức Chiến: Kiến Trúc Sư & Người Ghi Chép Hồn Thành Phố Qua Những Bức Ký Họa
Kiến trúc sư Vũ Đức Chiến – hay còn được biết đến với biệt danh “Chiến Bầu” – không chỉ là người thiết kế công trình mà còn là người kể chuyện đô thị bằng nét vẽ ký họa. Anh là nhà sáng lập của Urban Sketchers Vietnam, cộng đồng ký họa đô thị lớn mạnh đã góp phần giữ gìn ký ức kiến trúc Việt Nam thông qua những bức vẽ giản dị nhưng đầy sâu lắng.
Từ nhỏ, Vũ Đức Chiến đã mang trong mình duyên với vẽ: anh học lớp vẽ ở nhà văn hóa từ lớp 1, rồi tiếp tục vẽ tranh tĩnh vật, phong cảnh khi lớn lên. Đối với anh, vẽ không chỉ là sở thích, mà là cách cảm nhận thế giới – qua bút chì, qua mực nước, qua hơi thở của từng ngôi nhà, con phố. Khi bước vào đại học kiến trúc, anh phát hiện môn vẽ ký họa (“vẽ ghi”) như một phương tiện bền vững để ghi lại những khung cảnh đô thị trước khi chúng biến đổi theo thời gian.
Một bước ngoặt lớn trong cuộc đời anh đến khi vô tình tìm hiểu về “Urban Sketch” trên mạng – phong trào ký họa đô thị toàn cầu, nơi người vẽ thực hiện các bức vẽ trực tiếp tại hiện trường, ghi lại vẻ đẹp hàng ngày của thành phố bằng cảm xúc và cái nhìn cá nhân. Vào khoảng năm 2012, Urban Sketchers tại Việt Nam vẫn còn rất mới mẻ và chưa phổ biến, nhưng Chiến đã quyết tâm mang khái niệm này về nước, thành lập Urban Sketchers Vietnam như một không gian sáng tạo mở cho những ai yêu vẽ và yêu kiến trúc.
Chỉ sau vài năm, cộng đồng đã phát triển nhanh chóng. Urban Sketchers Vietnam trở thành thành viên chính thức của mạng lưới Urban Sketchers toàn cầu – một minh chứng cho sự nhiệt huyết, kiên trì của anh khi xây dựng nền móng cho một phong trào nghệ thuật tại Việt Nam. Những chuyến vẽ chung cuối tuần, những buổi workshop ngoài trời, việc hướng dẫn người mới bắt đầu và khuyến khích trẻ em tham gia đều là cách Chiến nuôi dưỡng đam mê và lan tỏa giá trị ký họa.
Đối với Vũ Đức Chiến, ký họa không chỉ là nghệ thuật mà còn là trách nhiệm xã hội. Anh tin rằng mỗi bức vẽ ký họa của di sản kiến trúc – từ nhà cổ, mái ngói đến những góc phố cũ – là một câu chuyện đang lùi dần trước sức ép phát triển đô thị. Thông qua việc vẽ trực tiếp tại hiện trường, anh và cộng đồng Urban Sketchers Vietnam lưu lại những giá trị truyền thống, giúp người khác – kiến trúc sư, cư dân, du khách – nhận ra vẻ đẹp của di sản, của những chi tiết tưởng nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn.
Công việc vẽ ký họa cũng ảnh hưởng sâu sắc đến cách làm kiến trúc của Chiến. Việc thường xuyên cầm bút, dạo qua các con đường, quan sát ánh sáng, bóng đổ, tỉ lệ hình khối… đã giúp anh mài giũa con mắt kiến trúc sư, phát triển khả năng quan sát tinh tế và nâng cao kỹ năng sáng tạo. Chiến cho rằng ký họa là công cụ thiết kế: nó giúp hiện thực hóa ý tưởng nhanh, làm rõ cách tổ chức không gian, cân bằng hình khối và tạo nên sự cân bằng giữa kỹ thuật và cảm xúc.
Tầm nhìn của anh còn vượt ra ngoài vẽ. Chiến mong muốn Urban Sketchers Vietnam là chiếc cầu nối giữa các thế hệ: từ kiến trúc sư, họa sĩ chuyên nghiệp đến người yêu vẽ nghiệp dư; từ thành phố lớn như Sài Gòn, Hà Nội đến các vùng quê, nơi góc phố xưa còn lưu giữ nhiều dấu ấn. Anh tổ chức các chuyến vẽ ký họa di sản, triển lãm ảnh ký họa, hợp tác quốc tế để nhóm có cơ hội giao lưu, học hỏi và lan tỏa thông điệp về giá trị đô thị.
Một trong những lời tâm sự sâu sắc nhất của Chiến là: “Cái hồn của bức ký họa là nó được vẽ tại chỗ, bằng cảm xúc thực tại, trung thực với điều mắt ta thấy và tim ta cảm nhận.” Quan điểm này định hình toàn bộ hoạt động của Urban Sketchers Vietnam – vẽ không phải chỉ để lưu trữ hình ảnh, mà để nuôi dưỡng nhận thức về cái đẹp, giá trị di sản và bản sắc đô thị.
Không dừng lại ở lý thuyết, anh đã dẫn dắt cộng đồng ký họa tham gia nhiều sự kiện quốc tế và trong nước, cùng kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và truyền cảm hứng cho nhiều người mới. Qua đó, Urban Sketchers Vietnam không chỉ là nhóm vẽ mà là một phong trào nghệ thuật – một cách thức văn hóa để bảo tồn, để trao đổi, để gắn kết con người với ký ức đô thị.
Kiến trúc sư Vũ Đức Chiến chính là minh chứng sống cho niềm tin: kiến trúc không chỉ xây dựng bằng bê tông, gạch, kính – mà còn bằng bút vẽ, bằng ký ức và bằng tình yêu dành cho thành phố. Và mỗi bức ký họa đều là lời mời: hãy dừng lại, nhìn ngắm, và cùng ghi lại vẻ đẹp đời thường mà ta thường vụt qua.