Điểm chạm của Thiết kế, Sáng tạo & Kiến tạo Không gian
ISVS-14: Tọa đàm quốc tế về di sản bản địa, cộng đồng và thiết kế bền vững
24 thg 12, 2025
Hội nghị Khoa học Quốc tế ISVS-14 – International Seminar on Vernacular Settlements vừa diễn ra ngày 18/12/2025 tại Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH – Cơ sở Thủ Đức), quy tụ hơn 100 đại biểu, học giả, kiến trúc sư, nhà nghiên cứu và giảng viên đến từ Việt Nam cùng nhiều quốc gia trong khu vực. Sự kiện do HUTECH phối hợp với Hiệp hội Thiết kế TP.HCM (VDAS) tổ chức, nằm trong chuỗi hội nghị học thuật uy tín của International Society for the Study of Vernacular Settlements (ISVS).
Với chủ đề “Hiểu về Di sản, Văn hóa Bản địa và Tham gia vào Thiết kế”, ISVS-14 mở ra không gian đối thoại học thuật đa chiều, hướng tới việc tái nhận diện vai trò của kiến trúc bản địa trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững.
Việt Nam – điểm đến học thuật của mạng lưới ISVS
Phát biểu khai mạc hội nghị, GS.TS. Lê Văn Cảnh – Phó Hiệu trưởng HUTECH nhấn mạnh ý nghĩa của việc Việt Nam đăng cai ISVS-14 trong bối cảnh ngành kiến trúc – thiết kế đang đứng trước nhiều thách thức về môi trường, đô thị và bản sắc. Theo ông, di sản kiến trúc bản địa không chỉ là đối tượng nghiên cứu thuần túy, mà còn là nguồn lực tri thức quan trọng cho tư duy thiết kế bền vững đương đại.
Cùng quan điểm, ông Hồ Tấn Dương – Chủ tịch Hiệp hội Thiết kế TP.HCM (VDAS) khẳng định ISVS-14 là diễn đàn học thuật có ý nghĩa đặc biệt, nơi các nhà nghiên cứu, kiến trúc sư và nhà thiết kế cùng đối thoại, chia sẻ tri thức nhằm tái định vị di sản bản địa trong thực hành thiết kế hiện nay. Ông cũng nhấn mạnh vai trò kết nối của VDAS trong việc thúc đẩy giao lưu học thuật quốc tế và lan tỏa các giá trị thiết kế bền vững tại Việt Nam.
Phiên toàn thể: Di sản bản địa – hệ tri thức sống
Phiên báo cáo toàn thể của ISVS-14 được chủ trì bởi GS. Ranjith Dayaratne (Asian School of Knowledge, Melbourne, Australia) – học giả uy tín trong lĩnh vực nghiên cứu kiến trúc bản địa. Trong keynote mở đầu, ông nhấn mạnh rằng kiến trúc bản địa không phải là di sản “đóng băng” của quá khứ, mà là một hệ tri thức sống, được hình thành từ quá trình thích nghi lâu dài giữa con người, thiên nhiên và văn hóa. Theo ông, thiết kế đương đại cần tiếp cận di sản bản địa như nguồn cảm hứng để kiến tạo các giải pháp nhân văn và bền vững cho tương lai.
Tiếp nối chương trình, ThS. KTS Nguyễn Thu Phong – Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam trình bày tham luận “Sáng tạo kiến trúc bền vững từ văn hóa bản địa”. Bài trình bày nhấn mạnh việc kế thừa các giá trị cốt lõi của kiến trúc truyền thống – từ vật liệu địa phương, tổ chức không gian đến mối quan hệ giữa kiến trúc và cảnh quan – đồng thời chuyển hóa những yếu tố này bằng tư duy thiết kế đương đại, phù hợp với điều kiện khí hậu và xã hội Việt Nam.
Trong keynote tiếp theo, ông Nripal Adhikary – Nhà sáng lập ABARI (Nepal) mang đến các ví dụ thực tiễn về việc ứng dụng vật liệu bản địa như tre và đất trong các công trình giáo dục và cộng đồng tại Nepal. Những dự án này cho thấy kiến trúc bản địa không chỉ giàu giá trị văn hóa mà còn hiệu quả về kinh tế, thân thiện môi trường và có khả năng thích ứng cao trước biến đổi khí hậu.
Khép lại phiên toàn thể, PGS.TS.KTS Nguyễn Hạnh Nguyên – Trường Đại học Nguyễn Tất Thành trình bày tham luận “Di sản bị lãng quên và ký ức cộng đồng tại lõi trung tâm lịch sử TP.HCM”. Nghiên cứu đặt ra vấn đề về những công trình chưa được xếp hạng di sản nhưng có giá trị lớn trong ký ức và đời sống cộng đồng, từ đó đề xuất cách tiếp cận bảo tồn gắn với ký ức xã hội và phát triển bền vững đô thị.
Hơn 100 nghiên cứu – diễn đàn học thuật đa chiều
Theo Ban Tổ chức, ISVS-14 năm nay tiếp nhận hơn 100 bài nghiên cứu đến từ 7 quốc gia/vùng lãnh thổ và 25 trường đại học, viện nghiên cứu trong và ngoài nước. Các tham luận được trình bày tại 1 phiên toàn thể và 4 phiên song song, tập trung vào các chủ đề như: kiến trúc bản địa, di sản đô thị, vật liệu truyền thống, thiết kế bền vững và mối quan hệ giữa cộng đồng với không gian sống.
Quy mô học thuật này cho thấy sức hút ngày càng lớn của các nghiên cứu về di sản và kiến trúc bản địa trong bối cảnh toàn cầu, đồng thời khẳng định vị thế của Việt Nam như một điểm đến học thuật quan trọng trong mạng lưới ISVS.
Kết nối học thuật – lan tỏa tới thế hệ trẻ
Bên cạnh các phiên thảo luận, ISVS-14 còn tổ chức Triển lãm đồ án sinh viên, giới thiệu 36 tác phẩm thuộc nhiều lĩnh vực như kiến trúc, nội thất, thiết kế sản phẩm, đồ họa, thời trang và di sản văn hóa. Các đồ án phản ánh mối quan tâm ngày càng rõ nét của thế hệ trẻ đối với các vấn đề di sản, bản sắc và thiết kế gắn với bối cảnh địa phương.
Trong khuôn khổ hội nghị, Ban Tổ chức đã trao Giải thưởng Triển lãm Nghiên cứu Sinh viên nhằm tôn vinh các đồ án xuất sắc. Hai Giải Nhì được trao cho:
Cao Chánh Nghị (HUTECH) với đồ án Quang Tri War Remnants Museum, khai thác ký ức lịch sử thông qua không gian trưng bày như một hình thức kể chuyện kiến trúc.
Nguyễn Mạnh Cường (Đại học Duy Tân) với đồ án 3D Game Environment Design – “KOKORO”, ứng dụng tư duy thiết kế không gian trong môi trường số.
Ba Giải Khuyến khích thuộc về:
Hồ Phước Thiên (ĐH Tôn Đức Thắng) – Interior Design of the Vietnamese Heroic Mothers Museum
Ngô Thị Phương Thảo (ĐH Duy Tân, Đà Nẵng) – Game Artbook Design: ECHORA
Trần Thị Hồng Hạnh (ĐH Tôn Đức Thắng) – TỊNH LIÊN
Từ di sản bản địa đến thiết kế tương lai
Kết thúc hội nghị, Ban Tổ chức khẳng định ISVS-14 không chỉ là một sự kiện học thuật, mà còn là nền tảng kết nối tri thức quốc tế, thúc đẩy đối thoại liên ngành và mở ra những hướng tiếp cận mới cho kiến trúc – thiết kế trong tương lai. Từ di sản bản địa đến thực hành đương đại, ISVS-14 đã gợi mở nhiều luận điểm quan trọng cho hành trình phát triển bền vững của đô thị và cộng đồng.
