Tháng Ba đang đến gần – thời điểm cộng đồng kiến trúc toàn cầu chờ đợi cái tên tiếp theo bước vào lịch sử Pritzker Prize. Sau một thập kỷ ghi dấu bởi các kiến trúc sư đề cao trách nhiệm xã hội và môi trường, câu hỏi đặt ra là: Pritzker 2026 sẽ tôn vinh ai, và tôn vinh điều gì?
Pritzker – tấm gương phản chiếu những chuyển dịch của kiến trúc
Ra đời năm 1979 bởi Quỹ Hyatt, Giải thưởng Kiến trúc Pritzker được xem như “Nobel của kiến trúc”. Mỗi năm, giải thưởng tôn vinh một kiến trúc sư còn sống có đóng góp bền bỉ và có ý nghĩa đối với nhân loại thông qua môi trường xây dựng.
Nhìn lại lịch sử, Pritzker không chỉ trao danh hiệu – mà phản ánh cách kiến trúc thay đổi theo thời đại.
Từ những biểu tượng hiện đại như Philip Johnson, Oscar Niemeyer, Norman Foster đến các tiếng nói giàu chiều sâu như Peter Zumthor hay Alejandro Aravena – mỗi lựa chọn đều cho thấy điều mà thế giới đang cần ở kiến trúc.
Dấu ấn của những năm gần đây
Năm 2025, kiến trúc sư Trung Quốc Liu Jiakun được xướng tên, tiếp nối chuỗi giải thưởng hướng đến tính nhân văn và bối cảnh địa phương. Trước đó là Riken Yamamoto (2024), David Chipperfield (2023) và Francis Kéré (2022) – những kiến trúc sư nhấn mạnh vai trò cộng đồng, sự bền vững và tinh thần bản địa.
Một điểm đáng chú ý khác: số lượng nữ kiến trúc sư được vinh danh vẫn còn khiêm tốn. Trong lịch sử gần nửa thế kỷ của giải thưởng, chỉ có sáu phụ nữ từng nhận Pritzker, bao gồm Zaha Hadid, Kazuyo Sejima và Anne Lacaton (cùng Jean-Philippe Vassal).
Những con số này cho thấy hành trình đa dạng hóa trong ngành kiến trúc vẫn còn tiếp diễn.
Pritzker 2026 sẽ tôn vinh điều gì?
Câu hỏi không chỉ là “ai”, mà còn là “giá trị nào”.
Liệu Pritzker 2026 sẽ tiếp tục khẳng định vai trò của kiến trúc trong giải quyết khủng hoảng khí hậu?
Hay sẽ vinh danh một thực hành đề cao bảo tồn – tái thiết – thích ứng?
Hoặc mở rộng sang những mô hình kiến trúc xã hội quy mô nhỏ nhưng tạo tác động lớn?
Trong bối cảnh toàn cầu đối diện với biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh và bất bình đẳng không gian, kiến trúc không còn đứng ngoài các vấn đề xã hội. Người đoạt giải ngày nay không chỉ thiết kế công trình, mà thiết kế hệ giá trị.
Cuộc trò chuyện mở
Pritzker luôn là thời điểm để cộng đồng kiến trúc nhìn lại mình.
Chúng ta tôn vinh ai, tức là chúng ta đang khẳng định điều gì là quan trọng.
Có thể đó là một tên tuổi đã âm thầm cống hiến suốt nhiều thập kỷ.
Có thể là một kiến trúc sư đến từ khu vực ít được chú ý.
Cũng có thể là một thực hành tập thể, nơi kiến trúc vượt khỏi hình thức để trở thành nền tảng của công bằng và hy vọng.
Tháng Ba đang đến gần. Và trước khi ban giám khảo công bố kết quả chính thức, câu hỏi dành cho cộng đồng vẫn còn đó:
Theo bạn, ai xứng đáng bước lên sân khấu Pritzker 2026?
