Được đặt trên một khu đất có độ dốc rõ rệt, Villa Noon không san phẳng mặt bằng, cũng không dựng lên một khối nhà thống trị cảnh quan. Thay vào đó, công trình được chia thành năm khối tròn nhỏ, lần lượt bám theo sườn dốc và mở ra những đường nhìn khác nhau. Mỗi không gian sống vì thế không có cùng một chân trời — và chính điều đó tạo nên bản sắc của ngôi nhà.
Đặt mình trong một cảnh quan được định hình mạnh mẽ bởi địa hình dốc, Villa Noon không tìm cách áp đặt một hình khối “đẹp” lên thiên nhiên, mà chọn cách trượt theo nó. Từng khối kiến trúc được neo vào sườn đất, mở ra những đường chân trời khác nhau, như thể mỗi không gian sống đều có một mối quan hệ riêng với cảnh quan xung quanh. Ở đây, kiến trúc không đứng trên địa hình — nó học cách sống cùng địa hình.
Ngôi nhà được phân mảnh thành năm khối tròn, một lựa chọn hình học không nhằm gây ấn tượng thị giác, mà để giảm thiểu tác động của công trình lên cảnh quan. Với tôi, cách chia nhỏ này làm cho tổng thể trở nên “nhẹ” hơn: không còn cảm giác về một khối kiến trúc lớn chiếm lĩnh không gian, mà là những thực thể kiến trúc vừa đủ, khiêm nhường và có chừng mực.
Mỗi khối tròn đều có một mặt hướng nắng với hiên che, và một khoảng sân phía sau để tránh gió — một cách tổ chức rất lý trí, nhưng lại mang lại cảm giác tự nhiên. Hình tròn không chỉ giúp tối ưu hướng nhìn và vi khí hậu, mà còn làm mềm đi sự hiện diện của công trình trong cảnh quan. Kiến trúc vì thế không đối đầu với thiên nhiên, mà đối thoại với nó.
Vật liệu ngoại thất là đá Sierra Elvira địa phương, với sắc xám nhạt đan xen những vân trắng tự nhiên. Tôi đặc biệt thích cách Fran Silvestre Arquitectos để thời gian trở thành một phần của thiết kế: bề mặt đá sẽ tiếp tục phong hóa, đổi màu, và dần hòa vào địa hình như thể nó vốn đã ở đó từ trước. Đây không phải là một kiến trúc “mới mãi”, mà là một kiến trúc chấp nhận già đi.
Trải nghiệm không gian bắt đầu bằng một tiền sảnh mở lớn, được giới hạn bởi một bức tường cong — một ranh giới mềm giữa bên ngoài và bên trong. Khoảng chuyển tiếp này không vội vàng dẫn ta vào nhà, mà chậm rãi đưa ta đi qua các cao độ khác nhau của địa hình. Các không gian ngủ được đặt ở cao hơn, tách khỏi sinh hoạt chung, trong khi khu vực sinh hoạt ban ngày mở ra ở cốt thấp, tiếp xúc trực tiếp với cảnh quan. Sự phân tầng này vừa đảm bảo riêng tư, vừa duy trì sự liên tục không gian, điều mà tôi cho là rất khó đạt được nếu không hiểu sâu địa hình.
Ở cùng cao độ với không gian sinh hoạt là các khu vực chăm sóc sức khỏe như phòng gym, đóng vai trò như những “khớp nối” giữa khu ở chính và khu dành cho khách. Mọi thứ đều được sắp đặt theo một logic rõ ràng, nhưng không cứng nhắc — một logic của sự trôi chảy.
Điều khiến tôi ấn tượng mạnh ở Villa Noon không chỉ là hình thức, mà là tham vọng bền vững được hiện thực hóa đến cùng. Công trình đạt mức tự chủ năng lượng nhờ kết hợp hệ thống khí nhiệt (aerothermal) và địa nhiệt (geothermal), thậm chí còn tạo ra lượng điện dư. Bên cạnh đó, hệ thống ngưng tụ nước từ không khí — lấy cảm hứng từ cách loài bọ sa mạc Namib thu thập sương — cho phép ngôi nhà tự cung cấp nước sinh hoạt. Đây là một chi tiết mà tôi thấy vừa khoa học, vừa rất “khiêm tốn” trong cách học hỏi tự nhiên.
Cảnh quan xung quanh được thiết kế để giảm thiểu tiêu thụ nước: cây bản địa được nhóm theo nhu cầu tưới, lớp phủ tự nhiên hạn chế bay hơi, tưới nhỏ giọt chỉ hoạt động khi cần thiết. Mái xanh, rãnh thấm nước, bề mặt thấm và bể chứa nước mưa tạo thành một chu trình khép kín. Trong bối cảnh khí hậu Địa Trung Hải và vị trí gần Sierra de Grazalema — vùng mưa nhiều nhất Tây Ban Nha — mục tiêu tự chủ nước ở đây không chỉ là tuyên ngôn, mà là một phản ứng rất thực tế.
Fran Silvestre từng nhắc đến những tham chiếu như ngôi nhà Leo Henriksen của Arne Jacobsen hay Villa in the Forest của Kazuyo Sejima. Tôi nhận ra sự tương đồng trong cách dùng hình học tròn và sự nhạy cảm với cảnh quan, nhưng Villa Noon không đi theo mô hình hướng tâm thuần túy. Thay vào đó, các không gian sinh hoạt được tổ chức theo mặt bằng vuông vức, còn những vùng hình học “khó” được dành cho khu kỹ thuật và phụ trợ — một cách “vuông hóa hình tròn” rất tỉnh táo.
Cuối cùng, điều tôi cảm nhận rõ nhất khi nhìn vào Villa Noon là một mong muốn rất giản dị: để kiến trúc có thể biến mất dần theo thời gian. Không phải biến mất về mặt vật chất, mà là tan vào cảnh quan, trở thành một phần của địa hình đá vôi, như một nếp gấp tự nhiên của đất. Đó có lẽ là dạng hiện diện bền vững nhất mà kiến trúc có thể hướng tới.
THÔNG TIN DỰ ÁN
Tên công trình: Villa Noon
Địa điểm: La Reserva de Sotogrande, San Roque, Cádiz, Tây Ban Nha
Kiến trúc sư: Fran Silvestre Arquitectos
Chủ đầu tư / Phát triển dự án: Cork Oak Mansion
Chức năng: Nhà ở đơn lập (biệt thự)
Quy mô: Gồm 5 khối kiến trúc hình tròn, tổ chức theo địa hình dốc
Vật liệu chính: Đá địa phương Sierra Elvira
