Ithra – Viên sỏi văn hóa "trỗi dậy" từ sa mạc Ả Rập

Khởi xướng bởi Tập đoàn dầu khí Saudi Aramco và chính thức mở cửa từ năm 2018, Ithra mang đến cho công chúng một hệ sinh thái văn hóa – giáo dục hiếm có trong khu vực: từ nhà hát, rạp chiếu phim, thư viện, không gian triển lãm, bảo tàng cho đến kho lưu trữ lịch sử. Ở đây, văn hóa không bị đóng khung trong sự trang trọng xa cách, mà được tiếp cận như một dòng chảy mở, dành cho mọi tầng lớp và mọi thế hệ.

Về mặt hình thái, Ithra gây ấn tượng mạnh với tổ hợp kiến trúc gồm những khối công trình tựa như các “viên sỏi” khổng lồ, được sắp đặt đầy chủ ý trên nền sa mạc. Khối tháp chính vươn cao 110 mét, bao quanh bởi bốn khối chức năng khác – Thư viện, Khán phòng, Đại sảnh và Keystone. Trong đó, Keystone – “viên đá khóa” – được treo lơ lửng, tựa vào tháp và thư viện, gợi nhắc hình ảnh vòm La Mã cổ điển, nơi viên đá trung tâm giữ vai trò then chốt để toàn bộ kết cấu đứng vững.

Ẩn sau bố cục điêu khắc ấy là một ẩn dụ sâu sắc về sự phụ thuộc lẫn nhau của văn hóa: không có một giá trị nào tồn tại độc lập, mà tất cả đều kết nối, nâng đỡ và định hình lẫn nhau qua thời gian. Ý niệm này tiếp tục được triển khai thông qua trục thời gian xuyên suốt công trình – từ quá khứ, hiện tại đến tương lai. Tòa nhà được chôn sâu một phần vào nền đá gốc, biểu trưng cho ký ức và cội nguồn, trong khi các khối kiến trúc còn lại vươn lên bầu trời, hướng về tương lai và những khả thể chưa định hình.

Ngôn ngữ kiến trúc tương lai của Ithra được thể hiện rõ nét qua lớp façade bằng các ống thép không gỉ uốn cong, tạo thành những đường nét đơn chiều bao bọc các khối hữu cơ. Bề mặt kim loại phản chiếu ánh nắng sa mạc, khiến công trình liên tục biến đổi theo chuyển động của mặt trời – sống động, táo bạo và giàu tính công nghệ. Sự hiện đại ấy được đặt trong thế đối thoại trực diện với kỹ thuật đắp đất nện truyền thống bao quanh quảng trường trung tâm, như một lời khẳng định rằng tương lai chỉ thực sự có ý nghĩa khi được xây dựng trên nền tảng của quá khứ.