Tọa lạc trên đỉnh cao nhất của dãy Longquan, phía Đông Thành Đô (Trung Quốc), Longquan Mountain Observatory do BUZZ / Büro Ziyu Zhuang thiết kế (2023) là một công trình nơi kiến trúc không tìm cách chiếm lĩnh cảnh quan, mà nhẹ nhàng hòa tan vào địa hình núi non. Với diện tích khoảng 4.200 m², dự án được hình dung như một mặt phẳng địa hình đang dâng lên từ sườn núi, thay vì một khối kiến trúc đặt lên thiên nhiên.
Công trình vừa là nhà hàng, đài quan sát, vừa là một phần của cảnh quan mở, nơi ranh giới giữa xây dựng và tự nhiên trở nên mờ nhạt. Thay vì tạo hình biểu tượng nổi bật, nhóm thiết kế khai thác trực tiếp địa hình dốc tự nhiên để tổ chức không gian theo chuỗi liên tục. Công trình trải dài theo sườn núi thông qua hệ sân trong (courtyards) ở nhiều cao độ khác nhau, giúp phân tách các khu chức năng như nhà hàng, trà thất, quầy bar và không gian nghỉ ngơi, đồng thời mở ra những khung nhìn đa dạng hướng về đồng bằng Thành Đô. Cách tổ chức này cho phép ánh sáng, gió và cảnh quan luân chuyển tự nhiên, làm giảm cảm giác khối tích khi nhìn từ xa và tạo nên trải nghiệm chậm rãi, giàu tính thiền định cho du khách.
Một trong những điểm đặc sắc nhất của Longquan Mountain Observatory nằm ở thiết kế mái. Mái công trình không chỉ là lớp bao che, mà được xem như một phần của địa hình – một tuyến dạo bộ công cộng uốn lượn theo sườn núi. Lớp mái được lát đá tự nhiên với kích thước không đồng đều, gợi cảm giác như đang bước trên bề mặt núi thật. Theo thời gian, thảm thực vật sẽ dần mọc xen giữa các khe đá, khiến công trình ngày càng “biến mất” trong cảnh quan, đúng với triết lý kiến trúc ẩn mình mà nhóm thiết kế theo đuổi.
Không gian nước được sử dụng như một yếu tố trung gian giữa kiến trúc và bầu trời. Những mặt nước phẳng lặng nằm dưới mái phản chiếu mây trời và ánh sáng, tạo cảm giác vô cực và lơ lửng. Khu nhà hàng chính mở hoàn toàn ra hướng nhìn này, cho phép trải nghiệm ẩm thực gắn liền với chuyển động của mây, gió và ánh sáng tự nhiên. Tại đây, kiến trúc không còn là phông nền, mà trở thành một phần của trải nghiệm cảm xúc.
Về hình thái, công trình sử dụng các đường nét ngang trải dài, uốn lượn mềm mại theo địa hình, thay vì nhấn mạnh chiều cao hay hình khối sắc nét. Ở một số góc nhìn xa, Longquan Mountain Observatory gợi liên tưởng đến một phi thuyền đang lơ lửng giữa mây núi; nhưng khi tiến gần, nó lại khiêm nhường như một nếp gấp của mặt đất hay một cây cầu bay trong rừng. Các không gian kỹ thuật và hậu cần được giấu dưới mái hoặc chìm vào sườn núi, đảm bảo tổng thể kiến trúc luôn liền mạch và tinh tế.
Vật liệu chủ đạo của công trình là các tấm bê tông GRC với gam xám trung tính, vừa đảm bảo độ bền trong điều kiện khí hậu núi cao, vừa giúp công trình hòa nhập thị giác với đá, sương và mây. Ngôn ngữ vật liệu giản dị, kết hợp cùng hình khối mềm mại, phản ánh rõ triết lý phương Đông về sự hài hòa giữa con người và tự nhiên – nơi kiến trúc tồn tại không phải để phô bày, mà để lắng nghe cảnh quan xung quanh.
Longquan Mountain Observatory không tìm cách trở thành một biểu tượng ồn ào, mà chọn cách hiện diện nhẹ nhàng, gần như vô hình trong thiên nhiên. Công trình là minh chứng cho một hướng tiếp cận kiến trúc đương đại giàu chiều sâu: coi địa hình là nền tảng thiết kế, coi trải nghiệm con người là trung tâm, và coi sự hòa hợp với cảnh quan là giá trị cốt lõi.
