Dự án trùng tu Los Pacheco Apartments tại thành phố Puebla (Mexico) – được công nhận là di sản thế giới UNESCO. Studio Taller Ezequiel Aguilar Martínez Workshop (Team) đã phục hồi một dinh thự thuộc địa xuống cấp nặng, biến nó thành sáu căn hộ đương đại mà vẫn giữ được ký ức lịch sử và giá trị kiến trúc bản địa.
Studio Taller Ezequiel Aguilar Martínez Workshop (Team) đã thực hiện việc trùng tu Los Pacheco Apartments, biến một quần thể thuộc địa lịch sử thành sáu căn hộ đương đại mà không đánh mất ký ức địa phương.
Cách Thành phố Mexico hai giờ lái xe, Puebla là một thị trấn thuộc địa được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, nổi tiếng với hơn 2.500 công trình lịch sử xây dựng từ thế kỷ XVI đến XIX, trong đó Nhà nguyện Rosario và Nhà thờ Lớn nổi bật như những kiệt tác kiến trúc Baroque.
Ngay trong khu trung tâm lịch sử, một dinh thự cổ được xây dựng vào thế kỷ XVII–XVIII đã tìm lại vị trí của mình trong đời sống đương đại nhờ dự án của studio kiến trúc Mexico Team, biến nơi đây thành Los Pacheco Apartments – một tổ hợp 1.375 m² gồm sáu đơn vị nhà ở.
Dự án nằm trong một chiến lược rộng lớn hơn nhằm hồi sinh trung tâm lịch sử của Puebla, nơi việc tái kích hoạt sức sống địa phương được thực hiện thông qua việc đưa các công trình cổ trở lại trạng thái có thể sinh sống – những công trình vẫn sở hữu tiềm năng to lớn. Vì vậy, Team chọn cách tiếp cận đặt ký ức địa điểm và khả năng thích ứng với hiện tại vào trung tâm.
Đối diện với dấu vết của thời gian
Được ghi vào danh mục di tích của Viện Nhân chủng học và Lịch sử Quốc gia (INAH), ngôi nhà khi được tiếp nhận đã trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng: sập đổ, chắp vá, và những biến dạng của thời gian khiến cấu trúc nguyên bản mờ nhạt. Việc trả lại hình thái ban đầu cho tòa nhà là bước đầu tiên: một quá trình khai quật kiến trúc giúp làm lộ ra sân trong, các vòm và những ô cửa bị bít kín, trả lại tính mạch lạc cho các tỷ lệ lịch sử.
Dự án không dừng lại ở trùng tu, mà còn hướng tới tái diễn giải. Trước các ràng buộc về bảo tồn – vốn cấm mở thêm cửa mới ra sân hoặc mặt đứng – nhóm thiết kế đưa ra giải pháp không gian theo phương thẳng đứng. Bằng việc tạo ra các không gian hai hoặc ba tầng thông, giếng trời và các đường cắt ánh sáng trên mái, nội thất mở ra theo chiều cao, tạo đối thoại liên tục giữa đặc và rỗng. Ánh sáng trở thành yếu tố hé lộ độ dày của tường đá và đồng thời dẫn dắt nhịp sống sinh hoạt.
Quá trình phát triển dự án
Đối với sáu căn hộ được tạo nên từ khối công trình, phân bố trên một, hai hoặc ba tầng, Team chọn loại bỏ hoàn toàn các lớp bổ sung tích tụ qua nhiều năm, để làm nổi bật giá trị của công trình nguyên bản. Những ô cửa bị bịt được mở lại; trát vữa không được làm mới mà được bóc tách, làm lộ ra những gam màu lịch sử ẩn dưới nhiều lớp phủ, kể lại hành trình lâu dài của ngôi nhà.
Bên cạnh chất liệu cổ, các yếu tố mới được lồng ghép – như tấm thép, gạch cementine trang trí, đồ nội thất đóng riêng – tạo nên cuộc đối thoại tinh tế giữa bền vững và đổi mới. Những mảng kính tại các không gian chuyển tiếp đối thoại trực tiếp với tường đá cổ.
Kết quả là một tổng thể thống nhất, kết hợp hài hòa giữa cũ và mới, mở ra suy ngẫm về vai trò của cư trú trong bối cảnh bảo tồn di sản kiến trúc. Bằng cách trao lại công năng cho những công trình này, Puebla đề xuất một mô hình tái tạo đô thị bền vững và có thể nhân rộng. Không ngạc nhiên khi dự án đã giành Giải thưởng DNA Paris Awards 2025 hạng mục Refurbishment và lọt vào chung kết Biennale Panamericana de Arquitectura de Quito 2024, khẳng định giá trị của nó.
