Trong bối cảnh chuyển dịch sâu rộng của thị trường lao động và thói quen sống hiện đại, khái niệm không gian làm việc truyền thống đang dần bị thách thức bởi lối mòn “đến văn phòng – ngồi bàn – làm việc”. Mô hình Work – Live – Enjoy (làm việc – sống – tận hưởng) xuất hiện như một cách tiếp cận mới, nơi văn phòng không chỉ là nơi làm việc đơn thuần mà là một môi trường đa chức năng, phản ánh nhu cầu toàn diện của người sử dụng.
Work – Live – Enjoy không phải là mô hình xa lạ, nhưng nó đang được làm mới mạnh mẽ nhờ sự giao thoa giữa kiến trúc, công nghệ và lối sống. Khi biên giới giữa không gian làm việc và không gian sống trở nên mờ nhạt – nhất là đối với thế hệ trẻ – kiến trúc văn phòng cần phản ánh sự linh hoạt đó. Thay vì bó hẹp trong những dãy bàn ghế, bức tường tách biệt, không gian được tổ chức để kích thích sáng tạo, kết nối và nuôi dưỡng cảm xúc tích cực mỗi ngày.
Một trong những điểm nhấn quan trọng của mô hình này là tính linh hoạt trong sử dụng không gian. Các khu vực làm việc không còn là phòng họp hay phòng làm việc riêng lẻ có bốn bức tường, mà được mở rộng thành những không gian đa chức năng: khu làm việc chung linh hoạt (co-working), phòng họp dạng phòng trải nghiệm, khu thư giãn kết hợp với café, phòng đọc sách được bố trí như không gian cộng đồng, và những góc nghỉ ngơi cá nhân hòa vào cảnh quan xanh xung quanh. Không gian không bị giới hạn bằng cấu trúc cố định, mà như một “tấm vải trắng” cho cư dân văn phòng tự do kiến tạo trải nghiệm mỗi ngày.
Sự linh hoạt này đòi hỏi kiến trúc sư phải tái định nghĩa cách tổ chức mặt bằng. Không còn những hàng bàn thẳng tắp, Work – Live – Enjoy ưu tiên các trục di chuyển mềm mại, khoảng đệm sinh hoạt – giao tiếp – thư giãn và những điểm dừng bất ngờ nơi người sử dụng có thể giao lưu, trao đổi ý tưởng. Kết quả là một mạng lưới không gian đa dạng, liên kết mà không gò bó, đủ để đáp ứng những hoạt động khác nhau trong một ngày.
Không gian xanh được xem là yếu tố không thể thiếu trong mô hình này, không chỉ mang lại giá trị thẩm mỹ mà còn cải thiện chất lượng môi trường làm việc. Cây xanh được bố trí xen kẽ, tạo ra các “hành lang sinh học” – nơi con người có thể tiếp xúc với thiên nhiên ngay cả khi làm việc bên trong. Những khu vườn trên mái, hiên xanh hoặc ban công mảng lớn là nơi nhân viên có thể thư giãn, hít thở không khí trong lành, trao đổi ý tưởng sáng tạo hoặc đơn giản là tận hưởng khoảnh khắc yên bình giữa nhịp sống bận rộn.
Ánh sáng tự nhiên đóng vai trò thiết yếu trong lập trình không gian của mô hình Work – Live – Enjoy. Nhiều dự án hiện đại tận dụng tối đa ánh sáng gián tiếp bằng hệ mặt đứng mở, lam chắn che nắng và giếng trời để ánh sáng có thể thẩm thấu sâu vào bên trong công trình. Ánh sáng không chỉ làm cho không gian rộng hơn và dễ chịu hơn, mà còn có ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý, nhịp sinh học và năng lượng làm việc của người sử dụng.
Không gian làm việc “hiện đại” trong mô hình này không xa lạ với các yếu tố công nghệ. Các hệ thống điều khiển môi trường thông minh (smart control), kết nối không gian số hóa, điểm sạc không dây, tích hợp IoT và hệ thống âm thanh ánh sáng tương thích với hoạt động sáng tạo được xem là chuẩn mực của môi trường Work – Live – Enjoy. Tuy nhiên, công nghệ không phải là yếu tố dẫn đầu, mà là phương tiện hỗ trợ để con người cảm thấy tiện nghi và linh hoạt trong không gian – từ đặt phòng họp đến điều chỉnh không khí, từ tạo playlist âm thanh cho đến trình chiếu nội dung sáng tạo.
Một thành phần then chốt của mô hình này là kết nối cộng đồng và trải nghiệm xã hội. Không gian được thiết kế để hỗ trợ các hoạt động chung: workshop, sự kiện văn hóa, buổi trình diễn nhỏ, hoạt động ngoại khóa, khi không gian thúc đẩy giao tiếp và chia sẻ, ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân trở nên mềm mại hơn, tạo nên cảm giác thuộc về một cộng đồng – điều mà mô hình văn phòng truyền thống thường bỏ ngỏ.
Với sự gia tăng của mô hình làm việc linh hoạt, nhu cầu “đời sống văn phòng” đang thay đổi sâu sắc. Nhiều nhân viên không còn giữ nguyên quan niệm “đến văn phòng để làm việc”, mà xem nơi đó như một phần của cuộc sống. Work – Live – Enjoy đáp ứng chính xác nhu cầu ấy: nơi làm việc không chỉ là phòng chức năng, mà là một môi trường toàn diện – nơi bạn có thể làm việc hiệu quả, nuôi dưỡng cảm xúc, kết nối với người khác và tận hưởng các giá trị tinh thần mỗi ngày.
Khái niệm Work – Live – Enjoy không phải là một mô hình lý thuyết, mà là tiếng gọi của thực tiễn – khi con người mong muốn nhiều hơn từ không gian sống và làm việc. Nó đòi hỏi kiến trúc sư phải làm việc với nhiều lớp dữ liệu – khí hậu, hành vi, văn hóa, cảm xúc – để tạo ra những môi trường phản ánh đa chiều nhu cầu con người. Đây là một trong những thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội để kiến trúc đổi mới, bứt phá khỏi khuôn khổ cũ và góp phần định hình những môi trường sống – làm việc bền vững, linh hoạt và giàu cảm xúc.
Mô hình Work – Live – Enjoy vì thế không chỉ là một lựa chọn thiết kế thời thượng, mà là một cách nhìn nhân văn hơn về kiến trúc – nơi không gian sống và làm việc trở thành một thể thống nhất, giúp con người không chỉ tồn tại, mà còn tận hưởng từng khoảnh khắc trong cuộc sống đương đại.
