Trong bối cảnh đời sống hiện đại ngày càng đề cao trải nghiệm cá nhân và cảm xúc, thiết kế nội thất đang dần vượt ra khỏi vai trò thuần túy về công năng và thẩm mỹ. Thay vào đó, không gian sống và không gian sử dụng ngày càng được xem như một “câu chuyện”. Storytelling – nơi mỗi chi tiết, vật liệu và bố cục đều mang ý nghĩa, góp phần kể nên bản sắc riêng của con người và bối cảnh.
Khác với cách tiếp cận truyền thống vốn tập trung vào phong cách hay hình thức, storytelling trong thiết kế nội thất đặt con người vào trung tâm của quá trình sáng tạo. Không gian không còn là tập hợp các món đồ đẹp mắt, mà trở thành một chuỗi trải nghiệm có mở đầu, cao trào và chiều sâu cảm xúc. Câu chuyện ấy có thể bắt nguồn từ ký ức cá nhân, văn hóa địa phương, lịch sử công trình, thương hiệu hay thậm chí là nhịp sống thường nhật của người sử dụng.
Một trong những yếu tố cốt lõi của storytelling là tính cá nhân hóa. Thay vì áp dụng những công thức thiết kế sẵn có, nhà thiết kế cần lắng nghe và thấu hiểu câu chuyện của người ở hoặc người sử dụng không gian. Đó có thể là ký ức tuổi thơ, hành trình sống, giá trị tinh thần hay lối sống đặc trưng.
Trong thực hành thiết kế, storytelling thường được thể hiện thông qua nhiều lớp không gian khác nhau. Từ cách tổ chức mặt bằng, sự dẫn dắt giao thông cho đến ánh sáng, vật liệu và đồ nội thất, tất cả đều góp phần xây dựng mạch truyện. Một không gian được thiết kế tốt sẽ khiến người sử dụng cảm nhận được sự chuyển tiếp tự nhiên giữa các khu vực, giống như việc lật từng trang của một cuốn sách.
Vật liệu đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc kể chuyện bằng không gian. Những vật liệu mang dấu vết thời gian như gỗ cũ, đá thô, kim loại oxy hóa hay vải dệt thủ công thường được sử dụng để gợi nhắc ký ức và chiều sâu lịch sử. Ngược lại, các vật liệu hiện đại với bề mặt tinh giản, công nghệ cao lại đại diện cho tinh thần đương đại và sự đổi mới. Sự kết hợp có chủ đích giữa cũ và mới giúp không gian trở nên đa tầng, phản ánh mối quan hệ giữa quá khứ, hiện tại và tương lai.
Ánh sáng cũng là một công cụ kể chuyện hiệu quả trong thiết kế nội thất. Ánh sáng tự nhiên thường được sử dụng để tạo cảm giác chân thực, gần gũi và kết nối với môi trường bên ngoài. Trong khi đó, ánh sáng nhân tạo với nhiều lớp chiếu sáng khác nhau giúp định hình cảm xúc, nhấn mạnh các chi tiết quan trọng và dẫn dắt trải nghiệm không gian.
Màu sắc trong storytelling không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn mang ý nghĩa biểu tượng. Một bảng màu trầm ấm có thể gợi cảm giác hoài niệm, yên tĩnh; trong khi những gam màu tươi sáng lại phản ánh sự năng động và cởi mở. Việc lựa chọn màu sắc thường gắn liền với nội dung câu chuyện mà không gian muốn truyền tải, từ đó tạo nên sự nhất quán và chiều sâu cảm xúc.
Trong các không gian thương mại như khách sạn, nhà hàng, cửa hàng bán lẻ hay văn phòng, storytelling còn đóng vai trò như một công cụ xây dựng bản sắc thương hiệu. Không gian nội thất trở thành phương tiện giao tiếp trực tiếp với khách hàng, truyền tải giá trị, triết lý và cá tính của thương hiệu mà không cần quá nhiều lời giới thiệu. Một thiết kế thành công sẽ khiến người sử dụng “cảm” được câu chuyện ngay từ khi bước vào, từ đó tạo ấn tượng mạnh mẽ và lâu dài.
Đối với không gian nhà ở, storytelling mang ý nghĩa sâu sắc hơn ở khía cạnh đời sống tinh thần. Ngôi nhà không chỉ là nơi trú ngụ, mà còn là nơi lưu giữ ký ức, thói quen và cảm xúc của gia đình qua nhiều năm. Việc kể chuyện bằng nội thất giúp không gian trở nên linh hoạt và “mở”, cho phép câu chuyện tiếp tục được viết thêm theo thời gian, thay vì bị đóng khung trong một phong cách cố định.
Xu hướng storytelling cũng phản ánh sự thay đổi trong tư duy của người sử dụng không gian. Khi nhu cầu vật chất cơ bản đã được đáp ứng, con người bắt đầu tìm kiếm những giá trị sâu hơn như cảm xúc, sự kết nối và ý nghĩa sống. Nội thất, vì thế, không chỉ cần đáp ứng công năng mà còn phải chạm đến cảm xúc, tạo ra trải nghiệm đáng nhớ và mang tính cá nhân.
Tuy nhiên, storytelling trong thiết kế nội thất không đồng nghĩa với việc nhồi nhét quá nhiều chi tiết hay biểu tượng. Một câu chuyện hay cần sự tiết chế, chọn lọc và tinh giản. Những không gian kể chuyện hiệu quả thường tránh sự minh họa trực tiếp, thay vào đó sử dụng gợi ý, ẩn dụ và khoảng trống để người sử dụng tự cảm nhận và diễn giải theo cách riêng.
Nhìn rộng hơn, storytelling trong thiết kế nội thất là dấu hiệu cho thấy ngành thiết kế đang quay trở lại với những giá trị nhân văn cốt lõi. Khi không gian được tạo ra từ sự thấu hiểu con người và bối cảnh, thiết kế không còn là sản phẩm thuần túy của xu hướng hay thị hiếu ngắn hạn, mà trở thành một phần của đời sống văn hóa và tinh thần.
Trong tương lai, storytelling được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển như một hướng tiếp cận chủ đạo trong thiết kế nội thất đương đại. Không gian sẽ không chỉ được “nhìn thấy”, mà còn được “cảm nhận” và “trải nghiệm” như một câu chuyện sống – nơi mỗi người bước vào đều có thể tìm thấy một phần của chính mình.