Điểm chạm của Thiết kế, Sáng tạo & Kiến tạo Không gian
UBND TP.HCM vừa chính thức giao Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM (HIDS) chủ trì lập Quy hoạch tổng thể giai đoạn 2025-2045, tầm nhìn đến năm 2125. Đây là bước đi chiến lược nhằm đưa thành phố trở thành đại đô thị bền vững, sáng tạo và đáng sống nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
UBND TP.HCM vừa chính thức giao Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM (HIDS) chủ trì lập Quy hoạch tổng thể giai đoạn 2025-2045, tầm nhìn đến năm 2125.
Tầm vóc đại đô thị thế kỷ: Giải mã chiến lược quy hoạch 100 năm của TP.HCM
Bản hiến chương cho một tương lai bền vững và đột phá
Việc UBND TP.HCM giao Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM (HIDS) soạn thảo Đề cương Quy hoạch tổng thể với tầm nhìn đến năm 2125 không đơn thuần là một thủ tục hành chính, mà là việc xác lập một "bản hiến chương" mới cho sự phát triển của siêu đô thị lớn nhất Việt Nam. Trong bối cảnh thế giới đang biến chuyển không ngừng bởi cách mạng công nghệ và những thách thức khắc nghiệt của biến đổi khí hậu, việc đặt ra một lộ trình kéo dài một thế kỷ cho thấy tư duy quản trị dài hạn, vượt ra khỏi những kế hoạch ngắn hạn thường thấy. Quy hoạch này hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái đô thị hài hòa, nơi mà sự tăng trưởng kinh tế không còn đối đầu với bảo vệ môi trường, mà thay vào đó là sự gắn kết chặt chẽ giữa tính sáng tạo, bản sắc văn hóa và chất lượng sống hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Cuộc cách mạng trong tư duy quản trị và tích hợp quy hoạch
Điểm nhấn quan trọng nhất trong đề cương lần này chính là sự thay đổi triệt để về phương pháp luận khi chuyển từ cách làm truyền thống sang quy hoạch tích hợp đa ngành. Thay vì phải thực hiện tuần tự và chồng chéo giữa quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung đô thị theo các bộ luật khác nhau, mô hình mới này cho phép lồng ghép mọi nội dung vào một bản thiết kế tổng thể duy nhất, giúp tối ưu hóa nguồn lực và rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị đầu tư. Điều này không chỉ giúp các nhà đầu tư chiến lược sớm có cái nhìn toàn cảnh để xuống vốn mà còn tạo ra sự nhất quán tuyệt đối trong công tác quản lý nhà nước, tránh tình trạng "quy hoạch treo" vốn là rào cản lớn cho sự phát triển của thành phố trong nhiều thập kỷ qua.
Kiến tạo không gian sống và hành lang kinh tế đa tầng
Tầm nhìn 100 năm của TP.HCM được định vị dựa trên một cấu trúc không gian mở, vượt lên trên ranh giới hành chính hiện hữu để tính toán đến các yếu tố lấn biển và sự dịch chuyển nhân khẩu học trong tương lai xa. Thành phố không còn phát triển theo kiểu "vết dầu loang" mà chuyển mình sang mô hình đại đô thị đa trung tâm, nơi mỗi khu vực đều có một bản sắc và động lực kinh tế riêng biệt nhưng vẫn kết nối chặt chẽ qua hệ thống hạ tầng thông minh. Bằng cách ưu tiên phát triển các hành lang ven biển và trục Bắc - Nam, quy hoạch này không chỉ mở rộng quỹ đất mà còn tạo ra các lá phổi xanh và không gian đệm cần thiết để bảo vệ đời sống của hàng chục triệu cư dân trước các kịch bản cực đoan của thiên tai và nước biển dâng.
Đây là bước đi chiến lược nhằm đưa thành phố trở thành đại đô thị bền vững, sáng tạo và đáng sống nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Sức mạnh kết nối và vị thế trung tâm khu vực
Một trong những trụ cột then chốt để TP.HCM lọt vào nhóm 100 đô thị toàn cầu là khả năng liên kết vùng mạnh mẽ, biến thành phố thành cửa ngõ thực thụ kết nối Việt Nam với thế giới. Việc đẩy mạnh hạ tầng giao thông đa phương thức với các tuyến vành đai, cao tốc và đường sắt tốc độ cao không chỉ là để giảm ùn tắc, mà là để tạo ra các trục kinh tế xuyên suốt nối liền các thủ phủ công nghiệp tại Bình Dương, Đồng Nai với các cảng hàng không và cảng biển quốc tế như Long Thành hay Cái Mép - Thị Vải. Mối liên kết này sẽ tạo nên một "tam giác vàng" động lực, nơi TP.HCM đóng vai trò là bộ não điều phối về tài chính, công nghệ và dịch vụ chất lượng cao, từ đó thúc đẩy toàn bộ vùng kinh tế trọng điểm phía Nam cùng cất cánh.
Khát vọng nâng tầm giá trị con người và bản sắc văn hóa
Sau cùng, đích đến cao nhất của bản quy hoạch thế kỷ này chính là hạnh phúc và sự phát triển toàn diện của người dân, đưa chất lượng sống tại TP.HCM tiệm cận với các tiêu chuẩn cao nhất của Đông Nam Á. Thành phố cam kết gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa đặc trưng của vùng đất Sài Gòn - Gia Định trong một không gian đô thị hiện đại, nơi các tiện ích về y tế, giáo dục và giải trí được tiếp cận dễ dàng thông qua quản trị thông minh. Khi các giá trị nhân văn được đặt vào trung tâm của mọi sự tính toán kỹ thuật, TP.HCM sẽ không chỉ là một trung tâm kinh tế sầm uất mà còn là một đô thị đáng sống, nơi mỗi công dân đều tìm thấy cơ hội để sáng tạo và đóng góp cho một tương lai thịnh vượng bền vững.
Lộ trình chuyển đổi sang kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo
Để đạt được các mục tiêu tham vọng vào năm 2045, quy hoạch đã xác định rõ việc chuyển dịch mô hình kinh tế từ dựa vào thâm dụng lao động sang kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo làm trọng tâm. Vùng lõi của thành phố sẽ được nâng cấp thành một "thung lũng công nghệ" và trung tâm tài chính quốc tế, nơi tập trung các dòng vốn lớn và các tài năng hàng đầu thế giới trong các lĩnh vực AI, công nghệ sinh học và tài chính xanh. Việc đầu tư mạnh mẽ vào các trường đại học và viện nghiên cứu ngay trong lòng đô thị sẽ tạo ra một vòng tuần hoàn khép kín giữa đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn, đảm bảo thành phố luôn duy trì được lợi thế cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Thách thức và quyết tâm thực thi một tầm nhìn vĩ đại
Mặc dù bản quy hoạch vẽ ra một tương lai vô cùng tươi sáng, nhưng để biến những bản vẽ trên giấy thành hiện thực đòi hỏi một quyết tâm chính trị sắt đá và sự đồng thuận cao từ mọi tầng lớp nhân dân. Những bài toán về giải phóng mặt bằng, huy động nguồn vốn khổng lồ và sự đồng bộ trong phối hợp giữa các địa phương lân cận vẫn là những hòn đá tảng cần được tháo gỡ bằng các cơ chế đặc thù và sáng tạo. Tuy nhiên, với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp lãnh đạo và sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt khoa học của Viện Nghiên cứu Phát triển, TP.HCM đang đứng trước cơ hội lịch sử để thực hiện cú nhảy vọt, khẳng định vị thế là "hòn ngọc Viễn Đông" trong kỷ nguyên mới của nhân loại.
