Điểm chạm của Thiết kế, Sáng tạo & Kiến tạo Không gian
Chủ đề "Kiến tạo nơi chốn" - Hội nghị Kiến trúc Quốc tế Mùa Xuân AIA 2026 - Câu chuyện về Hẻm Sài Gòn
13 thg 4, 2026
Trong khuôn khổ Hội nghị Kiến trúc Quốc tế Mùa Xuân AIA 2026 với chủ đề "Kiến tạo nơi chốn" (Shaping Place), một lát cắt đặc trưng của đô thị Việt Nam đã trở thành tâm điểm thảo luận. Mạng lưới hẻm Sài Gòn – nơi sinh sống của hơn 85% cư dân thành phố – không chỉ là lối đi, mà còn là một mô hình "làng đô thị" bền vững đang gợi mở những giải pháp quy hoạch mới cho cả phương Tây.
Ký ức hẻm Sài Gòn
Hội nghị AIA 2026: Từ tư duy toàn cầu đến bản sắc địa phương
Từ ngày 26 đến 28/03/2026, Viện Kiến trúc sư Hoa Kỳ (AIA) đã tổ chức hội nghị trực tuyến quy mô quốc tế, quy tụ hàng loạt chuyên gia hàng đầu như Seth Sulkin, Bea Sennewald và Todd Saunders. Với mục tiêu chuyển hóa các xu hướng toàn cầu thành giải pháp thiết kế thực tiễn, hội nghị nhấn mạnh vào việc tích hợp các giải pháp dựa trên tự nhiên và vật liệu bền vững nhằm nâng cao sức khỏe con người và tôn trọng hệ sinh thái.
Giữa những báo cáo về công nghệ và đô thị thông minh, phiên thuyết trình về "Hẻm Sài Gòn – Một mô hình đô thị dựa trên cộng đồng" do AIA Châu đại dương và AIA Đông Nam Á đồng tổ chức đã mang đến một góc nhìn đầy thấu cảm. Đây là minh chứng cho thấy kiến trúc bền vững đôi khi không nằm ở những siêu công trình, mà nằm trong chính khả năng thích ứng và gắn kết cộng đồng của những không gian hữu cơ sẵn có.
Hẻm Sài Gòn: Mạng lưới "Làng đô thị" 170 năm tuổi
Theo dữ liệu được chia sẻ tại hội nghị, Thành phố Hồ Chí Minh hiện có hơn 4.000 tuyến hẻm, hình thành một mạng lưới chằng chịt đã phát triển tự nhiên từ khoảng 170 năm trước. Đối với cư dân Sài Gòn, hẻm là không gian đa năng: là nơi giao thương, nơi trẻ em vui đùa, nơi hàng xóm thắt chặt tình thân – một hình thái "urban villages" (làng trong phố) đầy sinh khí.
Kiến trúc sư người Úc Edward R Haysom nhận định rằng hẻm Sài Gòn chính là hình mẫu tiêu biểu cho chủ nghĩa đô thị dựa trên cộng đồng (community-driven urbanism). Trong khi các đô thị phương Tây thường gặp vấn đề về sự cô lập cá nhân trong các khu quy hoạch cứng nhắc, thì cấu trúc "mở" và linh hoạt của hẻm Sài Gòn lại cung cấp những bài học đắt giá về sự gắn kết xã hội và khả năng phục hồi đô thị.
Kiến tạo nơi chốn
Những người cầm lái "Dòng chảy" tri thức kiến trúc
Phiên thảo luận đặc biệt này được điều phối bởi hai kiến trúc sư có am hiểu sâu sắc về bối cảnh khu vực:
KTS Nguyễn Khiêm: Đại diện AIA tại Việt Nam và là nhà sáng lập LaPerle Architecture. Với kinh nghiệm gần 20 năm trong thiết kế bảo tồn và di sản, ông là cầu nối quan trọng đưa những giá trị bản sắc Việt ra diễn đàn quốc tế.
KTS Simon Wells: Chuyên gia hành nghề độc lập với hơn 40 năm kinh nghiệm tại Úc và New Zealand. Ông là người giữ vai trò Thư ký đầu tiên của AIA tại Châu đại dương, đóng đóng góp lớn vào việc kết nối mạng lưới kiến trúc sư xuyên biên giới.
Sự kết hợp giữa góc nhìn thực chứng của Edward Haysom (người từng có nhiều năm làm Giám đốc Thiết kế tại Việt Nam) và sự điều phối chuyên môn của Simon Wells - Nguyễn Khiêm đã tạo nên một cuộc đối thoại đa chiều. Họ không chỉ ca ngợi vẻ đẹp văn hóa của hẻm, mà còn phân tích nó như một hệ sinh thái vận hành hài hòa, gợi ý cách thức tích hợp các giải pháp thiết kế thụ động và quản lý không gian dựa trên sự thấu cảm cư dân.
ThS.KTS Nguyễn Khiêm
Khi kiến trúc nương theo nhịp sống
Hội nghị AIA 2026 đã khẳng định một chân lý: "Kiến tạo nơi chốn" thực thụ phải bắt đầu từ việc lắng nghe dòng chảy của địa phương. Hẻm Sài Gòn, từ một yếu tố đô thị tự phát, nay đã đứng ngang hàng với các nghiên cứu quốc tế về đô thị bền vững.
DesignPlus tin rằng, những sự kiện trao đổi chuyên sâu như thế này là chất xúc tác cần thiết để giới làm nghề tại Việt Nam tự tin hơn vào các giá trị bản địa. Kiến trúc không chỉ là xây dựng hình khối; kiến trúc là tạo ra môi trường nền để cộng đồng tự viết nên câu chuyện của chính mình.
THÔNG TIN SỰ KIỆN
Hội nghị: AIA International Spring Conference 2026 – Shaping Place.
Phiên thuyết trình: Hẻm Sài Gòn – Một mô hình đô thị dựa trên cộng đồng.
Diễn giả: KTS Edward R Haysom.
Người điều phối: KTS Simon Wells & KTS Nguyễn Khiêm.
Thời gian: 16:00, Thứ Sáu 27/03/2026.
Tổ chức bởi: Viện Kiến trúc sư Hoa Kỳ (AIA).
