Recap Talkshow “SUST-AI-NABILITY”: Khi thiết kế là tiếng nói của trách nhiệm và nhân văn

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những cơn địa chấn trong ngành sáng tạo, câu hỏi về "tính bền vững" của nghề thiết kế trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Ngày 9 tháng 10 năm 2025 vừa qua, tại khán phòng Đại học HUTECH, hơn 150 sinh viên và giảng viên đã có cơ hội đi tìm câu trả lời thông qua buổi Talkshow đặc biệt mang tên “SUST-AI-NABILITY: Design – From Product, Journey to the Designer”.

Sự kiện có sự góp mặt của diễn giả danh tiếng Mr. David Grossman – Nguyên Chủ tịch Hội đồng Thiết kế Quốc tế (ico-D), một trong những nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn nhất đến việc định hình tiêu chuẩn đạo đức và nghề nghiệp của ngành thiết kế toàn cầu.

1. Bản chất của thiết kế: Vượt ra ngoài khuôn khổ "Hình thức"
Mở đầu buổi chia sẻ, Mr. David Grossman đã đưa ra một định nghĩa khiến nhiều sinh viên phải thay đổi hoàn toàn tư duy: “Thiết kế không phải là trang trí, cũng không đơn thuần là tạo ra hình thức đẹp bên ngoài.”

Theo ông, thiết kế là một quá trình mang tính hệ thống. Trong mô hình này, nhà thiết kế không làm việc độc lập mà đóng vai trò là "mắt xích" quan trọng kết nối ba đỉnh của một tam giác chiến lược: Con người – Công nghệ – Môi trường.

Khi AI (Trí tuệ nhân tạo) tham gia vào quy trình sáng tạo, nó có thể giúp chúng ta tạo ra hàng ngàn phương án hình ảnh chỉ trong vài giây. Tuy nhiên, AI không có "trải nghiệm sống" và "la bàn đạo đức". Đó chính là lúc vai trò của con người trở nên quan trọng nhất. Nhà thiết kế hiện đại không chỉ là người thực thi công cụ, mà phải là người điều phối hệ thống để đảm bảo công nghệ phục vụ con người mà không hủy hoại môi trường.

2. Hành trình từ Sản phẩm đến Người thiết kế: Trách nhiệm và Sứ mệnh
Chủ đề của Talkshow nhấn mạnh vào từ khóa "Sust-AI-nability" – một cách chơi chữ khéo léo kết hợp giữa Sustainability (Bền vững) và AI. Mr. Grossman đã bóc tách hành trình của một sản phẩm thiết kế qua 4 giai đoạn quan trọng:

Ý tưởng và Quá trình phát triển
Mọi thiết kế đều bắt đầu từ một giải pháp cho một vấn đề thực tế. Ông khuyến khích sinh viên đặt câu hỏi "Tại sao?" trước khi hỏi "Như thế nào?". Một sản phẩm bền vững bắt đầu từ một ý tưởng có mục đích rõ ràng.

Sản xuất và Tác động xã hội
Nhà thiết kế cần hiểu rõ chuỗi cung ứng. Việc lựa chọn vật liệu, phương thức sản xuất không chỉ ảnh hưởng đến chi phí mà còn ảnh hưởng đến đời sống của những người tham gia vào quy trình đó. Thiết kế có trách nhiệm là thiết kế không bóc lột sức lao động và tài nguyên.

Tác động môi trường (Vòng đời sản phẩm)
Một thiết kế tốt phải trả lời được câu hỏi: “Điều gì xảy ra sau khi người dùng vứt bỏ sản phẩm này?”. Đây chính là tư duy kinh tế tuần hoàn mà Mr. Grossman muốn truyền đạt đến thế hệ thiết kế trẻ tại Việt Nam.

Giá trị nhân văn của người sáng tạo
Cuối cùng, sản phẩm là tấm gương phản chiếu giá trị của người tạo ra nó. Thiết kế chính là ngôn ngữ để nhà thiết kế thể hiện thái độ của mình với thế giới.