Kiến trúc của “gần như không có gì”: Những thực hành tái sử dụng tại Mexico City Art Week
23 thg 2, 2026
Giữa bối cảnh xây mới và phá dỡ diễn ra ồ ạt, một triển lãm tại Mexico City Art Week 2026 đã đặt ra câu hỏi căn bản về trách nhiệm của kiến trúc hôm nay. Từ kính chắn gió, bạt phủ công trường đến cả một chiếc ô tô cũ, các kiến trúc sư quốc tế đã cùng nhau tạo nên những “kiến trúc của gần như không có gì” – nơi tái sử dụng trở thành một tuyên ngôn thiết kế, không phải giải pháp tạm thời.
Không gian triển lãm như một tuyên bố về tái sử dụng
Triển lãm Reuse: Architectures of Almost Nothing diễn ra tại Laguna, một nhà máy cũ được chuyển đổi thành không gian sáng tạo bởi Productora. Bản thân địa điểm đã là một minh chứng sống động cho tư duy tái sử dụng: không che giấu lịch sử công nghiệp, không làm mới quá mức, mà giữ lại kết cấu thô ráp như một phần của ký ức đô thị.
Quy tụ 15 văn phòng kiến trúc quốc tế, triển lãm giới thiệu các sắp đặt được tạo nên từ vật liệu xây dựng bỏ đi và những đồ vật quen thuộc trong đời sống thường nhật – từ thùng phuy, khung kim loại, kính xe hơi cho đến bạt che công trình.
“Gần như không có gì” như một lập trường kiến trúc
Triển lãm được giám tuyển bởi María Muñoz và kiến trúc sư – nhà giáo dục Edgar Rodríguez, lấy cảm hứng từ tiểu luận Almost Nothing. Thay vì áp đặt hình thức hay quy mô, ban tổ chức đưa ra một đề bài mở: mỗi nhóm thiết kế tạo ra một “phụ kiện kiến trúc” từ những gì sẵn có.
Cách tiếp cận này cho phép các công trình thoát khỏi logic của sự hoành tráng. Ở đây, kiến trúc không còn là khối tích lớn hay hình ảnh biểu tượng, mà là hành động tái định nghĩa giá trị của vật liệu – đặt câu hỏi về thứ gì thực sự cần thiết để tạo nên không gian.
Tái định nghĩa đồ vật quen thuộc bằng ngôn ngữ không gian
Nhiều tác phẩm trong triển lãm bắt đầu từ một đồ vật duy nhất rồi “dịch chuyển” ý nghĩa của nó. Một chiếc ô tô được biến thành ghế ngồi công cộng. Kính chắn gió của xe Volkswagen Beetle ghép lại thành một mái vòm. Khung kim loại công nghiệp, khi kết hợp với ánh sáng, trở thành một chiếc đèn chùm treo giữa không gian nhà xưởng cũ.
Các sắp đặt không che giấu nguồn gốc vật liệu. Trái lại, từng mối nối, từng bề mặt trầy xước đều được giữ lại như một phần của câu chuyện, cho phép người xem “đọc” được quá trình hình thành công trình.
Cấu trúc rõ ràng và vẻ đẹp của sự thô mộc
Một điểm chung dễ nhận thấy ở các tác phẩm là sự minh bạch trong cấu trúc. Các thành phần không bị hòa tan vào hình thức tổng thể mà vẫn giữ được tính độc lập, giúp người xem nhận diện rõ từng “phần tử” tạo nên công trình.
Chính sự rõ ràng này tạo nên vẻ đẹp riêng: không cầu kỳ, không hoàn thiện bóng bẩy, nhưng giàu tính gợi mở. Kiến trúc, trong trường hợp này, trở thành một bài học trực quan về cách vật liệu được lắp ghép, tháo rời và tái cấu trúc.
Tái sử dụng như một hành động văn hoá
Trên mái nhà xưởng, những sắp đặt mang tính biểu tượng hơn xuất hiện như các “tín hiệu” cho toàn bộ triển lãm. Một cấu trúc thép và lốp xe ghép thành bảng hiệu mang chữ REUSO, trong khi các vật thể đời thường được sắp đặt thành cụm màu sắc nổi bật trên nền gạch đỏ.
Tại đây, tái sử dụng không chỉ là giải pháp tiết kiệm chi phí hay phản ứng trước khủng hoảng tài nguyên. Nó được nhìn nhận như một hành động văn hoá – một cách phản biện trực tiếp với thói quen tiêu dùng nhanh và vòng đời ngắn của kiến trúc đương đại.
Kết luận
Reuse: Architectures of Almost Nothing không đưa ra lời giải duy nhất cho bài toán bền vững, nhưng mở ra một không gian đối thoại quan trọng. Triển lãm cho thấy kiến trúc vẫn có thể mạnh mẽ và giàu ý nghĩa ngay cả khi bắt đầu từ những thứ bị bỏ quên.
