Từ bàn ăn cộng đồng đến nếp gấp vải vóc: Ngôn ngữ mới của đồ nội thất tại Triennale Milan
Thiết kế không chỉ là hình dáng hay công năng, mà còn là ký ức, nghi lễ và chuyển động của đời sống. Tại Triennale Milan trong khuôn khổ Tuần lễ Thiết kế Milan, hai nhà thiết kế trẻ lần đầu ra mắt đã biến gỗ phong Mỹ thành phương tiện kể chuyện – nơi bàn ăn trở thành sân khấu cộng đồng và đồ nội thất mang nhịp xoay mềm mại như vải vóc đang chuyển động.
Gỗ phong Mỹ và một cách tiếp cận thiết kế giàu chiều sâu văn hóa
Tại Salone del Mobile 2024, Hội đồng Xuất khẩu Gỗ cứng Hoa Kỳ (AHEC) tiếp tục khẳng định vai trò của mình trong việc thúc đẩy các vật liệu bền vững thông qua thiết kế đương đại. Lần này, AHEC lựa chọn gỗ phong Mỹ – một loại gỗ cứng có màu sắc tinh tế, thớ mịn và độ bền cao, nhưng vẫn chưa được khai thác đúng tiềm năng trong thiết kế nội thất.
Hai studio đến từ Vương quốc Anh – Giles Tettey Nartey và Parti – được mời tham gia triển lãm Wallpaper Class of 24 tại Triennale Milan, với cùng một đề bài: sáng tạo các tác phẩm mới từ gỗ phong, nhưng hoàn toàn tự do về cách tiếp cận. Kết quả là hai ngôn ngữ thiết kế khác biệt, cùng xuất phát từ vật liệu nhưng dẫn người xem đi qua hai thế giới cảm xúc đối lập: nghi lễ cộng đồng và chuyển động hình thể.
Communion – Khi bàn ăn trở thành nghi lễ cộng đồng
Lần đầu xuất hiện tại Milan, nhà thiết kế người Anh gốc Ghana Giles Tettey Nartey đã chọn gỗ phong như một chất liệu để kể câu chuyện về văn hóa ẩm thực và đời sống gia đình Ghana. Tác phẩm mang tên Communion không đơn thuần là một chiếc bàn, mà là một cấu trúc không gian dành cho nghi thức làm fufu – món ăn truyền thống được chế biến bằng cách giã sắn, vốn luôn gắn liền với sự tham gia của nhiều người.
Chiếc bàn được tổ chức thành hai lớp: phần bàn ngoài với các rãnh, vết lõm để hỗ trợ quá trình chuẩn bị thực phẩm; phần bàn trung tâm dành cho việc bày biện và dùng bữa chung. Bộ cối (woduro) và chày (woma) bằng gỗ phong được tích hợp như một phần không thể tách rời của thiết kế, cùng với chỗ ngồi lấy cảm hứng từ ghế đẩu Ashanti và ghế bếp truyền thống tại Ghana.
Ở Communion, hành động giã sắn không còn mang tính lao động đơn lẻ mà trở thành một “buổi trình diễn” mang tính tập thể – nơi chuyển động, nhịp điệu và âm thanh hòa quyện như một điệu múa. Với Nartey, đây là cách đưa những nghi thức đời thường lên một tầng nghĩa mới, tôn vinh vẻ đẹp của sinh hoạt cộng đồng và sức mạnh kết nối của thiết kế.
“Tôi muốn các đồ vật trong nhà được nhìn nhận như những thực thể sống, giàu cảm xúc và tinh thần, chứ không chỉ là vật dụng vô tri,” Nartey chia sẻ.
Pirouette – Khi gỗ mang chuyển động của vải
Nếu Communion khai thác chiều sâu văn hóa, thì bộ sưu tập Pirouette của Parti lại là một cuộc thử nghiệm táo bạo về hình thức và công nghệ. Lấy cảm hứng từ những nếp gấp mềm mại của vải và chuyển động xoay tròn đầy bản năng của trẻ thơ, Pirouette biến các dạng xoắn, cuộn và gấp thành bàn và ghế bằng gỗ phong.
Để hiện thực hóa những hình khối tưởng chừng chỉ có trong điêu khắc, Parti đã hợp tác cùng Jan Hendzel Studio, đẩy giới hạn của máy CNC ba trục trong chế tác gỗ. Thay vì che giấu công nghệ, thiết kế của Pirouette để lộ rõ quá trình tạo hình, nơi kỹ thuật số và thủ công giao thoa, tạo nên những bề mặt giàu nhịp điệu và chiều sâu thị giác.
Với Parti, đây không chỉ là bài toán tạo hình, mà là cách đặt lại câu hỏi về vai trò của công nghệ trong thiết kế đương đại: làm sao để máy móc không làm mất đi cảm xúc, mà ngược lại, mở ra những khả năng biểu đạt mới cho vật liệu tự nhiên.
Một điểm chung: Vật liệu như ngôn ngữ kể chuyện
Dù tiếp cận từ hai hướng hoàn toàn khác nhau, cả Giles Tettey Nartey và Parti đều cho thấy tiềm năng lớn của gỗ phong Mỹ khi được đặt vào tay những nhà thiết kế có tư duy nghiên cứu và thử nghiệm. Từ bàn ăn gắn với nghi lễ ẩm thực đến đồ nội thất mang chuyển động của vải, gỗ không còn là nền trung tính, mà trở thành ngôn ngữ kể chuyện giàu cảm xúc.
Thông qua dự án này, AHEC tiếp tục khẳng định chiến lược dài hạn của mình: kết nối vật liệu bền vững với những câu chuyện thiết kế có chiều sâu, nơi đồ nội thất không chỉ được nhìn thấy, mà còn được cảm nhận – bằng ký ức, văn hóa và chuyển động của đời sống đương đại.
