Từ những công trình tưởng niệm giàu chiều sâu lịch sử đến các khu đô thị hiện đại mang tầm vóc quốc tế, kiến trúc sư Khương Văn Mười là một trong những gương mặt tiêu biểu góp phần định hình diện mạo TP.HCM đương đại. Hơn bốn thập kỷ hành nghề, ông không chỉ xây dựng công trình, mà còn kiến tạo tư duy kiến trúc gắn với văn hóa, con người và trách nhiệm xã hội.
Khương Văn Mười – Từ Sài Gòn đến dấu ấn đô thị hiện đại
Sinh năm 1949 tại Sài Gòn, Khương Văn Mười tốt nghiệp Đại học Kiến trúc Sài Gòn năm 1974 – thời điểm đất nước bước vào giai đoạn nhiều biến động. Khởi nghiệp trong bối cảnh xã hội chuyển mình mạnh mẽ, ông sớm xác lập cho mình một con đường rõ ràng: theo đuổi kiến trúc không chỉ như một nghề, mà như một sứ mệnh văn hóa.
Với ông, mỗi công trình cần mang trong mình tinh thần dân tộc, đồng thời thích ứng với nhịp sống hiện đại. Chính quan điểm này đã tạo nên dấu ấn riêng của Khương Văn Mười trong bức tranh kiến trúc Việt Nam cuối thế kỷ XX – đầu thế kỷ XXI.
Những công trình tiêu biểu – kiến trúc như ký ức và thời đại
Trong sự nghiệp hơn 40 năm, Khương Văn Mười để lại nhiều công trình có giá trị cả về kiến trúc lẫn tinh thần xã hội.
Đền tưởng niệm Bến Dược (Củ Chi) là một trong những dấu ấn sâu sắc nhất. Không đơn thuần là một công trình tưởng niệm, nơi đây được thiết kế như một không gian lắng đọng ký ức, tôn vinh lịch sử và tinh thần hy sinh của dân tộc. Kiến trúc mang tính biểu tượng, trang nghiêm nhưng không nặng nề, cho thấy cách ông xử lý hài hòa giữa hình thức và cảm xúc.
Ở chiều ngược lại, chung cư Daewon Cantavil (TP.HCM) thể hiện rõ tư duy hội nhập và hiện đại. Công trình đáp ứng các tiêu chuẩn tiện nghi quốc tế, đồng thời phản ánh sự chuyển dịch của đô thị Việt Nam trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ, nơi kiến trúc nhà ở cao tầng trở thành một phần tất yếu của đời sống đô thị.
Dấu ấn trong quy hoạch đô thị TP.HCM
Không chỉ dừng lại ở thiết kế công trình đơn lẻ, Khương Văn Mười còn tham gia sâu vào công tác quy hoạch. Ông góp phần trong quá trình hình thành và phát triển các khu đô thị lớn như Phú Mỹ Hưng, Thủ Thiêm, bán đảo Thanh Đa – những khu vực giữ vai trò chiến lược trong cấu trúc đô thị TP.HCM.
Ở các dự án này, ông luôn nhấn mạnh yếu tố phát triển bền vững, cân bằng giữa mật độ xây dựng, không gian công cộng và môi trường sống. Với ông, quy hoạch không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà là câu chuyện dài hơi về chất lượng sống của cộng đồng.
Nhà lãnh đạo nghề nghiệp và người kết nối thế hệ
Song song với vai trò kiến trúc sư hành nghề, Khương Văn Mười còn là một nhà lãnh đạo có ảnh hưởng lớn trong giới kiến trúc.
Trong giai đoạn 2005–2015, ông giữ cương vị Chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP.HCM, đồng thời là Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam. Ở vai trò này, ông tích cực thúc đẩy giao lưu học thuật, mở rộng hợp tác quốc tế và tạo điều kiện để các kiến trúc sư trẻ tiếp cận những chuẩn mực khu vực và thế giới.
Việc được công nhận là ASEAN Architect không chỉ là ghi nhận cá nhân, mà còn thể hiện vai trò của ông như một cầu nối, đưa kiến trúc Việt Nam bước ra sân chơi khu vực với tâm thế tự tin và bản sắc.
Triết lý kiến trúc: con người là trung tâm
Xuyên suốt sự nghiệp, Khương Văn Mười luôn nhất quán với một triết lý rõ ràng:
Kiến trúc phải gắn với con người và văn hóa.
Đô thị phải phát triển hài hòa với môi trường tự nhiên.
Kiến trúc sư không chỉ thiết kế công trình, mà kiến tạo không gian sống nhân văn.
Triết lý ấy không mang tính khẩu hiệu, mà được thể hiện cụ thể qua từng dự án, từng quyết định quy hoạch và cả trong công tác đào tạo, dẫn dắt thế hệ sau.
Lời kết
Ngày nay, nhắc đến Khương Văn Mười là nhắc đến một trong những biểu tượng của kiến trúc Việt Nam hiện đại. Di sản ông để lại không chỉ là những công trình hiện hữu trong lòng đô thị, mà còn là một tư duy kiến trúc bền vững, gắn bó với cộng đồng và trách nhiệm xã hội. Đó chính là giá trị lâu dài nhất của một người kiến trúc sư – khi công trình có thể thay đổi theo thời gian, nhưng tinh thần kiến tạo thì còn mãi.
