Nằm ở góc đường Hồ Tùng Mậu – Nguyễn Công Trứ, giữa trung tâm Quận 1, VAR Building là một trong những công trình tiêu biểu của kiến trúc hiện đại Việt Nam thế kỷ 20. Không quá cao, không phô trương hình thức, tòa nhà gây ấn tượng bằng một vẻ đẹp trầm tĩnh, bền bỉ và đầy suy ngẫm.
Công trình được thiết kế bởi kiến trúc sư Lê Văn Lắm và hoàn thành năm 1973 – thời điểm Việt Nam vừa bước ra khỏi thời kỳ thuộc địa và bắt đầu định hình bản sắc kiến trúc của riêng mình. Khi đó, kiến trúc hiện đại không còn là sự sao chép phương Tây, mà trở thành công cụ để người Việt trả lời những câu hỏi rất thực tế: sống thế nào trong khí hậu nhiệt đới, xây dựng ra sao giữa đô thị đông đúc, và làm sao để công trình vừa hiện đại vừa không xa lạ.
Lớp vỏ biết “thở” cùng khí hậu
Điểm đặc biệt nhất của VAR Building nằm ở lớp vỏ đôi bằng bê tông bao quanh mặt đứng. Lớp vỏ này không chỉ để trang trí, mà đóng vai trò che nắng, giảm nóng và tạo bóng mát cho không gian bên trong.
Thay vì dùng các mảng hoa gió quen thuộc, kiến trúc sư đã thiết kế một hệ thanh bê tông mảnh, xếp đan xen theo nhịp điệu đều đặn. Khi ánh nắng chiếu qua, các lớp thanh này tạo ra những mảng sáng – tối thay đổi liên tục trong ngày, khiến mặt tiền tòa nhà trông như đang chuyển động nhẹ nhàng theo thời gian.
Chính lớp vỏ này đã giúp công trình thích nghi tốt với khí hậu Sài Gòn – nơi nắng gắt và nhiệt độ cao luôn là thách thức lớn đối với kiến trúc đô thị.
Hiện đại nhưng vẫn rất Việt Nam
Dù mang tinh thần hiện đại, VAR Building không hề lạnh lẽo hay xa cách. Ngược lại, công trình gợi lên cảm giác quen thuộc nhờ cách xử lý vật liệu và bóng đổ – những yếu tố vốn rất gần với kiến trúc truyền thống Việt Nam.
Các vật liệu như đá rửa, đá xẻ, gạch mosaic được sử dụng một cách tiết chế, tạo nên tổng thể màu sắc trầm ấm. Sự xen kẽ giữa bề mặt thô và nhẵn giúp công trình vừa chắc chắn, vừa có chiều sâu thị giác, đặc biệt rõ nét dưới ánh nắng nhiệt đới.
Ở một góc nhìn nào đó, lớp vỏ nhiều tầng của VAR Building gợi nhớ đến hiên nhà, mái đình – nơi ánh sáng luôn được lọc qua nhiều lớp, tạo cảm giác mát mẻ và dễ chịu.
Một dấu mốc lặng lẽ nhưng quan trọng
VAR Building ra đời vào giai đoạn kiến trúc hiện đại Việt Nam đã đạt đến độ chín. Công trình không chạy theo hình thức quốc tế, cũng không cố gắng “kể chuyện” quá nhiều, mà tập trung giải quyết tốt công năng, khí hậu và trải nghiệm con người.
Giữa khu trung tâm với những biểu tượng quen thuộc như Dinh Độc Lập, Nhà thờ Đức Bà hay chợ Bến Thành, VAR Building chọn cách tồn tại khiêm nhường. Nhưng chính sự khiêm nhường ấy lại khiến công trình trở thành một minh chứng rõ ràng cho tư duy kiến trúc độc lập, sáng tạo và rất Việt Nam của thế hệ kiến trúc sư đi trước.
Thông tin công trình
Tên công trình: VAR Building
Địa chỉ: 9 Hồ Tùng Mậu, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh
Kiến trúc sư: Lê Văn Lắm
Năm hoàn thành: 1973
Quy mô: 1 tầng hầm – 7 tầng nổi
Điểm nổi bật: Lớp vỏ đôi bê tông giúp che nắng, giảm nhiệt và tạo hình kiến trúc đặc trưng
