Điểm chạm của Thiết kế, Sáng tạo & Kiến tạo Không gian
Trong bối cảnh các đô thị Việt Nam ngày càng đối mặt với áp lực về mật độ xây dựng, biến đổi khí hậu và suy giảm chất lượng môi trường sống, kiến trúc nhà ở đang đứng trước yêu cầu phải tìm kiếm những mô hình phát triển bền vững hơn. Tại Huế, 99 Mai Thúc Loan House do Cong Sinh Architects thiết kế là một ví dụ đáng chú ý cho cách kiến trúc có thể đồng thời giải quyết các vấn đề về khí hậu, diện tích hạn chế và chất lượng sống.
Nằm trên một tuyến phố đông đúc, công trình được thiết kế với nhiều lớp đệm nhằm giảm thiểu tác động của nhiệt độ và tiếng ồn từ môi trường bên ngoài.
Được xây dựng trên khu đất chỉ rộng 82m² trong một khu dân cư đông đúc, công trình không lựa chọn hướng tiếp cận phô diễn hình thức. Thay vào đó, dự án tập trung vào việc kiến tạo một môi trường sống thích ứng với điều kiện khí hậu địa phương, tăng cường kết nối giữa các thành viên trong gia đình và tái lập mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ.
Không gian sống của gia đình
Trung tâm của ngôi nhà là khu vực bếp và phòng ăn – không gian sinh hoạt chung đóng vai trò kết nối các thế hệ trong gia đình. Ánh sáng tự nhiên được đưa sâu vào công trình thông qua hệ giếng trời, tạo nên sự liên kết thị giác và cảm giác rộng mở giữa các tầng.
Đáng chú ý, phòng ngủ của cặp vợ chồng lớn tuổi được bố trí tại tầng trệt nhằm đảm bảo khả năng tiếp cận thuận tiện trong quá trình sinh hoạt hằng ngày. Giải pháp này không chỉ xuất phát từ yêu cầu công năng mà còn phản ánh sự quan tâm đến cấu trúc gia đình nhiều thế hệ vốn vẫn phổ biến trong đời sống Việt Nam.
Trung tâm của ngôi nhà là khu vực bếp và phòng ăn – không gian sinh hoạt chung đóng vai trò kết nối các thế hệ trong gia đình. Ánh sáng tự nhiên được đưa sâu vào công trình thông qua hệ giếng trời, tạo nên sự liên kết thị giác và cảm giác rộng mở giữa các tầng.
Đối thoại với khí hậu địa phương
Nằm trên một tuyến phố đông đúc, công trình được thiết kế với nhiều lớp đệm nhằm giảm thiểu tác động của nhiệt độ và tiếng ồn từ môi trường bên ngoài.
Hệ lam bê tông ở mặt đứng giúp kiểm soát bức xạ mặt trời, đồng thời duy trì sự riêng tư cho không gian bên trong. Công trình tận dụng hướng gió Đông Nam để tăng cường thông gió tự nhiên, kết hợp với hệ tường dày và mái cách nhiệt nhằm duy trì nền nhiệt ổn định quanh năm.
Trong tổ chức không gian, giếng trời đóng vai trò như một “lá phổi” của ngôi nhà, đưa ánh sáng và luồng khí tự nhiên len sâu vào từng khu vực chức năng. Nhờ đó, công trình giảm đáng kể sự phụ thuộc vào các thiết bị làm mát cơ học, đồng thời tạo nên trải nghiệm sống gần gũi với tự nhiên.
Vật liệu địa phương và giá trị cảm xúc của không gian
Một trong những điểm nhấn của dự án là việc sử dụng đá đen Huế – loại vật liệu địa phương ít xuất hiện trong các công trình nhà ở đương đại.
Bên cạnh ưu điểm về độ bền và khả năng thích ứng với điều kiện khí hậu, vật liệu này còn góp phần tạo nên bản sắc riêng cho công trình thông qua màu sắc, kết cấu và cảm giác tiếp xúc trực tiếp. Không gian vì thế không chỉ được cảm nhận bằng thị giác mà còn thông qua những trải nghiệm vật chất và xúc giác.
Mỗi chi tiết đều được thiết kế như một phần của tổng thể, tạo nên một “lớp vỏ” phù hợp với thói quen sinh hoạt và nhu cầu cụ thể của gia đình.
Một hệ sinh thái thu nhỏ trong lòng thành phố
Vượt ra ngoài các giải pháp kiến trúc thụ động, công trình còn tích hợp nhiều yếu tố tự nhiên như cây xanh và hồ cá nhằm hình thành một hệ sinh thái nhỏ bên trong khuôn viên.
Những thành phần này góp phần cải thiện vi khí hậu, tăng độ ẩm tự nhiên và tạo ra môi trường sống cân bằng hơn. Trong bối cảnh không gian xanh ngày càng thu hẹp tại các đô thị lớn, đây là một hướng tiếp cận cho thấy khả năng đưa thiên nhiên trở lại đời sống thường nhật mà không đòi hỏi diện tích quá lớn.
Một gợi mở cho tương lai nhà ở đô thị Việt Nam
99 Mai Thúc Loan House không phải là một công trình hướng đến sự nổi bật về hình thức. Giá trị của dự án nằm ở cách nó giải quyết đồng thời nhiều bài toán của nhà ở đô thị đương đại: tiết kiệm năng lượng, thích ứng khí hậu, tăng cường kết nối gia đình và nâng cao chất lượng sống.
Thông qua việc kết hợp các giải pháp thụ động, vật liệu địa phương và tư duy thiết kế lấy con người làm trung tâm, công trình đưa ra một gợi mở đáng chú ý cho tương lai kiến trúc nhà ở Việt Nam – nơi sự bền vững không chỉ được đo bằng hiệu suất vận hành, mà còn bằng khả năng tạo nên một môi trường sống lành mạnh, gắn kết và lâu dài cho cư dân.
