top of page
Image by Drew Beamer

Sự dịch chuyển của khách hàng, giá trị thật trong thiết kế và con đường kiến trúc bền vững tại Việt Nam

"The trend in the fields of Architecture is to propose buildings that are rooted in a specific territory, landscape, and culture."
Tạm dịch: "Xu hướng của kiến trúc đương đại đang hướng về việc kiến tạo những công trình gắn kết với bối cảnh - nơi vị trí địa lý, cảnh quan và văn hoá được tích hợp như những tham số định hình ngôn ngữ và bản sắc thiết kế."

Trong bối cảnh kiến trúc và thiết kế tại Việt Nam đang đứng trước những chuyển dịch sâu sắc về tư duy, thế hệ khách hàng mới, yêu cầu xã hội và áp lực môi trường, tiếng nói của những kiến trúc sư theo đuổi con đường bền vững ngày càng trở nên quan trọng. Từ trải nghiệm hành nghề tại châu Âu đến hơn hai thập kỷ thực hành kiến trúc sinh khí hậu tại Đông Nam Á, Charles Gallavardin mang đến một góc nhìn thẳng thắn về sự thay đổi của khách hàng, ranh giới giữa “đúng yêu cầu” và “tạo giá trị”, cũng như xu hướng kiến trúc có khả năng tồn tại lâu dài trong 5–10 năm tới tại Việt Nam.

Khách hàng đang thay đổi và sự chuyển dịch từ số lượng sang chất lượng
Theo quan sát của Charles Gallavardin, một trong những thay đổi rõ nét nhất trong 3–5 năm gần đây không đến từ hình thức kiến trúc, mà đến từ chính tư duy của khách hàng. Ông nhận thấy sự khác biệt rất rõ ràng giữa hai thế hệ: nhóm khách hàng trên 40 tuổi và nhóm khách hàng trẻ dưới 35 tuổi.
Với thế hệ lớn tuổi hơn, tư duy đầu tư vẫn thường xoay quanh các yếu tố định lượng như số phòng, diện tích xây dựng, quy mô đất hay khả năng tối đa hóa công suất sử dụng. Đây là cách tiếp cận đã từng phù hợp trong giai đoạn phát triển nhanh của thị trường bất động sản, khi nhu cầu mở rộng và tăng trưởng được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, cách tiếp cận này dần bộc lộ những giới hạn, đặc biệt trong bối cảnh các vấn đề môi trường, chi phí vận hành và trải nghiệm người dùng ngày càng được đặt ra một cách nghiêm túc.
Ngược lại, thế hệ khách hàng trẻ có xu hướng tiếp cận dự án từ một góc nhìn hoàn toàn khác. Với họ, thiết kế không chỉ là việc “xây được bao nhiêu”, mà là “trải nghiệm mang lại điều gì”. Chất lượng không gian sống, sự thoải mái của người sử dụng, tính bền vững về môi trường và sự gắn kết với văn hóa – bối cảnh địa phương trở thành những tiêu chí quan trọng hàng đầu. Thay vì sao chép các mô hình kiến trúc từ phương Tây hay Singapore, nhóm khách hàng này mong muốn những công trình có bản sắc, phản ánh khí hậu, cảnh quan và lối sống bản địa.
Một điểm đáng chú ý khác là mức độ tin tưởng của khách hàng trẻ đối với kiến trúc sư. Họ có xu hướng tôn trọng chuyên môn, hiểu rõ vai trò của hợp đồng và sẵn sàng đồng hành cùng kiến trúc sư trong quá trình tìm kiếm giải pháp tối ưu. Đồng thời, họ cũng chủ động đưa ra những ý tưởng mới mẻ, mang tinh thần đổi mới nhưng không chạy theo công nghệ phô trương, mà hướng đến những giải pháp “low-tech”, thực sự bền vững và phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.
Theo Charles Gallavardin, sự thay đổi này bắt nguồn từ nền tảng giáo dục, khả năng tiếp cận thông tin toàn cầu và ý thức rõ ràng hơn về các vấn đề môi trường của thế hệ trẻ. Đây chính là lực đẩy quan trọng giúp kiến trúc Việt Nam từng bước thoát khỏi sự tiêu chuẩn hóa đại trà và tiến tới những giá trị sâu sắc, dài hạn hơn.

Ranh giới giữa “đúng yêu cầu” và “tạo giá trị” trong kiến trúc
Từ kinh nghiệm thực hành của mình, Charles Gallavardin cho rằng cần phân biệt rạch ròi giữa một dự án xây dựng đơn thuần và một dự án kiến trúc đúng nghĩa. Một công trình “đúng yêu cầu” có thể hoàn thành đầy đủ các tiêu chí kỹ thuật, công năng và ngân sách đã đặt ra. Nhưng một dự án “thực sự tạo giá trị” là dự án mang lại lợi ích lâu dài cho người sử dụng, cộng đồng và môi trường xung quanh.
Theo ông, giá trị của kiến trúc không nằm ở việc chạy theo xu hướng hay tạo ra những hình thức gây sốc thị giác. Ngược lại, những công trình có khả năng tồn tại bền bỉ thường là những công trình khiêm nhường, tiết chế, chú trọng đến sự thoải mái của người dùng và hòa nhập một cách tinh tế vào cảnh quan. Đó là những thiết kế không cần diễn giải quá nhiều, mà tự thân chúng đã thể hiện được sự hợp lý, nhân văn và bền vững.
Một dự án tạo giá trị cần được xây dựng trên nền tảng của kiến thức kiến trúc vững chắc: sự sáng tạo có chọn lọc, khả năng phối hợp hiệu quả với các chuyên gia kỹ thuật, và trên hết là tư duy nhân bản, đặt trải nghiệm người dùng làm trung tâm. Việc khai thác các yếu tố kiến trúc truyền thống không phải để sao chép hình thức, mà để diễn giải lại bằng ngôn ngữ đương đại, phù hợp với điều kiện sống hiện nay.
Đặc biệt trong bối cảnh khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, kiến trúc sinh khí hậu đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra giá trị thực. Một công trình tốt cần biết cách che nắng, chống mưa, giảm thiểu sử dụng kính và hạn chế phụ thuộc vào điều hòa không khí. Những giải pháp này không chỉ giúp tiết kiệm năng lượng mà còn nâng cao tuổi thọ công trình và cải thiện chất lượng sống của người sử dụng.
Với các dự án khách sạn – nghỉ dưỡng, việc tạo giá trị còn nằm ở khả năng kể một câu chuyện gắn với địa phương. Khi kiến trúc sử dụng vật liệu tự nhiên, vật liệu địa phương và phản ánh được lịch sử, văn hóa của vùng đất, trải nghiệm của du khách sẽ trở nên sâu sắc và đáng nhớ hơn. Theo Charles Gallavardin, Việt Nam hiện nay rất cần những dự án như vậy để thoát khỏi tình trạng đồng nhất hóa kiến trúc trên toàn quốc, vốn đang làm mờ đi vẻ đẹp đa dạng của các vùng miền.

Các dự án tiêu biểu của:
Charles Gallavardin + T3 Architectes

Kiến trúc tiết kiệm, bản địa và con đường bền vững trong 5–10 năm tới
Nếu phải lựa chọn một xu hướng có khả năng bền vững trong 5–10 năm tới, Charles Gallavardin tin rằng đó là kiến trúc gắn chặt với lãnh thổ, cảnh quan và văn hóa bản địa, dựa trên tinh thần “Frugality” – tiết kiệm nhưng hạnh phúc và sáng tạo. Đây không đơn thuần là một xu hướng hình thức, mà là một cách tiếp cận toàn diện đối với việc xây dựng.
Theo quan điểm này, kiến trúc không phải là công cụ để khai thác tối đa tài nguyên, mà là phương tiện để chăm sóc lãnh thổ, tôn trọng thiên nhiên và con người. Kiến trúc Việt Nam tương lai sẽ không thể đồng nhất giữa Đồng bằng sông Cửu Long, Đà Lạt, Hà Nội hay Sa Pa, bởi mỗi vùng có khí hậu, lối sống và nguồn vật liệu khác nhau. Việc thiết kế cần dựa trên khái niệm “bioregion” – vùng sinh thái, nơi kiến trúc phản ánh điều kiện tự nhiên và văn hóa đặc thù của từng khu vực.
Từ đó, Charles Gallavardin cho rằng Việt Nam cần xây dựng một ngành công nghiệp xây dựng xanh thực sự, thay vì chỉ dừng lại ở khẩu hiệu. Điều này bao gồm việc phát triển vật liệu sinh học như tre, gỗ, trấu, đất nén; đầu tư vào trồng rừng phục vụ xây dựng có chứng chỉ FSC; và giảm dần sự phụ thuộc vào bê tông, kính và kim loại. Đây là con đường dài, nhưng là con đường tất yếu nếu Việt Nam muốn phát triển bền vững.
Kiến trúc tiết kiệm tài nguyên không đồng nghĩa với kiến trúc nghèo nàn hay kém chất lượng. Ngược lại, đó là kiến trúc đề cao chất lượng sử dụng, tối ưu hóa giải pháp thiết kế và mang lại giá trị lâu dài cho xã hội. Theo Charles Gallavardin, vẫn còn rất nhiều việc phải làm, nhưng những tín hiệu tích cực đã xuất hiện, đặc biệt thông qua các giải thưởng thiết kế và cộng đồng nghề nghiệp đang ngày càng quan tâm đến giá trị bản sắc và bền vững.


Charles Gallavardin là kiến trúc sư, nhà thiết kế nội thất và doanh nhân, đồng sáng lập T3 Architectes tại Việt Nam và KANOPYA Living – đơn vị phát triển các mô hình lưu trú tiền chế. Với hơn 20 năm gắn bó cùng kiến trúc bền vững và sinh khí hậu tại châu Âu và Đông Nam Á, ông theo đuổi triết lý thiết kế tiết chế tài nguyên, tôn trọng người sử dụng và bối cảnh địa phương. Charles là đại diện của Frugality Group tại Việt Nam và là chủ nhân của nhiều giải thưởng kiến trúc quốc tế, trong đó có AFEX Prize 2023 và Versailles Prize 2025.

Công ty:

T3 Architects

Website:

Xem tiếp các dự án tiêu biểu của:

Charles Gallavardin + T3 Architectes

bottom of page