Thập niên 90: Nguồn cảm hứng mới của thiết kế đồ họa (1)
Cùng tìm hiểu về nguồn cảm hứng mới của thiết kế đồ họa: thập niên 90
Đó là năm 1997, nước Mĩ đang ngồi trên chiếc ghế hạt xốp xem Ross và Rachel chia tay và nhạc Spice Girls được lặp lại trên mọi đài phát thanh. Còn ở Việt Nam, người ta đang say mê theo dõi Ngôi nhà nhỏ trên thảo nguyên hay Đơn giản, tôi là Maria. Đó là thời hoàng kim của những Bằng Kiều, Mỹ Linh hay Hồng Nhung. Đây là thời đại có nhiều dấu ấn đặc trưng trong văn hóa và thẩm mỹ. Giờ đây, cơn hoài niệm về thập niên 90 đã quay trở lại, chiếm sóng định hướng thiết kế và được dự báo sẽ tiếp tục phát triển.
So với các phong cách đa văn hóa thống trị đã ấn định giao diện của đồ họa, sản phẩm và thời trang trong những thập kỷ trước (hãy nhớ Hiện đại giữa thế kỷ của 1950, psychedelia của thập niên 1970, bảng màu sáng Crayola của thập niên 1980), ngành thiết kế của thập niên 1990 phức tạp hơn như vậy.
Sự phát triển của Internet và kỹ thuật số (có thể kể tới Photoshop 1.0) cũng góp phần vào những cuộc thử nghiệm của thập kỷ. Trong khi có rất nhiều ví dụ về những điều chướng mắt (font chữ Comic Sans chẳng hạn), thập kỷ này cũng chứng kiến các nhà thiết kế vui tươi và sáng tạo với những phương pháp thiết kế mới mẻ, phong cách Cyberpunk và Phản địa đàmh trong các áp phích và tiêu đề phim nổi tiếng. Và sau đây, chúng ta sẽ cùng nghiên cứu những thành tố tiêu biểu cho phong cách thiết kế của thập niên 90s.
• Dư âm thập niên 80s
Những năm đầu thập niên 90, giới thiết kế vẫn còn chịu ảnh hưởng từ cơn dư chấn của phong trào thiết kế Memphis - một vẻ đẹp phóng khoáng và mạnh mẽ. Những bảng màu siêu tươi sáng, những hoa văn hình học tràn đầy sức sống và phong cách truyện tranh comic vui nhộn luôn là phông nền chính trong những quảng cáo dành cho giới trẻ và MTV, các chương trình như Saving by the Bell và Beverly Hills, 90210 đã sử dụng phong cách thẩm mỹ này trong các khoản tín dụng, quần áo và thiết kế bối cảnh.
Thu hút sự chú ý và, trong một số trường hợp, gây đau đầu; phong cách thiết kế những năm 90 thực chất là một sự phóng đại của phong cách Làn sóng mới, cũng như kế thừa tính thẩm mỹ đặc biệt tạo ra bởi Memphis những năm 1980.
• Những kiểu chữ Typography tân thời
Thập niên 90 là thập niên của những bộ phim bom tấn như Independence day (1996), Titanic (1997), Forrest Gump (1999),.. Khi công nghệ CGI vẫn đang ở thời kì sơ khai, những trải nghiệm với phần mềm vector đã cho ra những logo, tiêu đề và những posters đầu tiên khơi dậy dòng adrenaline và sự phấn khích.
Các font chữ tân thời là một trong những yếu tố mang tính định hình phong cách thiết kế của thập niên 90s, với rất nhiều lựa chọn đa dạng từ gợi nên không khí như trong Jungle Park cho tới làm nổi bật lên cá tính của bộ phim như Clueless. Ngày nay, chúng ta có thể cho rằng những logo này có phần quá trực diện, tuy nhiên, hãy nhớ chúng ta cần xem xét vấn đề từ góc nhìn các khán giả thập niên 90s.
Các phông chữ dưới dạng chữ viết tay cũng đặc biệt phổ biến vào thời kỳ này, đi cùng với cảm giác dễ thở, thoải mái được cổ vũ bởi dòng nhạc Grunge. Các nhà thiết kế đã dành một phần lớn thời gian và nỗ lực để cho ra đời những thiết kế trông có vẻ… không cần một chút nỗ lực nào. Logo của serie Friends chính là một ví dụ cụ thể, cũng như chứng minh sự quan tâm của khán giả hoàn toàn không bị ảnh hưởng bởi yếu tố này.
• Cảm hứng từ âm nhạc
Những năm 90, mục tiêu cuối cùng là trở nên thật cool. m nhạc trở thành nguồn cảm hứng chính, với việc các nhà thiết kế kêu gọi tạo ra những sản phẩm đánh vào sở thích của người tiêu dùng đối với nhạc rock, indie và dance.
Các phong trào nhạc Alternative nổi lên để phản ứng với thứ nhạc pop đại chúng bóng bẩy của những năm trước đó, với bối cảnh Seattle Grunge sẽ trở thành một trong những phong cách âm nhạc có ảnh hưởng nhất thập kỷ. Các món đồ kẻ sọc và bút kẻ mắt được những ban nhạc như Nirvana, Bush và Hole ủng hộ đã ảnh hưởng đến thời trang trong suốt khoảng thời gian từ giữa đến cuối những năm 1990. Các nhạc sĩ nhạc grunge và punk thời điểm này thường sử dụng máy sao chép xerox để in áp phích thủ công hàng loạt với giá rẻ nhằm tự quảng cáo. Kết quả là những hình ảnh “nhiễu” và bố cục độc đáo mang tính biểu tượng này đã được nhà thiết kế David Carson nhắc đến như một dấu hiệu trong tạp chí nhạc những năm 1990 Ray Gun.
Chúng ta không thể nói về những phong cách thiết kế hay âm nhạc thập niên 90 mà không nhắc đến Britpop - thể loại âm nhạc đã thống trị và ảnh hưởng đến các khía cạnh của văn hóa đại chúng. Britpop chịu ảnh hưởng của văn hóa thập niên 60, với những ban nhạc như Oasis, Blur và Spice Girls đã mang đến những cú twist vui tươi và bảng màu ngập tràn các sắc xanh-đỏ-trắng.