Toạ đàm "Gỗ trong kiến trúc công cộng": Tái định nghĩa một vật liệu truyền thống

Góc nhìn quốc tế: Khi gỗ trở thành giải pháp thiết kế

Mở đầu phần chuyên đề, KTS Hoàng Vũ Lân – Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Sun Group, Trưởng Ban Quản lý Thiết kế đã chia sẻ về hành trình của gỗ trong kiến trúc, từ vật liệu truyền thống đến một lựa chọn chiến lược cho tương lai, đồng thời giới thiệu các diễn giả quốc tế đến từ Skidmore, Owings & Merrill (SOM) – một trong những hãng thiết kế hàng đầu thế giới với nhiều nghiên cứu và dự án tiên phong về kết cấu gỗ.

Trong tham luận “Why Timber?”, KTS Nicolas Medrano – Giám đốc Thiết kế SOM (văn phòng Hồng Kông) đã mang đến những dẫn chứng cụ thể thông qua loạt công trình tiêu biểu: Thư viện Billie Jean King (Mỹ) với triết lý “Do more with less” và ứng dụng heavy timber; Trụ sở San Mateo (California) – công trình hành chính đầu tiên tại Mỹ đạt chuẩn Net Zero Energy với kết cấu gỗ tiên tiến; Cầu đi bộ High Line – Moynihan Connector (New York) – biểu tượng của kết nối đô thị xanh; hay Queen’s Braid – công trình lấy cảm hứng từ hàng rào ngang và tổ chim, nơi gỗ được uốn cong, chồng lớp và liên kết bằng các chi tiết thép tinh tế.

Từ các dự án này, KTS Nicolas Medrano cho thấy gỗ hoàn toàn có thể đảm nhiệm những kết cấu chịu tải lớn, đồng thời giúp rút ngắn thời gian thi công, tiết kiệm chi phí và giảm đáng kể phát thải carbon.

“Gỗ không chỉ là vật liệu – đó là một giải pháp,” ông nhấn mạnh. “Trong bối cảnh kiến trúc hướng tới carbon thấp, việc hiểu đúng, khai thác hợp lý và tái sinh gỗ theo chu trình bền vững sẽ quyết định tương lai của ngành xây dựng.”

Đối thoại đa chiều: Gỗ trong bối cảnh Việt Nam

Phần thảo luận chuyên sâu tiếp nối đã mở ra nhiều góc nhìn thực tiễn về khả năng ứng dụng kiến trúc gỗ tại Việt Nam.

KTS Phó Đức Tùng, với kinh nghiệm lâu năm trong nghiên cứu và thực hành kiến trúc sinh thái, cho rằng gỗ ngày nay đã vượt ra khỏi khái niệm vật liệu tự nhiên thuần túy. Nhờ công nghệ chế tác tiên tiến, gỗ trở thành vật liệu kỹ thuật cao, có độ bền, độ an toàn và khả năng chịu lực hoàn toàn khác biệt so với gỗ truyền thống – tương tự như sự khác nhau giữa bùn và bê tông.

Ông cũng nhấn mạnh rằng, lựa chọn vật liệu không chỉ dựa trên đặc tính vật lý, mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ văn hóa, vùng miền và cách con người tiếp nhận không gian sống.

Ở góc nhìn khác, KTS Đoàn Kỳ Thanh nhắc lại chiều dài lịch sử của vật liệu gỗ trong kiến trúc Việt Nam, đồng thời chỉ ra một ưu thế quan trọng: gỗ là vật liệu có khả năng tái tạo. Tuy nhiên, theo ông, rào cản lớn hiện nay không nằm ở bản thân vật liệu, mà ở mức độ hiểu biết, chính sách quản lý và năng lực sản xuất trong nước.

Bổ sung quan điểm quốc tế, KTS Nicolas Medrano cho rằng việc ưu tiên sử dụng rừng bản địa là cần thiết, song trong nhiều trường hợp, nhập khẩu gỗ vẫn là lựa chọn không thể tránh khỏi. Vấn đề nằm ở việc kiểm soát nguồn gốc, tối ưu hóa vận chuyển và giảm thiểu phát thải carbon trong toàn bộ vòng đời vật liệu. Ông tin rằng, với sự hợp tác quốc tế và nghiên cứu nghiêm túc, hoàn toàn có thể tìm ra giải pháp phù hợp với điều kiện Việt Nam.