top of page

Nhà Hát Dân Ca Quan Họ Bắc Ninh – Những Câu Chuyện Xoay Quanh

Tọa lạc tại cái nôi của văn hóa Kinh Bắc, Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh không chỉ là một công trình kiến trúc đoạt giải cao quý mà còn là tâm điểm của những cuộc đối thoại nảy lửa về sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại. Từ hình tượng nón Ba Tầm cách điệu đến những chiếc ghế gỗ Đồng Kỵ gây xôn xao, công trình đã đặt ra bài toán khó về bản sắc trong dòng chảy đương đại.

Khi mái đình truyền thống "hòa giọng" cùng kiến trúc hiện đại
Được xây dựng trên khu đất rộng gần 2 ha tại phường Hòa Long, TP. Bắc Ninh, nhà hát là một phần trong quần thể văn hóa Thủy tổ Quan họ cổ kính. Đối diện với thách thức thiết kế một công trình mới giữa không gian làng cổ, nhóm kiến trúc sư (Ngô Trung Hải, Trần Hoàng Hải Nam, Trần Anh Sơn) đã chọn giải pháp "dân gian đương đại". Thay vì sao chép y nguyên cấu trúc đình đền, họ tái hiện linh hồn kiến trúc bản địa qua ngôn ngữ đương đại sắc sảo.
Toàn bộ mặt đứng công trình gây ấn tượng với giải pháp thiết kế Double Skin (hai lớp vỏ). Lớp giại che bên ngoài sử dụng vật liệu Cemboard cắt CNC tinh xảo, tái hiện họa tiết của chiếc nón Ba Tầm – biểu tượng gắn liền với các liền anh, liền chị. Giải pháp này không chỉ gia tăng hiệu quả thẩm mỹ, tạo hiệu ứng thị giác lam lớp mà còn tối ưu hóa việc tiết kiệm năng lượng, chống nóng cho tòa nhà theo tiêu chuẩn kiến trúc xanh hiện đại.
Với tạo hình lấy cảm hứng từ cấu trúc mái đình truyền thống vươn cao, công trình đã xuất sắc giành giải Bạc tại Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2022-2023. Hội đồng giám khảo đánh giá cao sự sáng tạo, tinh tế trong việc tìm tòi các hoa văn tiết diện cũ để chuyển hóa thành một thực thể kiến trúc mới đầy sức biểu cảm, xứng đáng là một điểm nhấn văn hóa trọng điểm của tỉnh Bắc Ninh.

Nội thất Đồng Kỵ: Sự táo bạo hay bước đi khiên cưỡng?
Nếu ngoại thất nhận được nhiều lời khen ngợi thì không gian bên trong nhà hát lại là nguồn cơn của những cuộc tranh luận không hồi kết. Các tác giả đã mạnh dạn đề xuất một không gian thưởng thức nghệ thuật khác biệt hoàn toàn với quy chuẩn thế giới: Thay vì những hàng ghế đệm bọc nỉ san sát, khán phòng 350 chỗ ngồi này sử dụng hoàn toàn ghế gỗ gõ đỏ và bàn trà theo lối cổ.
Hệ thống ghế ngồi này là sản phẩm từ làng nghề thủ công truyền thống Đồng Kỵ danh tiếng của địa phương. Theo nhóm thiết kế, việc đặt một bàn trà giữa hai ghế ngồi là giải pháp nhằm tái hiện không gian mời trầu, mời trà thân tình đặc trưng của văn hóa Quan họ. Họ muốn dùng kiến trúc để giới thiệu, quảng bá chất liệu và tay nghề của làng nghề địa phương tới du khách quốc tế, đồng thời tạo ra một "phòng đại tiệc" văn hóa sang trọng.
Tuy nhiên, con số 6,3 tỷ đồng đầu tư cho hạng mục bàn ghế gỗ đã khiến dư luận và giới chuyên môn phản ứng mạnh mẽ. Sự xuất hiện của những chiếc ghế gỗ nặng nề, nệ cổ trong một khán phòng có cấu trúc hiện đại bị đánh giá là tạo ra một sự khập khiễng về thẩm mỹ. Nhiều ý kiến cho rằng cách bài trí này mang tính "phô trương", "trưởng giả" và không đáp ứng được yêu cầu về công năng của một nhà hát đa năng hiện đại.

Những góc nhìn phản biện: Từ công năng đến ý thức môi trường
Tranh cãi quanh "cái ghế" thực chất là sự va chạm giữa các quan điểm về bảo tồn và phát triển. Nhiều kiến trúc sư và nhà nghiên cứu đã đưa ra những nhận định thẳng thắn về tính hợp lý của công trình:
Tính đa năng bị hạn chế: KTS Dương Quốc Chính và KTS Vũ Hiệp cho rằng một nhà hát cấp tỉnh nên được đầu tư theo hướng đa năng để tối ưu hóa ngân sách. Việc bố trí ghế gỗ cố định kèm bàn trà khiến không gian trở nên thiếu linh hoạt cho các loại hình nghệ thuật khác hay hội nghị. Khán giả ngồi lâu trên ghế gỗ cũng sẽ dễ mỏi mệt hơn so với ghế chuyên dụng.
Tranh cãi về không gian: PGS.TS.KTS Nguyễn Quang Minh nhấn mạnh rằng Quan họ vốn dĩ thuộc về sân đình, bến thuyền và không gian mở. Việc "dồn ép" loại hình này vào nhà hát khép kín đã là một sự khiên cưỡng, dẫn đến việc phải dùng các giải pháp nội thất xa hoa để bù đắp cho sự thiếu hụt bản sắc không gian gốc.
Vấn đề môi trường: Đây là điểm gây bức xúc nhất. Việc sử dụng gỗ gõ đỏ quý hiếm để làm hàng trăm chiếc ghế bị coi là hành động thiếu thân thiện với môi trường, đi ngược lại xu hướng kiến trúc bền vững toàn cầu. Giới chuyên môn đặt câu hỏi: Liệu có nhất thiết phải hy sinh một vạt rừng nguyên sinh chỉ để phục vụ cho một ý tưởng trưng bày làng nghề?

Lời kết: Bài học về sự thấu cảm trong kiến trúc
Mọi tranh luận về đẹp - xấu thường không có hồi kết vì mỗi người có một thước đo thẩm mỹ riêng. Tuy nhiên, vụ "lùm xùm" quanh Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh đã để lại bài học sâu sắc cho giới nghề về việc cân bằng giữa cái tôi sáng tạo, mong muốn quảng bá văn hóa địa phương và trách nhiệm với môi trường, xã hội.
Một công trình kiến trúc tốt không chỉ đẹp ở lớp vỏ bên ngoài hay lộng lẫy ở nội thất bên trong, mà còn phải hài hòa trong sự vận hành và được cộng đồng chấp nhận một cách tự nhiên. Dù chiếc ghế gỗ Đồng Kỵ có tiếp tục tồn tại hay bị thay thế, nó đã hoàn thành một nhiệm vụ ngoài ý muốn: Khơi dậy sự quan tâm sâu sắc của xã hội về cách chúng ta ứng xử với di sản trong thời đại mới.

THÔNG TIN CÔNG TRÌNH
Công trình: Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh.
Vị trí: Phường Hòa Long, TP. Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh.
Diện tích khu đất: 19.400 $m^2$.
Tổng mức đầu tư: Hơn 241 tỷ đồng.
Đơn vị thiết kế: KTS Ngô Trung Hải, Trần Hoàng Hải Nam, Trần Anh Sơn.
Giải thưởng: Giải Bạc hạng mục Kiến trúc công cộng – Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2022-2023.

LAM VY

Chúng tôi luôn sẵn lòng lắng nghe và đưa những câu chuyện sáng tạo & tin tức của bạn đến gần hơn với cộng đồng. Gửi bài viết tại đây để cùng DesignPlus lan tỏa những giá trị thiết kế bền vững
Bài đăng gần đây
bottom of page