Trong bối cảnh các khuôn viên đại học dần thoát khỏi mô hình học đường khép kín, tòa nhà Dịch vụ Sinh viên Ngoolark tại Đại học Edith Cowan (ECU), Perth, do JCY Architects & Urban Designers thiết kế, cho thấy cách kiến trúc có thể tái định nghĩa đời sống sinh viên. Công trình không chỉ đáp ứng công năng mà còn trở thành chất xúc tác cho tương tác xã hội, bản sắc văn hóa và sự phát triển bền vững của cộng đồng học đường.
Ngoolark được hình dung như một trung tâm sinh hoạt đa lớp, tập trung nhiều loại hình phục vụ sinh viên sinh hoạt, học tập
Tên gọi Ngoolark xuất phát từ ngôn ngữ Noongar – chỉ loài vẹt Carnaby Cockatoo bản địa Tây Úc – không đơn thuần mang tính biểu tượng. Nó phản ánh ngay từ đầu định hướng của dự án: gắn kết công trình với bối cảnh tự nhiên, văn hóa bản địa và tinh thần nơi chốn, thay vì tồn tại như một khối kiến trúc trung tính, tách rời môi trường xung quanh.
Về tổ chức không gian, Ngoolark được hình dung như một trung tâm sinh hoạt đa lớp. Hai tầng dưới đóng vai trò là lõi hoạt động sôi động nhất, nơi tập trung các dịch vụ sinh viên, không gian giao lưu, sinh hoạt học đường và các hoạt động mang tính cộng đồng. Các tầng phía trên được bố trí linh hoạt cho khu văn phòng, nghiên cứu và các chức năng hỗ trợ đổi mới sáng tạo, cho phép công trình thích ứng với những thay đổi trong tương lai của mô hình đại học hiện đại.
Thay vì san phẳng hay áp đặt một cấu trúc đơn tuyến, địa hình được sử dụng để tạo nên một “con phố khuôn viên” - đan xen vào nhau
Một trong những điểm đáng chú ý của dự án là cách kiến trúc sư khai thác sự chênh lệch cao độ tự nhiên của khu đất. Thay vì san phẳng hay áp đặt một cấu trúc đơn tuyến, địa hình được sử dụng để tạo nên một “con phố khuôn viên” – nơi các luồng di chuyển, không gian trong nhà và ngoài trời, khu vực chính thức và phi chính thức đan xen liên tục. Điều này giúp công trình không chỉ được sử dụng như một tòa nhà, mà còn được “đi qua”, “dừng lại” và “chiếm dụng” theo nhiều cách khác nhau trong đời sống hằng ngày của sinh viên.
Ngôn ngữ hình khối của Ngoolark mang tính đối lập có chủ ý. Khối đế bê tông đa diện tạo cảm giác vững chắc, gắn với mặt đất và tổ chức đô thị, trong khi lớp bao che nhôm đục lỗ màu vàng phía trên nhẹ hơn về thị giác, đóng vai trò che nắng và tạo nhịp điệu cho mặt đứng. Hình ảnh lớp vỏ này được lấy cảm hứng từ bộ lông của vẹt Carnaby – một cách chuyển hóa tinh tế yếu tố tự nhiên thành giải pháp kiến trúc, vừa mang tính biểu đạt vừa có chức năng khí hậu rõ ràng. Quan trọng hơn, dự án không dừng lại ở hình thức. Các chủ đề văn hóa Ngoolark, Joondal và Jingee – gắn liền với cộng đồng thổ dân Noongar – được lồng ghép như những lớp ý nghĩa nền tảng, giúp công trình trở thành một phần của câu chuyện địa phương, thay vì chỉ là một biểu tượng thị giác mới. Kiến trúc ở đây đóng vai trò trung gian, kết nối con người với cảnh quan, thiên nhiên và ký ức văn hóa bản địa.
Nhìn tổng thể, Ngoolark không tìm cách gây ấn tượng bằng quy mô hay hình khối phô trương. Giá trị của công trình nằm ở cách nó tổ chức đời sống, tạo điều kiện cho sự gặp gỡ, trao đổi và hình thành cộng đồng trong một môi trường học đường đang không ngừng thay đổi. Đây là một ví dụ cho thấy kiến trúc đại học ngày nay không còn chỉ là không gian học tập, mà trở thành nền tảng xã hội, nơi bản sắc, văn hóa và tương lai cùng được kiến tạo song song.
Kiến trúc sư: JCY Architects and Urban Designers
Nhà thầu: PACT Construction, DENMAC, Kelvin Chance, Steve Ball
Rob Ramsay
Perth, Úc
