Đền Bahá’í Nam Mỹ, tọa lạc tại vùng đồi Penalolén ở rìa thành phố Santiago (Chile), là một trong những công trình kiến trúc tôn giáo đương đại đáng chú ý của thế kỷ XXI. Do văn phòng Hariri Pontarini Architects (Canada) thiết kế và hoàn thành năm 2016, công trình không chỉ là nơi thờ tự mà còn là một không gian công cộng mở, hướng đến chiêm niệm, đối thoại và sự hiện diện chung của con người trong thiên nhiên.
Đền Bahá’í Nam Mỹ, tọa lạc tại vùng đồi Penalolén ở rìa thành phố Santiago (Chile), là một trong những công trình kiến trúc tôn giáo đương đại đáng chú ý của thế kỷ XXI
Kiến trúc hình thành từ ánh sáng
Ý niệm trung tâm của ngôi đền là ánh sáng – vừa là yếu tố vật lý, vừa là biểu tượng tinh thần. Công trình được cấu thành bởi chín “cánh” kính uốn xoắn, xếp quanh một không gian trung tâm, tạo nên hình thức vừa rõ ràng về cấu trúc, vừa mềm mại trong cảm nhận thị giác. Ánh sáng ban ngày được lọc qua lớp kính đúc bên ngoài, xuyên vào nội thất bằng đá cẩm thạch Bồ Đào Nha bán trong suốt, tạo nên bầu không khí tĩnh lặng, dịu nhẹ và liên tục biến đổi theo thời gian.
Không gian bên trong không có biểu tượng tôn giáo cụ thể. Thay vào đó là một sự trống rỗng có chủ ý, nơi ánh sáng, vật liệu và tỷ lệ không gian trở thành phương tiện dẫn dắt cảm xúc. Khi hoàng hôn buông xuống, ánh sáng trong đền chuyển dần từ trắng sang bạc, rồi ngả vàng và tím – một quá trình chậm rãi khiến người ở trong không gian buộc phải “ở lại” và quan sát.
Cấu trúc, kỹ thuật và sự bền vững
Ẩn sau vẻ ngoài nhẹ nhàng là một hệ kết cấu phức tạp. Mỗi cánh đền được đỡ bởi khung thép mảnh, liên kết nút chính xác cao, đặt trên các vòng bê tông có bộ cách chấn địa chấn – giải pháp cần thiết trong bối cảnh Chile là vùng thường xuyên xảy ra động đất. Lớp vỏ kính đúc gồm hơn 1.100 tấm kính độc bản, được phát triển riêng cho dự án sau nhiều năm thử nghiệm cùng các nghệ nhân và kỹ sư vật liệu.
Công trình được thiết kế với tuổi thọ dự kiến khoảng 400 năm, phản ánh mong muốn xây dựng một kiến trúc không chạy theo thời điểm, mà hướng đến sự bền vững về vật chất lẫn tinh thần.
Công trình được cấu thành bởi chín “cánh” kính uốn xoắn, xếp quanh một không gian trung tâm, tạo nên hình thức vừa rõ ràng về cấu trúc, vừa mềm mại trong cảm nhận thị giác
Tính phổ quát và bối cảnh văn hóa
Là ngôi đền Bahá’í cuối cùng trong tám đền lục địa trên thế giới, công trình tại Santiago mang sứ mệnh thể hiện tinh thần phổ quát và bao dung của đức tin Bahá’í. Kiến trúc sư không tìm cách tạo ra một hình ảnh dễ nhận diện bằng biểu tượng, mà lựa chọn con đường khó hơn: tạo nên một không gian mà bất kỳ ai, không phân biệt tín ngưỡng hay văn hóa, đều có thể bước vào mà không cảm thấy bị loại trừ.
Nguồn cảm hứng thiết kế đến từ nhiều nền văn hóa khác nhau: chuyển động xoay của các vũ công Sufi, hình thức đan cài của giỏ tre Nhật Bản, hay ánh nắng loang dưới tán cây. Những tham chiếu này không xuất hiện trực tiếp, mà được chưng cất thành nhịp điệu, hình khối và ánh sáng.
Một suy ngẫm cá nhân
Điều khiến Đền Bahá’í Nam Mỹ trở nên đáng nhớ không nằm ở hình thức “đẹp” theo nghĩa thị giác thuần túy, mà ở cách công trình kiềm chế chính mình. Kiến trúc không áp đặt cảm xúc, không tìm cách gây choáng ngợp, mà tạo điều kiện để con người tự điều chỉnh nhịp độ, tự lắng nghe và tự suy nghĩ.
Trong bối cảnh nhiều công trình đương đại chạy theo biểu tượng và sự khác biệt hình thức, ngôi đền này cho thấy một hướng tiếp cận khác: kiến trúc như một nền tảng cho trải nghiệm tinh thần, nơi vật liệu, kỹ thuật và ánh sáng phục vụ cho sự tĩnh tại hơn là phô diễn. Có lẽ chính sự tiết chế đó khiến công trình vẫn giữ được sức hút lâu dài, không chỉ với du khách, mà cả với những người tìm kiếm một khoảnh khắc yên lặng trong thế giới ngày càng ồn ào.
Loại công trình: Đền
Địa điểm: Peñalolén, Chile
Kiến trúc sư: Hariri Pontarini Architects
Diện tích: 1200 m²
Năm: 2016
Nhiếp ảnh: Daniela Galdames
Nhà sản xuất:
CHC, Contemporary Glass Designs, European Windows, Limarí Lighting Design, Mathiesen, Nuprotec, Tecpro
Quản lý dự án: Desarrolllo y Construccion del Templo Bahá’í de Sudamerica Ltda.
Kết cấu chính và lớp bao che:
Gartner Steel and Glass GmbH, Je Goodman Studio, Contemporary Glass Designs
Tư vấn chiếu sáng: Isometrix, Limarí Lighting Design
Tư vấn kết cấu:
Simpson Gumpertz & Heger, Patricio Bertholet M.
Hỗ trợ kết cấu:
TROW/Carruthers & Wallace,
Đại học Toronto,
Sirve S.A.,
DICTUC - Đại học Công giáo Giáo hoàng Chile,
Carl Lüders,
Juan Carlos de La Llera
Hạng mục: Đền
Kiến trúc sư phụ trách: Siamak Hariri
Quản lý dự án: Doron Meinhard
Kiến trúc sư dự án: Justin Ford
Nhóm dự án:
Michael Boxer, Tiago Masrour, Jin-Yi McMillen, Adriana Balen, Donald Peters, John Cook, George Simionopoulos, Tahirih Viveros, Jaegap Chung, Mehrdad Tavakkolian, Jimmy Farrington
Kiến trúc sư địa phương: Benkal y Larrain Arquitectos
Thiết kế cảnh quan: Juan Grimm
Gia công đá: EDM
Tư vấn lớp bao che: Simpson Gumpertz & Heger
Tư vấn cơ điện (MEP), HVAC:
MMM Group, Videla & Asociados, The OPS Group
Âm học: Verónica Wulf
Kính: Contemporary Glass Designs
Thành phố: Peñalolén
Quốc gia: Chile
