Không chỉ là một chi tiết kiến trúc mang tính hoài niệm hàng hải, cửa sổ tròn – hay porthole window – đang được các kiến trúc sư đương đại khai thác như một ngôn ngữ tạo hình giàu cảm xúc. Từ Iceland đến London, từ nhà ở gia đình đến công trình cải tạo, những ô cửa hình tròn mang lại nhịp điệu thị giác, sự mềm mại và cảm giác chơi đùa đầy tinh tế cho không gian sống.
Cửa sổ tròn như một cử chỉ kiến trúc có chủ ý
Khác với cửa sổ chữ nhật quen thuộc, cửa sổ tròn không tuân theo logic công năng thuần túy. Hình tròn gợi mở sự chuyển động, tính biểu cảm và đôi khi là một chút “lệch chuẩn” có chủ ý. Trong nhiều công trình nhà ở đương đại, porthole window trở thành điểm nhấn giúp kiến trúc thoát khỏi sự khô cứng, đồng thời tạo nên những khung nhìn có tính chọn lọc – nơi cảnh quan, ánh sáng và đời sống giao thoa.
Dưới đây là tám công trình tiêu biểu, nơi cửa sổ tròn không chỉ là chi tiết trang trí mà còn góp phần định hình tinh thần không gian.
Hampshire Mill House – Cooke Fawcett (Anh)
Cooke Fawcett mở rộng một cối xay nước được xếp hạng Grade II tại Hampshire bằng các khối nhà ốp gỗ, trong đó nổi bật là một studio độc lập có cửa sổ tròn lớn hướng về khối nhà chính.
Theo kiến trúc sư Oliver Cooke, đây là “cử chỉ tạo hình rõ nét nhất” của dự án – một điểm nhìn vừa mang tính điêu khắc, vừa tạo kết nối thị giác tinh tế giữa cũ và mới.
Heifort – Felt (Bỉ)
Ngôi nhà một tầng dành cho cặp vợ chồng đã nghỉ hưu tại Ghent được bao phủ bởi mái đồng, gợi hình ảnh nhà kho nông nghiệp. Phần gác mái dành cho khách được đặt dưới mái dốc lớn và kết thúc bằng một cửa sổ tròn, như một “điểm nghỉ” thị giác, giúp khối nhà trở nên mềm mại hơn giữa hình khối mạnh mẽ.
Swan Nest – Yrki Arkitektar (Iceland)
Yrki Arkitektar thiết kế căn nhà nghỉ hè này dựa trên mối quan hệ trực tiếp với cảnh quan núi lửa xung quanh. Một cửa sổ tròn đặt trong khu bếp đóng vai trò như khung ngắm, tập trung tầm nhìn về phía ngọn núi lửa đang hoạt động gần đó. Hình tròn ở đây không mang tính trang trí, mà là cách “định hình trải nghiệm thiên nhiên”.
Runda – Nikjoo & Flawk (Anh)
Được xây dựng trên một khu đất xen kẽ ở Bắc London, Runda là ngôi nhà gia đình mang hình khối điêu khắc với tường cong và các cửa sổ tròn. Những đường cong này phản ánh chính hình dạng khu đất, giúp công trình hòa nhập tự nhiên vào bối cảnh đô thị chật hẹp mà vẫn giữ được cá tính riêng.
Casa Wiz – BHY Arquitectos (Argentina)
Trong dự án cải tạo một ngôi nhà thập niên 1980 tại Buenos Aires, BHY Arquitectos bổ sung một khối nhà kính hai tầng dạng mái dốc. Trên bề mặt kim loại trắng của khối mới, một cửa sổ tròn nhỏ xuất hiện như điểm nhấn tinh tế, phá vỡ tính tuyến tính của hình khối và tạo cảm giác nhẹ nhàng cho tổng thể.
Brockley House – Office S&M (Anh)
Office S&M mang đến Brockley House bảng màu pastel vui nhộn, lấy cảm hứng từ quảng cáo bánh kẹo thập niên 1950. Trên mặt đứng sơn tím nhạt, một cửa sổ tròn lớn nhìn ra vườn sau vừa đóng vai trò lấy sáng, vừa như một “nét chấm phá” tăng tính biểu cảm cho công trình góc phố này.
Red House – David Kohn Architects (Anh)
Ngôi nhà tại Dorset do David Kohn Architects thiết kế tham chiếu đến kiến trúc truyền thống Anh, nhưng được thêm vào những “lệch pha” có chủ ý. Hệ cửa sổ tròn và bán nguyệt với khung sơn xanh tạo nên nhịp điệu hình học, khiến mặt tiền trở nên sinh động và giàu cá tính.
Peek-a-Blue – Nimtim Architects (Anh)
Trong dự án mở rộng nhà ở London này, Nimtim Architects sử dụng các ô mở viền xanh ultramarine để tạo liên kết thị giác giữa các không gian. Cửa sổ tròn tại khu bếp – ăn không chỉ nhìn ra vườn sau mà còn đóng vai trò như “khe nhìn” màu sắc, mang lại cảm giác tươi mới cho sinh hoạt hằng ngày.
Hình tròn và sự tự do trong tư duy nhà ở
Điểm chung của những công trình này không nằm ở hình thức, mà ở cách các kiến trúc sư dùng cửa sổ tròn để kể câu chuyện riêng của từng ngôi nhà. Hình tròn phá vỡ tính trật tự quen thuộc, mở ra những khung nhìn chọn lọc và mang đến cảm giác thân thiện, giàu tính nhân văn.
Trong bối cảnh kiến trúc nhà ở ngày càng đề cao trải nghiệm cá nhân, porthole window trở thành một chi tiết nhỏ nhưng đủ sức gợi mở: sống chậm hơn, nhìn kỹ hơn và cho phép kiến trúc được… vui một chút.
