Giữa bối cảnh khủng hoảng tài nguyên và rác thải ngày càng trầm trọng, một thế hệ nhà thiết kế đang lựa chọn đối diện trực diện với câu hỏi: vật liệu đến từ đâu và sẽ đi về đâu? Dự án Los Colados của LOCUS mở ra một cách tiếp cận mới, nơi nhựa phế thải được tái cấu trúc trong bê tông, biến chất thải đô thị thành ngôn ngữ thiết kế mang tính phản tư và bền vững.
Tư duy vật liệu trong thời kỳ khủng hoảng tài nguyên
Trong nhiều thập kỷ, sự phát triển của môi trường xây dựng gắn chặt với các quá trình khai thác tài nguyên chuyên sâu. Chính những phương thức từng thúc đẩy đô thị hóa mạnh mẽ ấy cũng đồng thời đặt nền móng cho các thách thức môi trường mà thế hệ hôm nay đang phải đối mặt: rác xây dựng chất đống ở rìa thành phố, nhựa trôi dạt ngoài đại dương, và nguồn tài nguyên nguyên sinh ngày càng cạn kiệt.
Gợi nhớ đến quan điểm của kiến trúc sư Alvar Aalto – rằng kiến trúc hiện đại không nằm ở việc tìm kiếm vật liệu mới, mà ở cách con người sử dụng vật liệu một cách nhân văn hơn – nhiều nhà thiết kế đương đại đang quay lại chất liệu “đã bị bỏ quên”: rác thải.
Los Colados – Bê tông kể câu chuyện của nhựa
Trong dòng chảy đó, Los Colados là một thử nghiệm vật liệu đáng chú ý đến từ LOCUS, hợp tác cùng Muebles de Concreto. Sản phẩm đầu tiên của chuỗi nghiên cứu là một chiếc bồn rửa tay – nơi hành động quen thuộc hằng ngày trở thành trải nghiệm mang tính phản tư.
Ý tưởng trung tâm của dự án được LOCUS khái quát bằng một câu ngắn gọn nhưng đầy sức nặng: “Hãy rửa tay trên chính lượng rác bạn đã tạo ra.” Đây không phải là một tuyên bố mang tính khiêu khích, mà là lời mời gọi người dùng đối diện với vòng đời vật liệu – từ tiêu dùng, thải bỏ đến tái sinh.
Bối cảnh đô thị và kho tài nguyên bị lãng quên
Được phát triển tại Mexico City – một trong những đô thị đông dân và tạo ra lượng rác thải lớn nhất thế giới – dự án xuất phát từ chính bối cảnh sống xung quanh nhóm thiết kế. Thay vì tìm kiếm vật liệu mới, LOCUS bắt đầu bằng việc kiểm kê những gì đang tồn tại: SIM điện thoại cũ, vỏ tủ lạnh, chai nhựa, đĩa nhựa, vỏ máy tính… Những mảnh vỡ bị bỏ quên này được thu gom, phân loại và nghiền nhỏ để thay thế cốt liệu truyền thống trong bê tông.
Cách tiếp cận này không chỉ mang tính thực hành, mà còn đặt ra một câu hỏi quan trọng: nếu rác thải đã hiện diện khắp nơi, tại sao không xem chúng như một nguồn tài nguyên mới?
Thẩm mỹ mới từ hỗn hợp phế thải
Việc kết hợp nhiều loại nhựa với màu sắc và nguồn gốc khác nhau đã tạo nên một bề mặt bê tông giàu sắc độ, gợi liên tưởng đến terrazzo nhưng mang tính ngẫu hứng và đương đại hơn. Chất liệu vốn gắn liền với sự nặng nề và đơn điệu nay có thêm chiều sâu thị giác và câu chuyện vật liệu phía sau.
Theo LOCUS, điều này không chỉ mở rộng khả năng thẩm mỹ của bê tông, mà còn đặt ra nhu cầu tái tưởng tượng cách sử dụng vật liệu trong tương lai – đặc biệt khi nhựa vừa là vấn đề môi trường, vừa có thể trở thành “mỏ vật liệu” tiềm năng.
Bê tông, nhựa và trách nhiệm môi trường
Dự án cũng thẳng thắn nhìn nhận những tác động tiêu cực của bê tông truyền thống – từ khai thác cát đến lượng khí CO₂ phát thải trong quá trình sản xuất. Việc thay thế một phần cốt liệu bằng nhựa tái chế không phải là giải pháp toàn diện, nhưng là một bước thử nghiệm quan trọng, góp phần giảm phụ thuộc vào tài nguyên nguyên sinh và mở ra hướng đi mới cho nghiên cứu vật liệu.
Los Colados không đưa ra lời giải hoàn chỉnh, nhưng đóng vai trò như một nền tảng đối thoại – nơi thiết kế, môi trường và trách nhiệm xã hội gặp nhau.
Từ vật thể đến tư duy thiết kế
Quan trọng hơn cả sản phẩm, dự án cho thấy giá trị của việc bắt đầu từ bối cảnh gần nhất: phân tích, quan sát và khai thác những gì đang bị xem là vô giá trị. Chính quá trình đó có thể dẫn đến những công thức vật liệu mới, những ứng dụng chưa từng được nghĩ đến, và một tư duy sản xuất phù hợp hơn với thời đại biến động về khí hậu, kinh tế và xã hội.
