Giữa nhịp sống đô thị ngày càng tăng tốc, Thư viện Bắc Kinh hiện lên như một không gian chậm rãi và giàu chiều sâu – nơi tri thức, con người và thiên nhiên cùng tồn tại trong một cấu trúc kiến trúc đầy cảm hứng. Không chỉ là kho lưu trữ sách, công trình do Snøhetta thiết kế còn tái định nghĩa vai trò của thư viện công cộng trong kỷ nguyên số.
Kiến trúc như một hệ sinh thái tri thức
Tọa lạc tại quận Thông Châu – khu đô thị mới phía Đông Bắc Kinh, Thư viện Bắc Kinh được hình dung như một “cảnh quan bên trong”. Trung tâm công trình là hai khối không gian lớn tựa những dãy đồi cao gần 16 mét, nơi các bậc thang uốn lượn vừa đóng vai trò sàn, kệ sách, vừa là chỗ ngồi đọc và nghỉ ngơi. Những không gian đọc bán riêng tư, phòng chức năng được khéo léo đặt ẩn trong “lòng đồi”, tạo nên cảm giác tách biệt nhưng không cô lập.
Giữa hai khối đồi là “thung lũng” – một hành lang dài lát đá mài liền mạch, lấy cảm hứng từ dòng sông Tonghui gần đó. Lối đi này dẫn dắt người đọc di chuyển xuyên suốt công trình, mở ra trải nghiệm khám phá không gian liên tục, mềm mại và giàu nhịp điệu.
Dưới tán cây bạch quả – nơi ánh sáng trở thành chất liệu
Hình ảnh ấn tượng nhất của thư viện chính là hệ cột khổng lồ vươn cao như những thân cây bạch quả – loài cây bản địa có lịch sử hàng trăm triệu năm. Phần “tán lá” kim loại xếp lớp phía trên cho phép ánh sáng tự nhiên len lỏi sâu vào nội thất, tạo nên bầu không khí sáng sủa, trong trẻo và gắn kết chặt chẽ với thiên nhiên.
Ánh sáng không chỉ đóng vai trò chiếu sáng, mà trở thành yếu tố kiến trúc dẫn dắt cảm xúc: lúc nhẹ nhàng, tĩnh tại cho việc đọc; lúc rộng mở, sinh động cho các hoạt động giao lưu, triển lãm.
Thư viện của thời đại kết nối
Trong bối cảnh Internet làm thay đổi cách con người tiếp cận tri thức, Thư viện Bắc Kinh được thiết kế như một không gian khuyến khích tương tác xã hội. Nội thất và kiến trúc hòa làm một, hạn chế vách ngăn cứng, cho phép kệ sách, ghế ngồi và lối đi đan cài linh hoạt. Người đọc có thể dễ dàng lựa chọn giữa không gian mở sôi động hay những góc yên tĩnh để tập trung.
Thư viện hiện lưu trữ hơn 8 triệu đầu sách cùng 800 TB tài nguyên số, ứng dụng hệ thống lưu trữ và truy xuất sách tự động (AS/RS) nhằm tối ưu diện tích và nâng cao hiệu quả vận hành. Không gian mở cửa 24/7, kết hợp dịch vụ mượn sách trực tuyến và giao tận nhà, mở rộng khả năng tiếp cận tri thức cho cộng đồng vượt ra ngoài phạm vi công trình.
Năm 2023, nơi đây được Guinness World Records công nhận là không gian đọc trong thư viện lớn nhất thế giới – một dấu mốc khẳng định quy mô và tầm ảnh hưởng của dự án.
Trung tâm văn hóa đa lớp
Vượt xa chức năng đọc sách, Thư viện Bắc Kinh còn là một tổ hợp văn hóa với các khu triển lãm, phòng hội nghị, không gian biểu diễn và sảnh trải nghiệm Metaverse. Những hoạt động giáo dục, giao lưu nghệ thuật, thảo luận học thuật thường xuyên diễn ra, biến thư viện thành điểm hẹn văn hóa năng động cho mọi thế hệ.
Chiến lược bền vững dài hạn
Tư duy bền vững được tích hợp xuyên suốt vòng đời dự án. Hệ cột mô-đun 9x9m không chỉ tạo hình sinh động mà còn tích hợp chức năng điều hòa vi khí hậu, thu gom nước mưa và điều tiết ánh sáng. Mặt đứng kính được tối ưu bằng kính low-E ở hướng Đông – Tây, kết hợp mái hiên lớn hạn chế bức xạ nhiệt.
Hệ thống pin mặt trời trên mái cung cấp nguồn năng lượng tái tạo, giúp công trình đạt chứng nhận GBEL 3 sao – cấp độ bền vững cao nhất tại Trung Quốc. Năm 2025, Thư viện Bắc Kinh cũng được Tạp chí TIME vinh danh là một trong những “Địa điểm tuyệt vời nhất thế giới”.
