Giữa ánh nắng sa mạc và đường chân trời của đảo Saadiyat, Guggenheim Abu Dhabi đang dần lộ diện với những khối kiến trúc mạnh mẽ, phi truyền thống. Không chỉ là một bảo tàng mới, công trình này còn được nhìn nhận như lời khép lại đầy biểu tượng cho sự nghiệp kiến trúc kéo dài gần tám thập kỷ của Frank Gehry – nơi nghệ thuật, không gian và thời gian giao thoa trong trạng thái chưa hoàn toàn hoàn tất, nhưng đã đủ để gợi mở.
Di sản cuối cùng của Frank Gehry giữa bối cảnh văn hóa toàn cầu
Tọa lạc trên đảo Saadiyat Island, Guggenheim Abu Dhabi là dự án quy mô lớn cuối cùng do Frank Gehry thiết kế trước khi ông qua đời ở tuổi 96. Với diện tích khoảng 42.000 m², đây sẽ là bảo tàng lớn nhất trong hệ thống Guggenheim toàn cầu, vượt cả Guggenheim Bilbao – công trình từng làm thay đổi hình ảnh một thành phố.
Sau nhiều lần gián đoạn kể từ khi được công bố năm 2006 và khởi công năm 2011, dự án đã được tái khởi động từ 2019. Những hình ảnh mới ghi nhận công trình đang tiến gần đến trạng thái hoàn thiện, dù thời điểm khai trương chính thức vẫn chưa được công bố.
Khi hình khối trở thành ngôn ngữ kể chuyện
Không giống những bảo tàng truyền thống, Guggenheim Abu Dhabi được cấu thành từ các khối kiến trúc lớn – cao thấp, đặc rỗng, cong gãy – đặt cạnh nhau trong một bố cục có chủ ý. Mỗi khối tương ứng với những không gian trưng bày khác nhau, tạo nên một chuỗi trải nghiệm không tuyến tính.
Ở đây, kiến trúc không chỉ làm nền cho nghệ thuật, mà tự thân trở thành một hình thức biểu đạt. Ánh sáng tự nhiên, bóng đổ, chiều cao không gian và nhịp điệu hình khối cùng tạo nên cảm giác chuyển động – một đặc trưng quen thuộc trong ngôn ngữ thiết kế của Gehry, nhưng được tiết chế hơn, phù hợp với bối cảnh sa mạc và văn hóa Trung Đông.
Một mảnh ghép trong quần thể văn hóa Saadiyat
Guggenheim Abu Dhabi không đứng một mình. Công trình là một phần của quần thể văn hóa Saadiyat – nơi đã có sự hiện diện của Louvre Abu Dhabi do Jean Nouvel thiết kế, cùng Bảo tàng Quốc gia Zayed của Foster + Partners và Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Abu Dhabi.
Sự tập hợp này cho thấy tham vọng dài hạn của Abu Dhabi: xây dựng một trung tâm văn hóa – nghệ thuật mang tầm quốc tế, nơi kiến trúc không chỉ là biểu tượng hình ảnh, mà là công cụ định hình bản sắc đô thị và đối thoại văn hóa toàn cầu.
Không chỉ là bảo tàng, mà là một hệ sinh thái sáng tạo
Bên cạnh các phòng trưng bày nghệ thuật, Guggenheim Abu Dhabi còn bao gồm trung tâm nghệ thuật – công nghệ, không gian giáo dục dành cho trẻ em, thư viện, kho lưu trữ và phòng thí nghiệm bảo tồn. Đây không phải là một bảo tàng “đóng”, mà là một cấu trúc mở – nơi nghệ thuật, nghiên cứu và giáo dục cùng tồn tại.
Cách tiếp cận này phản ánh một tư duy đương đại về bảo tàng: không chỉ lưu giữ, mà còn kích hoạt tri thức và trải nghiệm.
Một công trình chưa hoàn tất – nhưng đã đủ để trở thành ký ức
Guggenheim Abu Dhabi có thể chưa mở cửa, nhưng những hình khối đang dần hoàn thiện của nó đã bắt đầu ghi dấu trong trí nhớ thị giác của đô thị. Ở đó, ta thấy một Frank Gehry quen thuộc nhưng cũng rất khác: ít phô trương hơn, trầm lắng hơn, như thể kiến trúc sư đang để lại một lời chào sau cùng – không ồn ào, nhưng đầy trọng lượng.
