Lấy cảm hứng từ trường ca “Haft Peykar” (Bảy nàng mỹ nhân) của nhà thơ Nizami Ganjavi, nhóm thiết kế BELLPRAT PARTNER kết hợp cùng Eleven đã chuyển hóa một tác phẩm văn học cổ điển thành một logic không gian tuyến tính. Thay vì minh họa câu chuyện bằng hình ảnh hay trưng bày đồ họa, công trình được cấu thành từ bảy vòm kiến trúc tham số liên tiếp, tạo nên một chuỗi không gian có trật tự rõ ràng, vừa tách biệt vừa liên kết.
Mỗi vòm đóng vai trò như một “đơn vị không gian” độc lập, đại diện cho một khía cạnh trong văn hóa và chiến lược phát triển của Azerbaijan. Tuy nhiên, giá trị kiến trúc nằm ở chỗ: các vòm không tồn tại như những khối đơn lẻ, mà được kết nối bằng tỷ lệ, độ cong, nhịp kết cấu và trục di chuyển, tạo nên một tổng thể liên tục – nơi trải nghiệm được tích lũy theo từng bước chân.
Hình khối và ngôn ngữ tham số
Việc ứng dụng kiến trúc tham số cho phép nhóm thiết kế kiểm soát chính xác hình học của từng vòm, từ độ cong, chiều cao cho đến khoảng mở và góc nhìn. Các vòm không đồng dạng tuyệt đối mà biến thiên nhẹ, tạo nên nhịp điệu không gian mềm mại, tránh cảm giác lặp lại cơ học thường thấy ở các cấu trúc mô-đun.
Sự biến đổi hình học này không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn phục vụ trải nghiệm: mỗi đoạn không gian mở ra một cao độ khác nhau, thay đổi cảm nhận về ánh sáng, tầm nhìn và âm thanh. Kiến trúc vì thế không đứng yên mà “chuyển động” cùng người tham quan, đúng với tinh thần nhập vai mà Expo 2025 hướng tới.
Lớp vỏ công trình: sự giao thoa giữa truyền thống và công nghệ
Một trong những điểm nhấn kiến trúc quan trọng nhất của gian hàng Azerbaijan nằm ở lớp bao che. Lấy cảm hứng từ nghệ thuật Shebeke – kỹ thuật lắp ghép gỗ và kính màu truyền thống không sử dụng keo hay đinh – lớp vỏ được tái hiện bằng vật liệu và công nghệ hiện đại, cho phép thi công trên quy mô lớn và phù hợp với yêu cầu bền vững của Expo.
Các họa tiết hình học không chỉ mang giá trị trang trí mà còn đóng vai trò như một bộ lọc ánh sáng. Dưới ánh nắng tự nhiên của đảo Yumeshima, lớp vỏ tạo ra những mảng bóng đổ chuyển động liên tục trên sàn và bề mặt nội thất, khiến không gian bên trong luôn thay đổi theo thời gian trong ngày. Ánh sáng ở đây trở thành một thành phần của kiến trúc, góp phần định hình cảm xúc và nhịp điệu tham quan.
Tổ chức không gian và trải nghiệm đa giác quan
Bên trong cấu trúc vòm, không gian được tổ chức theo hướng mở, hạn chế tối đa ranh giới cứng giữa các khu vực trưng bày. Công nghệ trình chiếu, âm thanh và tương tác được tích hợp trực tiếp vào kiến trúc, thay vì tồn tại như những lớp bổ sung. Điều này giúp trải nghiệm trở nên liền mạch, tránh cảm giác “xem triển lãm trong một cái vỏ kiến trúc”.
Mỗi vòm là một lớp trải nghiệm, nhưng chỉ khi đi trọn lộ trình, người tham quan mới cảm nhận được tổng thể ý tưởng mà công trình muốn truyền tải: sự kết nối giữa các yếu tố văn hóa, thiên nhiên, công nghệ và con người.
Ở tầng sâu hơn, gian hàng Azerbaijan thể hiện rõ vai trò của kiến trúc như một công cụ truyền thông chiến lược quốc gia. Thông qua cấu trúc mở, hình học linh hoạt và vật liệu được cân nhắc về vòng đời, công trình phản ánh quá trình chuyển dịch của Azerbaijan từ nền kinh tế phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch sang định hướng năng lượng xanh và phát triển bền vững.
Không gian không chỉ trưng bày các sáng kiến môi trường mà bản thân kiến trúc cũng trở thành minh chứng cho tư duy đó: một hệ thống kết nối, nơi từng thành phần riêng lẻ chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắn kết vào tổng thể.
Gian hàng Azerbaijan tại Expo 2025 không tìm cách gây ấn tượng bằng quy mô hay hình thức phô trương, mà chinh phục người xem bằng logic kiến trúc rõ ràng, nhất quán và giàu chiều sâu. Thông qua kiến trúc tham số, công trình đã thành công trong việc chuyển hóa câu chuyện văn hóa thành trải nghiệm không gian, đồng thời khẳng định vai trò của kiến trúc như một ngôn ngữ kết nối – giữa quá khứ và tương lai, giữa bản sắc và đổi mới, giữa con người và môi trường.
