Tọa lạc tại thị trấn Ande, vùng tưới tiêu Dujiangyan – cái nôi của hệ thống nông nghiệp cổ đại Tây Tứ Xuyên, Douban Museum là một bảo tàng sinh thái được kiến tạo trên tinh thần tôn trọng tuyệt đối cảnh quan tự nhiên. Thay vì trở thành một điểm nhấn thị giác áp đảo, công trình lựa chọn “ẩn mình” giữa rừng tre, ruộng đồng và cấu trúc cư trú Linpan truyền thống. Douban Museum vì thế không chỉ là nơi trưng bày, mà còn là một phần của đời sống nông nghiệp địa phương.
Bối cảnh và ý tưởng thiết kế
Khu đất xây dựng nằm trong vùng Linpan – mô hình cư trú đặc trưng của Tây Tứ Xuyên, nơi nhà ở phân tán giữa rừng tre, đất canh tác và hệ sinh thái nông nghiệp đan xen. Bối cảnh này đòi hỏi một cách tiếp cận kiến trúc thận trọng, ưu tiên bảo tồn cảnh quan hơn là tạo dựng hình ảnh biểu tượng. Douban Museum được định hướng như một “ngôi nhà trong rừng tre”, nơi kiến trúc hòa tan vào môi trường tự nhiên thay vì tách rời khỏi nó. Công trình vì thế được xem như một phần tiếp nối của cảnh quan Linpan, chứ không phải một yếu tố ngoại lai áp đặt lên không gian nông thôn.
Chiến lược bảo tồn cảnh quan và tổ chức tổng thể
Bảo vệ môi trường tự nhiên được xác lập là nguyên tắc xuyên suốt của dự án. Toàn bộ cây gỗ có đường kính thân trên 20 cm cùng các cụm tre bản địa đều được giữ lại và đánh dấu bảo tồn trong suốt quá trình thi công. Hình khối công trình được uốn lượn theo địa hình và thảm thực vật hiện hữu, hạn chế tối đa việc san gạt và can thiệp thô bạo vào cảnh quan nông nghiệp. Cách tổ chức tổng thể này cho phép bảo tàng “len mình” vào khu đất, duy trì mối quan hệ hài hòa giữa kiến trúc, cây cối và ruộng đồng xung quanh.
Giải pháp không gian giảm tác động thị giác
Để giảm thiểu tác động thị giác lên cảnh quan Linpan, phần lớn không gian chức năng của bảo tàng được bố trí ngầm dưới mặt đất. Chỉ khoảng một phần ba thể tích công trình được đưa lên trên mặt đất, bao gồm sảnh đón và các không gian trưng bày chính. Các khối nổi được chia nhỏ, khống chế chiều cao dưới 15 m, thấp hơn tán cây metasequoia xung quanh, nhờ đó đường chân trời của khu vực gần như không thay đổi. Giải pháp này giúp bảo tàng hiện diện một cách kín đáo, chỉ dần lộ diện khi người sử dụng tiếp cận ở cự ly gần.
Hình thái kiến trúc và ngôn ngữ truyền thống
Trên mặt đất, Douban Museum gợi nhắc hình ảnh mái dốc truyền thống của nhà ở đồng bằng Thành Đô với hiên sâu và đường nét mềm mại. Hệ mái gồm ba mặt phẳng cong chồng lớp, thích ứng với địa hình dốc Bắc – Nam, tạo cảm giác liên tục và chuyển động nhẹ nhàng trong không gian. Kết cấu mái sử dụng hệ lai gồm dầm gỗ glulam, cột thép và dầm vành khuyên, cho phép vượt nhịp lớn mà vẫn giữ được sự thanh thoát của hình khối. Cách kết hợp này thể hiện sự giao thoa giữa kỹ thuật hiện đại và tinh thần kiến trúc bản địa.
Vật liệu và trải nghiệm không gian cộng đồng
Một điểm nhấn đáng chú ý của công trình là hệ mái “ớt nhiều màu”, thay thế cho ngói xám truyền thống. Thiết kế này lấy cảm hứng từ quá trình ớt Douban chuyển màu khi phơi khô – hình ảnh quen thuộc trong đời sống nông nghiệp địa phương. Bốn tông màu được phân bổ ngẫu nhiên, giúp công trình vừa nổi bật vừa hòa vào nhịp điệu cảnh quan ruộng đồng. Không gian bảo tàng được tổ chức xoay quanh sân trong trung tâm, kế thừa mô hình nhà ở Linpan, nơi ánh sáng, thông gió và các lối đi mở ra cánh đồng tạo điều kiện cho giao tiếp và trải nghiệm tham quan chậm rãi.
Douban Museum cho thấy một hướng tiếp cận rõ nét của bảo tàng sinh thái gắn với cảnh quan nông nghiệp tại Trung Quốc. Công trình lựa chọn hạn chế can thiệp, tôn trọng hệ sinh thái và khai thác kiến trúc bản địa theo tinh thần đương đại. Thay vì tìm cách nổi bật, bảo tàng đồng hành cùng đất đai, cây cối và nhịp sống nông thôn. Đây là một mô hình đáng chú ý cho các dự án văn hóa bền vững trong bối cảnh nông thôn hiện nay.
THÔNG TIN CÔNG TRÌNH:
Tên công trình: Douban Museum
Địa điểm: Thị trấn Ande, khu vực Dujiangyan, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc
Quy mô: 6.765 m²
Năm hoàn thành: 2025
Đơn vị thiết kế: CSWADI
Nhiếp ảnh: 404NFSTUDIO
Nguồn: ArchDaily
