Điểm chạm của Thiết kế, Sáng tạo & Kiến tạo Không gian
Khám phá thế giới kiến trúc của Glenn Murcutt – nơi những tấm tôn sóng và tư duy thuận thiên tạo nên những công trình "biết thở" và hòa quyện tuyệt đối với thiên nhiên Úc.
Glenn Murcutt (sinh năm 1936) sinh ra tại London nhưng lớn lên giữa thiên nhiên hoang sơ của Papua New Guinea. Chính trải nghiệm thơ ấu về kiến trúc bản địa đơn sơ đã hun đúc nên tư duy thiết kế của ông: kiến trúc phải phục vụ đời sống và tôn trọng môi trường.
Một cuộc đời gắn liền với sự giản đơn
Glenn Murcutt (sinh năm 1936) mang trong mình sự giao thoa văn hóa đặc biệt: sinh ra tại London nhưng lớn lên giữa thiên nhiên hoang sơ của Papua New Guinea. Chính trải nghiệm thơ ấu về kiến trúc bản địa đơn sơ đã hun đúc nên tư duy thiết kế của ông: kiến trúc phải phục vụ đời sống và tôn trọng môi trường.
Không giống như những KTS ngôi sao khác chạy theo những tòa tháp chọc trời, Murcutt dành cả đời để làm việc độc lập. Ông tự tay vẽ từng bản vẽ, tự mình giám sát công trình. Với ông, làm kiến trúc là một hành trình cá nhân đầy tỉ mỉ để tạo ra sự "phi thường từ những điều bình thường".
Triết lý "Chạm nhẹ vào đất" (Touch this earth lightly)
Lấy cảm hứng từ ngạn ngữ của thổ dân Úc, Murcutt tin rằng con người không nên để lại những dấu ấn nặng nề lên mặt đất. Các công trình của ông thường:
▪️Sử dụng hệ cột mảnh, nâng sàn lên khỏi mặt đất để không làm gián đoạn hệ sinh thái bên dưới.
▪️Thiết kế linh hoạt để có thể tháo dỡ và tái chế vật liệu dễ dàng.
▪️Tôn trọng dòng chảy của nước, hướng gió và đường đi của ánh sáng mặt trời.
"Phù thủy" của tôn sóng và kiến trúc thuận thiên
Điểm nhận diện đặc trưng nhất trong các tác phẩm của Murcutt chính là tôn sóng. Loại vật liệu vốn bị coi là rẻ tiền và thô kệch đã được ông nâng tầm thành một ngôn ngữ kiến trúc đầy thẩm mỹ.
Trung tâm Giáo dục Boyd tại Riversdale, bang New South Wales (Úc), do kiến trúc sư Glenn Murcutt thiết kế. Công trình được xây dựng trong giai đoạn 1996–1999, với sự hợp tác của Reg Lark và Wendy Lewin. Trung tâm tọa lạc trên khu điền trang Riversdale, hiện do Quỹ Bundanon (Bundanon Trust) quản lý.
▫️ Cách Murcutt làm chủ vật liệu và không gian:
▪️Vật liệu kinh tế: Tôn sóng, thép cán, kính và gỗ địa phương được kết hợp nhuần nhuyễn để tạo nên sự bền bỉ với chi phí thấp.
▪️Thiết kế "biết thở": Các công trình của ông hầu hết không cần điều hòa nhiệt độ. Ông sử dụng các hệ thống cửa chớp, mái đua và khe thoáng để tận dụng gió tự nhiên.
▪️Cấu trúc thanh mảnh: Những mái nhà cong nhẹ bằng tôn gợi liên tưởng đến những cánh chim hay những tán cây rừng, che chở con người khỏi cái nắng gay gắt của vùng thảo nguyên.
Những kiệt tác tiêu biểu
Mỗi ngôi nhà của Murcutt là một bài học về sự tinh tế trong chi tiết:
▪️ Marie Short House: Ngôi nhà khởi đầu cho phong cách sử dụng tôn sóng, với hệ thống thông gió tự nhiên hoàn hảo.
▪️ Magney House: Một cấu trúc dài, thanh thoát nằm bên bờ biển, trông như một chiếc lều thép hiện đại nhưng đầy ấm áp.
▪️ Boyd Education Center: Một ví dụ điển hình về việc kiến trúc công cộng có thể hòa nhập với cảnh quan đồi núi trùng điệp một cách yên bình nhất.
▪️ Marika-Alderton House: Thiết kế dành cho vùng khí hậu nhiệt đới, nơi ngôi nhà có thể mở toang hoàn toàn để đón gió mà vẫn bảo vệ người ở khỏi những cơn bão lớn.
Người thầy không dùng máy tính
Trong một kỷ nguyên mà AI và phần mềm 3D thống trị, Glenn Murcutt vẫn trung thành với những nét vẽ tay và sự quan sát trực tiếp. Ông không thích "mạng máy tính" mà thích "mạng nhện" – biểu tượng của sự khéo léo tự nhiên. Ông dạy chúng ta rằng: để xây dựng một ngôi nhà tốt, bạn phải hiểu rõ từng tảng đá, từng ngọn gió tại nơi đó trước khi đặt viên gạch đầu tiên.
Kết luận
Glenn Murcutt không chỉ là một kiến trúc sư; ông là một nhà sinh thái học thực thụ trong lĩnh vực xây dựng. Di sản của ông là lời nhắc nhở rằng: sự sang trọng thực sự nằm ở sự tĩnh lặng, ánh sáng, và sự giao hòa giữa con người với thiên nhiên, chứ không phải ở những vật liệu bóng bẩy, đắt tiền.
Tạp chí thiết kế DesignPlus
