Điểm chạm của Thiết kế, Sáng tạo & Kiến tạo Không gian
Trong bối cảnh nhiều đô thị mới trên thế giới đầu tư mạnh cho các công trình văn hóa, New Tashkent Contemporary Art Center là một trong những dự án đáng chú ý tại New Tashkent, Uzbekistan. Công trình do Võ Hữu Linh Architects phát triển, theo đuổi hướng tiếp cận kết hợp giữa nghiên cứu khí hậu, hiệu quả vận hành và trải nghiệm không gian của người sử dụng.
Tọa lạc tại khu trung tâm của đô thị mới New Tashkent, dự án được định hướng như một trung tâm nghệ thuật đương đại, đồng thời đảm nhiệm vai trò của một không gian văn hóa công cộng trong cấu trúc phát triển tương lai của thành phố.
Dự án vừa được xướng tên tại VMARK Design Award 2026 với giải Gold Winner ở hạng mục Best Cultural, Educational & Healthcare Architecture Design. Bên cạnh đó, công trình cũng xuất hiện trên một số nền tảng kiến trúc quốc tế, cho thấy sự quan tâm dành cho các đề xuất thiết kế đến từ Việt Nam trong những bối cảnh đô thị ngoài lãnh thổ.
Một trung tâm nghệ thuật cho đô thị mới New Tashkent
Tọa lạc tại khu trung tâm của đô thị mới New Tashkent, dự án được định hướng như một trung tâm nghệ thuật đương đại, đồng thời đảm nhiệm vai trò của một không gian văn hóa công cộng trong cấu trúc phát triển tương lai của thành phố.
Thay vì tập trung vào những hình khối mang tính trình diễn, phương án thiết kế đi theo hướng tạo dựng một công trình có khả năng gắn với bối cảnh địa phương, từ điều kiện khí hậu đến nhu cầu sử dụng và khả năng kết nối cộng đồng. Ở góc độ này, công trình không chỉ là nơi trưng bày nghệ thuật mà còn được xem như một điểm hẹn văn hóa, góp phần định hình đời sống công cộng cho khu đô thị mới.
Thiết kế phát triển từ dữ liệu khí hậu và các bài toán môi trường
Một trong những điểm đáng chú ý của dự án nằm ở quá trình nghiên cứu điều kiện tự nhiên ngay từ giai đoạn đầu. Các phân tích về hướng gió, bức xạ mặt trời và vi khí hậu được sử dụng như cơ sở để định hình giải pháp kiến trúc, thay vì chỉ xử lý ở lớp kỹ thuật vận hành phía sau.
Thông qua mô phỏng CFD (Computational Fluid Dynamics), hình thái mái được tính toán theo nguyên lý khí động học nhằm giảm áp lực gió và cải thiện điều kiện vi khí hậu cho các không gian công cộng. Song song với đó, các nghiên cứu về bức xạ mặt trời giúp nhóm thiết kế xác định hình học mái che phù hợp để hạn chế hấp thụ nhiệt và tận dụng nguồn sáng tự nhiên theo từng thời điểm trong năm.
Phần mặt đứng được xử lý theo cấu trúc hai lớp, kết hợp giữa kính Low-E và các tấm nhôm đục lỗ. Giải pháp này giúp công trình kiểm soát nhiệt lượng hấp thụ, giảm phụ thuộc vào năng lượng vận hành, đồng thời vẫn duy trì được chất lượng chiếu sáng và cảm giác thoáng mở cho không gian bên trong.
Cách tiếp cận này phản ánh khá rõ định hướng của Võ Hữu Linh Architects: kiến trúc không đứng tách rời môi trường, mà cần được hình thành từ chính những điều kiện tự nhiên và bối cảnh sử dụng cụ thể.
Trung tâm công trình là một đại sảnh lớn không cột, đóng vai trò như điểm kết nối của các hoạt động triển lãm, sự kiện và giao lưu cộng đồng. Từ đây, người sử dụng có thể tiếp cận các khu chức năng theo nhiều hướng khác nhau, tạo ra hành trình khám phá linh hoạt thay vì bị bó hẹp trong một tuyến tham quan cố định.
Không gian được tổ chức xoay quanh trải nghiệm của người dùng
Ngoài bài toán môi trường, dự án cũng cho thấy sự chú ý đáng kể đến trải nghiệm không gian. Trung tâm công trình là một đại sảnh lớn không cột, đóng vai trò như điểm kết nối của các hoạt động triển lãm, sự kiện và giao lưu cộng đồng. Từ đây, người sử dụng có thể tiếp cận các khu chức năng theo nhiều hướng khác nhau, tạo ra hành trình khám phá linh hoạt thay vì bị bó hẹp trong một tuyến tham quan cố định.
Cách tổ chức này giúp nghệ thuật không chỉ nằm trong các phòng trưng bày tách biệt, mà hiện diện xuyên suốt trong trải nghiệm của người xem. Không gian kiến trúc vì thế cũng trở thành một phần của quá trình tiếp cận nghệ thuật, thay vì chỉ đóng vai trò làm nền cho trưng bày.
Vào buổi tối, ánh sáng từ nội thất xuyên qua lớp mặt đứng hai lớp tạo nên hiệu ứng thị giác rõ nét cho công trình trên trục cảnh quan đô thị. Yếu tố này không chỉ tăng nhận diện cho trung tâm nghệ thuật, mà còn góp phần duy trì sức sống cho không gian công cộng xung quanh sau khi mặt trời lặn.
Một dự án quốc tế mang dấu ấn của đội ngũ thiết kế Việt Nam
Với Võ Hữu Linh Architects, New Tashkent Contemporary Art Center là một dự án đáng chú ý không chỉ ở quy mô hay tính chất văn hóa, mà còn ở cơ hội làm việc trong một bối cảnh quốc tế với những yêu cầu rất riêng về khí hậu, đô thị và văn hóa bản địa.
Thông qua quá trình nghiên cứu bối cảnh địa phương, phối hợp với các đối tác sở tại và phát triển giải pháp thiết kế theo hướng bền vững, dự án cho thấy cách một đơn vị thiết kế Việt Nam có thể tham gia vào những bài toán kiến trúc ngoài lãnh thổ, nhưng vẫn giữ được cách tiếp cận riêng về môi trường, cộng đồng và chất lượng không gian.
Giải thưởng tại VMARK Design Award 2026 cùng sự hiện diện trên các nền tảng kiến trúc quốc tế là một tín hiệu tích cực cho dự án. Ở góc độ rộng hơn, đây cũng là ví dụ cho thấy kiến trúc Việt Nam đang dần có thêm hiện diện trong các công trình mang tính thử thách về quy mô, kỹ thuật và bối cảnh trên thị trường quốc tế.
