Trải nghiệm người dùng như trung tâm của quyết định thiết kế
Trong thực hành nghề nghiệp, yếu tố chi phối mạnh mẽ nhất đến các quyết định thiết kế, theo Takashi Niwa, không nằm ở ngân sách, kỹ thuật hay thậm chí là yếu tố bền vững, mà chính là trải nghiệm người dùng. Kiến trúc, trong cách nhìn này, không chỉ là việc tạo ra không gian để ở, để làm việc hay để sử dụng, mà là khả năng khuếch đại những trải nghiệm gắn liền với ký ức và cảm xúc của con người tại một nơi chốn cụ thể.
Một công trình kiến trúc tốt là công trình khiến con người nhớ về khoảng thời gian họ đã sống trong đó. Kiến trúc cần kích hoạt các hoạt động, từ giao tiếp xã hội cho đến những khoảnh khắc rất riêng tư như việc đứng lặng, quan sát hay suy ngẫm. Những trải nghiệm mang tính “sân khấu” ấy chính là bản chất sâu xa của kiến trúc, vượt lên trên vai trò của một vật thể xây dựng đơn thuần.
Trong quá trình thiết kế, Takashi Niwa thường đặt bản thân vào vị trí người sử dụng, liên tục “đi bộ” trong không gian được hình dung, kiểm tra cảm giác di chuyển, tầm nhìn, nhịp điệu và sự thay đổi cảnh quan. Quan trọng hơn, ông luôn tìm cách tạo ra những “điểm gợn” – những chi tiết khiến con người phải dừng lại, tò mò và đặt câu hỏi. Không gian, vì thế, không chỉ để ngắm nhìn mà để kích hoạt hành vi, nơi trí tưởng tượng dẫn dắt con người bước vào hành động thực tế.
Hình khối và chiều sâu không gian như công cụ tạo ký ức
Trong cách tiếp cận của Takashi Niwa, hình khối kiến trúc không phải là mục đích tự thân, mà là công cụ để dẫn dắt trải nghiệm. Những hình thức mạnh, thậm chí chưa từng quen thuộc, chỉ có ý nghĩa khi chúng giúp con người di chuyển, khám phá và cảm nhận không gian theo cách tự nhiên hơn.
Các dự án sử dụng đường cong, không gian ba chiều và sự biến đổi của ánh sáng không nhằm tạo ấn tượng thị giác thuần túy, mà để hình thành những khoảnh khắc bất ngờ – nơi con người vô thức thay đổi hướng đi, nhịp bước hoặc góc nhìn. Khi ánh sáng thay đổi theo thời gian trong ngày, khi bóng đổ dịch chuyển trên bề mặt vật liệu, không gian trở nên sống động và duy nhất, không thể lặp lại.
Bên cạnh hình khối, chiều sâu không gian đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên cảm giác chuyển động. Trong những không gian quá vuông vức và đơn tuyến, mỗi bước chân gần như không tạo ra sự khác biệt. Ngược lại, khi không gian được tổ chức theo nhiều lớp, có khoảng hở, có đường cong và các lớp vật liệu chồng xếp, trải nghiệm di chuyển trở nên kịch tính hơn. Mỗi bước đi mang lại một cảnh quan mới, một cảm giác mới, khiến không gian trở thành một chuỗi trải nghiệm liên tục thay vì một bối cảnh tĩnh.