
Khi kiến trúc hướng đến sức khỏe tinh thần con người
"Trải nghiệm sống mang tính chữa lành, song hành cùng bền vững, mới là yếu tố quyết định thành công của một dự án thiết kế cao cấp."

Trong bối cảnh xã hội hiện đại đối mặt với áp lực đô thị hóa, nhịp sống nhanh và sự suy giảm sức khỏe tinh thần, kiến trúc đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận. Với KTS Phạm Thanh Truyền, thiết kế không còn dừng lại ở việc tạo hình hay giải quyết công năng, mà trở thành một phương tiện chăm sóc con người một cách sâu sắc và bền vững. Dưới góc nhìn “thiết kế vì sức khỏe”, anh cho rằng kiến trúc của giai đoạn tới cần hướng đến khả năng chữa lành, nuôi dưỡng cảm xúc và nâng cao chất lượng sống, thay vì chạy theo những xu hướng thẩm mỹ ngắn hạn.

Kiến trúc vị nhân sinh và sự dịch chuyển từ hình thức sang trải nghiệm sống
Theo KTS Phạm Thanh Truyền, năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng của kiến trúc, khi các giá trị hình thức phô trương dần mất đi sức hấp dẫn. Thay vào đó, kiến trúc đang quay trở lại vai trò cốt lõi của mình: phục vụ con người, cả về thể chất lẫn tinh thần.
Trong nhiều năm, không ít công trình được đánh giá chủ yếu dựa trên hình ảnh, quy mô hay mức độ “ấn tượng” về thị giác. Tuy nhiên, thực tế cho thấy những không gian như vậy thường nhanh chóng lỗi thời, khó vận hành và ít mang lại cảm giác gắn bó lâu dài cho người sử dụng. Theo anh, kiến trúc vị nhân sinh không phải là một trào lưu nhất thời, mà là sự điều chỉnh cần thiết để kiến trúc quay về đúng bản chất.
Ở cách tiếp cận này, con người không còn là “người sử dụng cuối cùng” bị đặt vào một không gian có sẵn, mà trở thành trung tâm của toàn bộ quá trình thiết kế. Kiến trúc sư cần quan tâm đến trạng thái tâm lý, thói quen sinh hoạt, nhịp sinh học và nhu cầu cảm xúc của từng nhóm người sử dụng. Không gian sống vì thế cần được cá nhân hóa, linh hoạt và đủ tinh tế để thích ứng với những thay đổi theo thời gian.
KTS Phạm Thanh Truyền cho rằng, khi xã hội càng phát triển nhanh, con người càng dễ rơi vào trạng thái căng thẳng và mất cân bằng. Trong bối cảnh đó, kiến trúc không thể chỉ làm nhiệm vụ “che mưa nắng”, mà cần trở thành một môi trường sống giúp con người tìm lại sự an yên. Ánh sáng tự nhiên, thông gió, vật liệu thân thiện, sự kết nối với thiên nhiên và cách tổ chức không gian đều đóng vai trò quan trọng trong việc tác động đến sức khỏe tinh thần.
Theo anh, kiến trúc của tương lai không nằm ở việc tạo ra những biểu tượng hoành tráng, mà ở khả năng mang lại cảm giác dễ chịu, an toàn và chữa lành một cách thầm lặng nhưng bền bỉ.

Trải nghiệm người dùng, bền vững và công nghệ như công cụ hỗ trợ
Trong thực hành nghề nghiệp, KTS Phạm Thanh Truyền khẳng định trải nghiệm người dùng là yếu tố xuyên suốt trong mọi quyết định thiết kế. Tuy nhiên, trải nghiệm ở đây không chỉ dừng lại ở sự tiện nghi hay cảm giác “dễ chịu” tức thời, mà cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với tính bền vững.
Một công trình có trải nghiệm tốt là công trình có thể đồng hành cùng người sử dụng trong thời gian dài, với chi phí vận hành hợp lý, ít tác động tiêu cực đến môi trường và không gây áp lực lên sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Theo anh, nếu trải nghiệm chỉ được tạo ra bằng những vật liệu đắt tiền hay công nghệ phức tạp, thì giá trị đó rất mong manh và khó duy trì.
Tại Cát Mộc Group, các dự án được tiếp cận thông qua thiết kế dựa trên bằng chứng khoa học (Evidence-Based Design). Những quyết định về ánh sáng, thông gió, tỷ lệ không gian hay vật liệu đều dựa trên các nghiên cứu về hành vi, tâm lý và sinh lý của người sử dụng. Mục tiêu là tạo ra những không gian có khả năng hỗ trợ con người hồi phục, nghỉ ngơi và tái tạo năng lượng một cách tự nhiên.
Công nghệ, đặc biệt là AI, được xem như một công cụ hỗ trợ đắc lực trong quá trình này. AI giúp mô phỏng tác động môi trường, tối ưu hóa giải pháp kỹ thuật và kiểm soát dữ liệu thiết kế một cách chính xác hơn. Tuy nhiên, theo KTS Phạm Thanh Truyền, công nghệ không phải là trung tâm của thiết kế, mà chỉ là phương tiện để hiện thực hóa những giá trị nhân văn.
Anh cho rằng, nếu quá lệ thuộc vào công nghệ, kiến trúc rất dễ trở nên lạnh lẽo và xa rời cảm xúc con người. Ngược lại, khi công nghệ được sử dụng đúng mức, nó giúp kiến trúc sư đưa ra các quyết định rõ ràng, có cơ sở và minh bạch hơn, từ đó nâng cao chất lượng sống một cách thực chất.
Sự cân bằng giữa khoa học, công nghệ và cảm xúc chính là chìa khóa để kiến trúc vừa hiệu quả về mặt kỹ thuật, vừa giàu chiều sâu nhân văn.
Các dự án tiêu biểu của:
Phạm Thanh Truyền + Cát Mộc Group
Giá trị dài hạn của kiến trúc trong đời sống đương đại
Từ góc nhìn hành nghề, KTS Phạm Thanh Truyền phân biệt khá rõ giữa một dự án “đúng yêu cầu” và một dự án “thực sự tạo giá trị”. Một công trình có thể đáp ứng đầy đủ công năng, thẩm mỹ và ngân sách, nhưng giá trị chỉ thực sự hình thành khi không gian đó tiếp tục mang lại cảm giác khỏe mạnh, dễ chịu và an yên cho người sử dụng sau nhiều năm vận hành.
Theo anh, kiến trúc tạo giá trị là kiến trúc có trách nhiệm với tương lai. Trách nhiệm ấy không chỉ nằm ở việc tiết chế tài nguyên hay giảm tác động môi trường, mà còn ở khả năng tạo ra những không gian sống giúp con người sống chậm lại, kết nối tốt hơn với bản thân và với môi trường xung quanh. Những giá trị này thường không thể nhìn thấy ngay trên hình ảnh, mà chỉ được cảm nhận rõ ràng khi con người thực sự sống trong công trình.
Chính vì vậy, anh dành nhiều sự quan tâm cho các lĩnh vực như kiến trúc chăm sóc sức khỏe, không gian nghỉ dưỡng trị liệu và các mô hình sống bền vững. Đây là những hướng đi đòi hỏi sự kiên nhẫn, hiểu biết chuyên sâu và một thái độ làm nghề có trách nhiệm, nhưng theo anh, lại là con đường cần thiết để kiến trúc Việt Nam tạo ra dấu ấn lâu dài.
Trong bối cảnh ngành thiết kế ngày càng cần những tiếng nói có chiều sâu, các nền tảng chuyên môn như VMARK Design Award đóng vai trò như một không gian đối thoại, nơi những giá trị thiết kế bền vững được ghi nhận và lan tỏa. Không chỉ dừng lại ở việc vinh danh công trình, VMARK tạo điều kiện để các kiến trúc sư chia sẻ quan điểm nghề nghiệp, cùng phản biện và đóng góp vào sự phát triển chung của môi trường thiết kế tại Việt Nam.
Với KTS Phạm Thanh Truyền, đây cũng là một cơ hội để những tư duy thiết kế hướng đến sức khỏe, con người và trách nhiệm xã hội được nhìn nhận đúng mức, từ đó từng bước hình thành một nền kiến trúc nhân văn và bền vững hơn cho tương lai.
Thạc sĩ, Kiến trúc sư Phạm Thanh Truyền là một chuyên gia dày dạn kinh nghiệm, có tầm ảnh hưởng sâu rộng trong lĩnh vực kiến trúc và thiết kế tại Việt Nam. Đặc biệt là kiến trúc thiên về trị liệu tinh thần. Với nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy tại Đại học Kiến trúc TP.HCM, ông không chỉ là người truyền lửa yêu nghề cho nhiều thế hệ kiến trúc sư trẻ mà còn trực tiếp ghi dấu ấn qua những công trình thực tiễn xuất sắc. Chính sự giao thoa giữa nền tảng lý thuyết và tư duy thực tiễn đã định hình nên triết lý thiết kế riêng biệt của ông: kiến trúc vì sức khỏe cộng đồng.
Công ty:
Cát Mộc Group
Website:
Xem tiếp các dự án tiêu biểu của:
Phạm Thanh Truyền + Cát Mộc Group
Bệnh viện Đa Khoa Huỳnh Trung Dũng
Bệnh Viện Bác Sĩ Gia Đình Đà Nẵng
Bệnh viện Đa Khoa Hồng Lam
Bệnh viện Nhi Đồng Cần Thơ




