Giá trị của kiến trúc nằm ở khả năng sống cùng thời gian
Sự khác biệt giữa một dự án “đúng yêu cầu” và một dự án “thực sự tạo giá trị”, theo KTS Nguyễn Khiêm, không nằm ở độ phức tạp của giải pháp hay quy mô đầu tư, mà nằm ở cách tiếp cận đề bài. Dự án đúng yêu cầu là dự án hoàn thành đầy đủ những gì khách hàng đặt ra ban đầu. Nhưng dự án tạo giá trị là dự án dám đặt lại những câu hỏi khó để tìm ra vấn đề cốt lõi mà khách hàng và xã hội thật sự đang đối mặt.

Trong nhiều trường hợp, giải pháp hiệu quả không nằm ở việc xây thêm hay làm lớn hơn, mà ở việc tổ chức lại không gian, tinh giản công năng hoặc thay đổi cách vận hành để sử dụng hiệu quả hơn. Những điều này thường không dễ nhìn thấy trên hình ảnh, nhưng lại thể hiện rất rõ trong quá trình sử dụng lâu dài.

Ở quy mô rộng hơn, KTS Nguyễn Khiêm cho rằng cải tạo và tái sử dụng công trình hiện hữu là một cơ hội lớn nhưng vẫn đang bị đánh giá thấp tại Việt Nam. Nhiều công trình được xây dựng cách đây vài chục năm có vị trí tốt, kết cấu ổn định và giá trị lịch sử, nhưng lại bị bỏ hoang hoặc phá bỏ để xây mới. Theo anh, đây là một sự lãng phí lớn về tài nguyên, năng lượng và ký ức đô thị.

Việc cải tạo, tái sử dụng không chỉ giúp tiết kiệm nguồn lực và giảm phát thải, mà còn mở ra một không gian sáng tạo rất lớn cho kiến trúc sư. Những công trình như vậy đòi hỏi sự tinh tế, hiểu biết sâu về bối cảnh và khả năng cân bằng giữa cũ và mới – những năng lực cốt lõi của nghề kiến trúc.

Sau gần hai thập kỷ hành nghề, điều thay đổi rõ rệt nhất trong tư duy của KTS Nguyễn Khiêm là sự tiết chế và tinh giản. Kiến trúc không còn là nơi để thể hiện cái tôi, mà là một cam kết dài hạn với xã hội. Một công trình được thiết kế cẩn trọng, vừa đủ và có trách nhiệm đôi khi mang lại giá trị bền vững hơn rất nhiều so với những công trình hoành tráng nhưng xa lạ với bối cảnh. Với anh, thiết kế chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó có thể sống cùng thời gian và tiếp tục phục vụ con người một cách bền bỉ, lặng lẽ nhưng hiệu quả.