Điểm chạm của Thiết kế, Sáng tạo & Kiến tạo Không gian
Thiết kế tại Việt Nam trước sự thay đổi trong kỳ vọng của khách hàng
"Budget becomes less of a limitation and more of a design driver that pushes clarity, creativity, and discipline."
Tạm dịch: "Ngân sách không còn chỉ là giới hạn, mà trở thành động lực thúc đẩy sự rõ ràng, sáng tạo và kỷ luật trong thiết kế."
Trong bối cảnh thị trường bất động sản và phát triển đô thị tại Việt Nam ngày càng hội nhập sâu với thế giới, yêu cầu dành cho thiết kế không còn dừng ở việc “phù hợp địa phương”. Từ góc nhìn của Freek Jansen, người phụ trách khu vực Đông Nam Á của Dewan Architects, năm 2026 đánh dấu giai đoạn mà khách hàng, ngân sách và tốc độ triển khai buộc kiến trúc sư phải tìm ra sự cân bằng tinh tế giữa tham vọng quốc tế và thực tế bản địa, giữa chất lượng thiết kế và khả năng triển khai hiệu quả.
Khách hàng ngày càng tham vọng hơn, nhưng cũng thực tế hơn
So với 3–5 năm trước, Freek Jansen nhận thấy khách hàng tại Việt Nam đã thay đổi rõ rệt cả về kỳ vọng thẩm mỹ lẫn giá trị họ tìm kiếm từ một dự án thiết kế. Ngày càng nhiều chủ đầu tư không còn hài lòng với những công trình chỉ “tốt trong phạm vi thị trường nội địa”. Thay vào đó, họ chủ động so sánh dự án của mình với các điểm đến quốc tế, những khu phức hợp, khách sạn và công trình tiêu biểu mà họ từng trải nghiệm ở nước ngoài.
Sự thay đổi này khiến yêu cầu thẩm mỹ được nâng lên đáng kể, nhưng điều quan trọng hơn là cuộc đối thoại về thiết kế đã dịch chuyển từ phong cách sang bản sắc. Khách hàng tìm kiếm những dự án có cá tính rõ ràng, dễ ghi nhớ và thể hiện được quan điểm riêng, thay vì sao chép những hình ảnh toàn cầu quen thuộc.
Tuy nhiên, song song với tham vọng đó là một sự tỉnh táo ngày càng lớn. Nhiều chủ đầu tư nhận ra rằng việc áp đặt một “diện mạo quốc tế” thiếu nền tảng địa phương thường mang lại cảm giác gượng ép và nhanh lỗi thời. Giá trị mà họ tìm kiếm nằm ở sự cân bằng: chất lượng quốc tế đi cùng tính phù hợp văn hóa, tham vọng nhưng không xa rời thực tế triển khai.
Theo Freek Jansen, chính sự cân bằng này là điểm giao thoa nơi các văn phòng thiết kế quốc tế có sự hiện diện địa phương thực sự có thể tạo ra khác biệt.
Ngân sách trở thành động lực định hình thiết kế
Trong bối cảnh hiện tại, Freek Jansen cho rằng ngân sách là yếu tố có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến các quyết định thiết kế. Tuy nhiên, ngân sách không còn chỉ là một con số trên bảng tính. Lạm phát, giá vật liệu tăng cao và sự thay đổi liên tục của tiến độ xây dựng đã làm thay đổi hoàn toàn “luật chơi”.
Nhiều dự án được lập kế hoạch tài chính từ một đến hai năm trước, khi chi phí còn ở mức khác. Đến thời điểm triển khai, khoảng cách giữa tầm nhìn ban đầu và khả năng thực thi trở nên rõ rệt. Với kiến trúc sư, thách thức không nằm ở việc từ bỏ tham vọng, mà là làm thế nào để giữ được tinh thần và giá trị cốt lõi của dự án trong điều kiện chi phí thực tế.
Tại Dewan Architects, điều này thúc đẩy đội ngũ thiết kế phải tư duy chiến lược hơn về vật liệu, chi tiết thi công và những yếu tố thực sự quan trọng đối với trải nghiệm không gian. Việc sử dụng vật liệu địa phương, nếu được nghiên cứu kỹ và xử lý tinh tế, hoàn toàn có thể mang lại cảm giác chất lượng, bền vững và thẩm mỹ cao mà không đẩy chi phí vượt kiểm soát.
Đáng chú ý, trong bối cảnh ngân sách bị siết chặt, trải nghiệm người dùng lại trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Theo Freek Jansen, những không gian tốt không được định nghĩa bởi lớp hoàn thiện đắt tiền, mà bởi tỷ lệ, ánh sáng tự nhiên, thông gió và cách con người di chuyển, sử dụng không gian. Khi những yếu tố nền tảng này được giải quyết đúng, dự án vẫn có thể mang lại cảm giác hào phóng và được cân nhắc kỹ lưỡng, bất chấp giới hạn chi phí.
Các dự án tiêu biểu của:
Freek Jansen
Giá trị còn bị đánh giá thấp của thiết kế quốc tế gắn với địa phương
Một trong những cơ hội lớn nhưng hiện vẫn chưa được nhìn nhận đầy đủ tại thị trường Việt Nam, theo Freek Jansen, là giá trị chiến lược của việc hợp tác với các văn phòng thiết kế quốc tế có sự tích hợp sâu với đội ngũ địa phương.
Thiết kế quốc tế thường bị xem là tốn kém, nhưng giá trị thực sự mà nó mang lại không chỉ nằm ở hình thức, mà ở khả năng giảm rủi ro, tăng hiệu quả và nâng cao hiệu suất vận hành dài hạn của dự án. Kinh nghiệm toàn cầu cho phép đội ngũ thiết kế dự đoán sớm các vấn đề về quy hoạch, giai đoạn triển khai, điều phối thi công, đánh đổi giữa bền vững và chi phí, cũng như hành vi sử dụng không gian theo thời gian.
Tại Dewan, kinh nghiệm quốc tế không được áp dụng như một khuôn mẫu cứng nhắc, mà như một nền tảng tri thức để đưa ra quyết định tốt hơn. Khi kết hợp với sự am hiểu sâu sắc của đội ngũ tại Việt Nam về khí hậu, quy chuẩn, vật liệu, nhà thầu và quy trình địa phương, các giải pháp thiết kế thường trở nên hiệu quả hơn, chứ không phức tạp hay tốn kém hơn.
Một yếu tố khác thường bị đánh giá thấp là vai trò dẫn dắt thiết kế ở giai đoạn đầu dự án. Theo Freek Jansen, một concept rõ ràng và định vị dự án chặt chẽ từ sớm có thể giúp tránh những thay đổi tốn kém về sau. Việc chỉ nhìn vào chi phí thiết kế ban đầu mà bỏ qua giá trị của việc giảm rủi ro, tránh trì hoãn và bảo toàn chất lượng cuối cùng là một cách tiếp cận ngắn hạn.
Tốc độ, công nghệ và cách tiếp cận mới trong thực hành nghề nghiệp
Nhìn lại hành trình nghề nghiệp của mình, Freek Jansen cho rằng sự thay đổi lớn nhất trong tư duy là chấp nhận tốc độ và độ phức tạp như những điều mặc định, thay vì ngoại lệ. Dự án ngày nay triển khai nhanh hơn, ngân sách chặt chẽ hơn và thời gian ra quyết định ngắn hơn rất nhiều so với trước đây.
Thay vì chống lại thực tế đó, Dewan Architects đã điều chỉnh công cụ, quy trình và mô hình hợp tác để thích ứng. Một bước tiến quan trọng là việc phát triển nền tảng AI nội bộ mang tên Quible, cho phép đội ngũ làm việc nhanh và chính xác hơn ở các giai đoạn sau của dự án, đặc biệt trong điều phối kỹ thuật, phát hiện xung đột và tối ưu hóa giải pháp.
Công nghệ giúp xác định vấn đề sớm hơn, thử nghiệm phương án hiệu quả hơn và cải thiện thiết kế mà không làm chậm tiến độ. Tuy nhiên, theo Freek Jansen, công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi đi cùng sự hợp tác chặt chẽ giữa các đội ngũ quốc tế và địa phương. Những thách thức thiết kế ngày nay không còn được giải quyết một cách đơn lẻ, mà luôn được đặt trong mối tương quan giữa tiêu chuẩn toàn cầu và điều kiện thực tế tại chỗ.
Chính tư duy linh hoạt, có nền tảng và hướng đến giải pháp này đã định hình cách Freek Jansen tiếp cận các dự án hiện nay, giúp duy trì chất lượng, sự rõ ràng và ý đồ thiết kế ngay cả trong những bối cảnh nhiều áp lực.
Freek Jansen là kiến trúc sư, hiện giữ vai trò Giám đốc khu vực Đông Nam Á của Dewan Architects - một văn phòng thiết kế quốc tế với hơn 40 năm kinh nghiệm trong các dự án phức hợp, khách sạn, nhà ở và không gian sống tại nhiều thị trường đang phát triển. Làm việc tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, ông tập trung vào việc kết hợp năng lực thiết kế quốc tế với sự am hiểu địa phương, hướng đến những dự án khả thi về thương mại, phù hợp văn hóa và lấy con người làm trung tâm.
Công ty:
Freek Jansen (DEWAN Architects)
Website:
Xem tiếp các dự án tiêu biểu của:
Freek Jansen