San Siro – Khu tưởng niệm xanh giữa lòng Milan với 35.000 cây bách

Trao cho sân vận động lịch sử một cuộc đời thứ hai

Năm 2020, kiến trúc sư Angelo Renna đề xuất một phương án tái sử dụng sân vận động San Siro tại Milan, Italy, thành khu tưởng niệm dành cho những người đã mất trong đại dịch Covid-19. Thay vì phá dỡ công trình, dự án hướng đến việc giữ lại cấu trúc hiện hữu và chuyển đổi công năng thành một không gian công cộng mang ý nghĩa tinh thần.

San Siro là sân nhà của hai câu lạc bộ bóng đá AC Milan và Inter Milan từ năm 1926, đồng thời là một trong những sân vận động nổi tiếng nhất thế giới. Tuy nhiên, tại thời điểm đề xuất được đưa ra, hai câu lạc bộ đang lên kế hoạch phá dỡ công trình để xây dựng một sân vận động mới gần đó.

Trước nguy cơ mất đi một biểu tượng kiến trúc và thể thao của thành phố, Renna mong muốn trao cho San Siro một diện mạo mới, thay vì để công trình biến mất hoàn toàn.

Theo kiến trúc sư, ý tưởng cốt lõi là bảo tồn phần thân công trình nhưng thay đổi mục đích sử dụng. Một địa điểm từng gắn liền với những trận đấu và tiếng reo hò của hàng chục nghìn khán giả sẽ trở thành nơi tưởng niệm, giúp mọi người có không gian tĩnh lặng để nhớ về những người thân đã qua đời.

35.000 cây bách phủ xanh những khán đài cũ

Điểm nhấn của đề xuất là việc trồng khoảng 35.000 cây bách bên trong sân vận động – tương ứng với số người thiệt mạng tại Italy trong những tháng đầu của đại dịch vào thời điểm ý tưởng được công bố.

Để thực hiện, Renna đề xuất tháo dỡ phần mái và loại bỏ hệ thống ghế ngồi hiện hữu. Các khán đài sau đó được phủ đất, tạo điều kiện để trồng cây. Những khoảng mở lớn sẽ được tạo ra trên kết cấu khán đài, hình thành các lối đi công cộng kết nối với khu vực trung tâm phủ cỏ.

Thay vì giữ lại hình ảnh một sân vận động khép kín, phương án hướng đến việc biến công trình thành một cảnh quan mở, nơi con người có thể đi bộ, dừng chân và dành thời gian tưởng niệm.

Việc lựa chọn cây bách cũng mang ý nghĩa đặc biệt. Đây là loài cây phổ biến tại khu vực Địa Trung Hải, thường xuất hiện trong nghĩa trang và những không gian mang tính tâm linh.

Với dáng cây thẳng đứng và tán lá xanh đậm, cây bách từ lâu được xem như biểu tượng của sự bất tử và sự tiếp nối của cuộc sống sau cái chết. Hình ảnh những hàng cây này vì thế phù hợp với tinh thần của một khu tưởng niệm, nơi kiến trúc và thiên nhiên cùng tạo nên không gian tưởng nhớ.

Không chỉ mang giá trị biểu tượng, cây bách còn góp phần hình thành môi trường sinh thái cho nhiều loài động vật. Tán cây dày và cấu trúc cành lá phức tạp có thể trở thành nơi cư trú của chim, chuột sóc, sóc, thằn lằn và nhiều sinh vật khác.